Στείλτε τον ύπνο σε όσους δεν μπορούν να κοιμηθούν

-Γέροντα, γιατί νυστάζω, όταν προσεύχομαι;

-Δεν ζεις έντονα. Άφησες χαλαρό τον εαυτό σου και τώρα πας σπρώχνοντας.
Αν έχεις αγωνία για ένα θέμα που σε απασχολεί, μπορείς να κοιμηθείς;
Βλέπεις, κάποιος από ευγνωμοσύνη για τον ευεργέτη του μπορεί να μην κοιμηθεί
μια βραδιά, για να κάνει προσευχή γι’ αυτόν. Μετά όμως πρέπει να σκεφτεί:
«Καλά, για τον άνθρωπο που με ευεργέτησε αγρύπνησα, για τον Θεό, που σταυρώθηκε
για μένα, να μην αγρυπνήσω, για να Τον ευχαριστήσω;».

-Γέροντα, μπορεί η υπνηλία να προέρχεται από σωματική αδυναμία;

-Ναι, καμιά φορά η υπνηλία προέρχεται και από εξάντληση, από υπόταση ή υποθερμία κ.λ.π.
Να βρίσκει κανείς την αιτία και να ενεργεί ανάλογα.

-Γέροντα, πώς συμβαίνει, ενώ προσεύχεται κάνεις με πόνο για κάτι, να τον παίρνει ο ύπνος;

-Αν πραγματικά υπάρχει πόνος για ένα θέμα, τότε δεν τον πιάνει υπνηλία τον άνθρωπο.
Χρειάζεται όμως να βιάσει και λίγο τον εαυτό του. Αν είναι στο κελλί, να ρίξει λίγο
νερό στο πρόσωπο, για να φύγει ο ύπνος.

-Στις αγρυπνίες νυστάζω πολύ τι να κάνω;

-Να τον τσακίζεις τον ύπνο. Στην εκκλησία, επειδή ο άνθρωπος ηρεμεί ψυχικά και κουράζεται
σωματικά, νυστάζει. Αλλά, όταν επιμείνεις να μη σε πάρει ο ύπνος, τότε ο ύπνος τσακίζεται
και φεύγει. Βέβαια ύστερα από μια δυο ώρες πάλι νυστάζεις, κι εκείνος ο ύπνος είναι βαρύς
και πιο δύσκολα τον διώχνεις με την επιμονή όμως τσακίζεται και αυτός.
Αν φύγει η πρώτη και η δεύτερη αμαξοστοιχία του ύπνου, πάει μετά ο ύπνος, έφυγε.

-Γέροντα, μπορεί σε μια αγρυπνία και δύο ώρες να προσπαθώ να διώξω τον ύπνο.

-Γιατί δεν τον στέλνεις στα νοσοκομεία, στα ψυχιατρεία; «Θεέ μου, να λες, δώσε τον ύπνο
σε όσους δεν μπορούν να κοιμηθούν, είτε γιατί πονούν είτε γιατί είναι τεντωμένα τα νεύρα τους».
Να κάνεις τον ύπνο χάπι και να τον στέλνεις με την προσευχή σε όσους δεν μπορούν να κοιμηθούν
και ταλαιπωρούνται οι καημένοι, κι εσύ μέρα νύχτα να δοξάζεις τον Θεό.

(Λόγοι Παϊσίου, τόμος ς΄, "Περί προσευχής", εκδ. Ιερού Ησυχαστηρίου
"Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος", σελ.59-60)

Ο περισπασμός στην προσευχή

Γέροντα, όταν προσεύχομαι στο κελλί μου, έχω ανησυχία μήπως κάποια
αδελφή ανοίξει την πόρτα, και αυτό μου φέρνει περίσπαση.
Εγώ, αν είμαι σε κατάσταση προσευχής και ανοίξει κάποιος την πόρτα,
προτιμώ να με χτυπήση με το τσεκούρι στο κεφάλι, παρά να με δει
εκείνη την ώρα που προσεύχομαι. Είναι σαν να πετάς και έρχεται
ο άλλος και σου σπάζει τα φτερά. Eσείς δεν έχετε ζήσει ακόμη
πνευματικές καταστάσεις την ώρα της προσευχής, για να καταλάβετε
πόσο στοιχίζει σε κάποιον να τον ενοχλήσετε την ώρα που προσεύχεται.
Δεν έχετε νιώσει αυτήν την επικοινωνία με τον Θεό, που ο άνθρωπος
φεύγει κατά κάποιον τρόπο από την γη. Αν είχατε τέτοιες εμπειρίες,
θα σεβόσασταν τους άλλους, όταν προσεύχωνται. Αν υπήρχε αυτή η
ευαισθησία η πνευματική, θα σκεφτόσασταν: «Πώς να διακόψω τον άλλον
την ώρα που προσεύχεται;». Θα καταλαβαίνατε τι μεγάλη ζημία
του κάνετε και θα προσέχατε. Δεν λέω να προσέχετε με άγχος
και με σφίξιμο, αλλά με σεβασμό προς τον άλλον που επικοινωνεί με τον Θεό.
Αλλά, αν δεν υπάρχει αυτή η πνευματική ευαισθησία, να υπάρχει
τουλάχιστον η κοσμική ευαισθησία, με την καλή έννοια.
Να συνηθίσετε να χτυπάτε την πόρτα και να λέτε δυνατά:
«Δι’ ευχών των Αγίων Πατέρων», για να είναι ήσυχος ο άλλος
και να μην είναι συνέχεια σε επιφυλακή. Άλλο να είμαι σε εγρήγορση
πνευματική και άλλο να είμαι συνέχεια σε επιφυλακή, μήπως ανοίξουν
την πόρτα, αυτό κουράζει, τσακίζει.
-Μπορεί, Γέροντα, κάποια να το κάνει από απλότητα;
-Δεν είναι απλότητα να χτυπάει μια αδελφή την πόρτα της άλλης και,
χωρίς να ακούσει το «Αμήν», να ανοίγη και να μπαίνει μέσα.
Απορώ, πώς το κάνετε αυτό! Μπορεί η άλλη να κλαίει στην προσευχή
και δεν θέλει να την δουν. Εγώ, όταν πηγαίνω σε κάποιο γειτονικό κελί
και ακούω να διαβάζουν την Ακολουθία του Εσπερινού, μπορεί να κάνω
και μία ώρα κομποσκοίνι έξω στο κρύο, για να μην τους διακόψω
και κουτσουρέψουν την Ακολουθία. Αφού τους ακούω ότι ψάλλουν,
πώς να ανοίξω την πόρτα; Πώς να μπω; Αν μπω, είναι σαν να έχω δικαιώματα.
Μπορεί εκείνοι να μου δίνουν δικαιώματα, αλλά εγώ δεν το κάνω αυτό
είναι εγωιστικό, σαν να είμαι κάτι και δεν υπολογίζω τον άλλον.
Να υπάρχει αυτή η εσωτερική ευαισθησία. Μια φορά, όταν ήμουν στο Σινά,
είδα δύο Βεδουινάκια, ένα αγοράκι κι ένα κοριτσάκι, να προσεύχονται
στον δρόμο με κομπολόγια και γύρισα σιγά σιγά πίσω, για να τελειώσουν
τα καημένα την προσευχή τους και να συνεχίσω μετά τον δρόμο μου,
γιατί δεν υπήρχε άλλο πέρασμα.
-Γέροντα, μόλις αρχίσω να προσεύχομαι, έρχονται στον νου μου οι
εκκρεμότητες που έχω στο διακόνημα.
-Κι εγώ, άμα έχω εκκρεμότητες, δεν μπορώ να ησυχάσω. Γι’ αυτό, αν θέλεις
να μην έχεις περισπασμό την ώρα της προσευχής, να τακτοποιείς γρήγορα
γρήγορα τις εκκρεμότητες που έχεις και ύστερα να αρχίσεις την προσευχή,
λέγοντας στον λογισμό σου: «Όλα είναι τακτοποιημένα καλύτερα από την ψυχή μου.
Ας φροντίσω λοιπόν να τακτοποιήσω και αυτήν».
-Γέροντα, σκέφτομαι ότι, αν είχα κάποια δυσκολία στην ζωή μου,
αυτό θα με βοηθούσε στην προσευχή.
-Τι είναι αυτά που λες; Πόλεμος πρέπει να γίνει, για να ζητήσεις τον Χριστό;
Μια καλή εξωτερική κατάσταση είναι η καλύτερη προϋπόθεση για την
καλή εσωτερική κατάσταση. Η προσευχή θέλει να είναι κανείς απερίσπαστος
εξωτερικά και τακτοποιημένος εσωτερικά. Το απερίσπαστο πολύ βοηθάει
στην πνευματική ζωή.

(Λόγοι Παϊσίου, τόμος ς΄, Περί προσευχής, Εκδ. Ιερού Ησυχαστηρίου
"Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος", σελ.57-59)

ΥΠΟΜΝΗΜΑ -Στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο-

Ερμηνεία πατερική & θεολογική του Ευαγγελίου του Λουκά
Το ερμηνευτικό Υπόμνημα του Π.Ν. Τρεμπέλα
μεταφρασμένο στη νεοελληνική γλώσσα

Μετάφραση αρχιμ. Νικόλαος Πουλάδας

Κεφάλαιο 14

Στίχ. 15-24. Η παραβολή του μεγάλου δείπνου.
14.24 λέγω(1) γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς τῶν ἀνδρῶν(2) ἐκείνων
τῶν κεκλημένων γεύσεταί(3) μου τοῦ δείπνου(4).
24 γιατί σας βεβαιώνω πως κανένας από κείνους που κάλεσα
δε θα γευτεί το δείπνο μου”».
(1) Σύμφωνα με πολλούς από τους ερμηνευτές ο σ. αυτός δεν ανήκει πλέον
στην παραβολή, αλλά αποτελεί την εφαρμογή της που απευθύνεται από τον
Ιησού στους συγκαλεσμένους του. Αλλά το υποκείμενο του λέγω είναι
προφανώς αυτός που σύμφωνα με την παραβολή κάλεσε στο δείπνο (g).
Άλλωστε ο σ. συνδέεται στενά με τα προηγούμενα με το γαρ. Εξακολουθεί
λοιπόν να μιλά αυτός που καλεί στο δείπνο και ανακοινώνει την σταθερή
απόφασή του, που διακηρύσσεται πλέον δημόσια, ότι αυτοί που περιφρόνησαν
την πρόσκλησή του δεν θα λάβουν μέρος στο δείπνο (L). Μόνο το βλέμμα του Κυρίου,
που περιφέρθηκε εκφραστικά στους καλεσμένους, έκανε σε αυτούς αισθητό,
ότι η σκηνή της περιφρονημένης θείας πρόσκλησης αφορούσε τις στάσεις
και τις διαθέσεις, τις οποίες αυτοί έδειχναν προς αυτόν (g).
(2) Που διακρίνονται για πλούτο, και επιρροή (b).
(3) Πολύ λιγότερο δεν θα απολαύσει αυτό. Οι ανυπάκουοι Ιουδαίοι εξέπεσαν
και από το βασίλειο της χάρης αλλά και από την ελάχιστη γεύση της γλυκύτητάς του (b).
(4) «Επειδή δεν υπάκουσαν και περιφρόνησαν την κλήση, δηλαδή το κήρυγμα» (Ζ)

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι περίοδος μετανοίας, περίοδος κατά την οποία η πέτρινη καρδιά μας πρέπει, με τη χάρη του Θεού να γίνει σάρκινη, και από αναίσθητη να γίνει αισθαντική, από ψυχρή και σκληρή να γίνει ζεστή και ανοιχτή προς τους άλλους και, κυρίως, προς τον Ίδιο τον Θεό.

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι καιρός ανανέωσης, όπου καθετί -όπως γίνεται την άνοιξη- κάνει μία καινούρια αρχή· και η ανήλια ζωή μας ζωντανεύει και πάλι με όλη την ένταση την οποία ο Θεός μπορεί να δώσει σ’ εμάς τους ανθρώπους, κάνοντάς μας διά των Αχράντων Μυστηρίων και των πλούσιων δωρεών Του κοινωνούς του Αγίου Του Πνεύματος, κοινωνούς θείας φύσεως.

Είναι εποχή συμφιλίωσης και η συμφιλίωση είναι χαρά· η χαρά του Θεού και η δική μας χαρά· ένα νέο ξεκίνημα!

Σήμερα είναι η ημέρα του Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος και θέλω να σας διαβάσω μερικές δικές του φράσεις, τόσο σχετικές με την ιδιαιτερότητα της περιόδου που διάγουμε·

«Η μετάνοια, δηλαδή η επιστροφή μας στον Θεό, είναι ανανέωση του βαπτίσματός μας· είναι ανανέωση της συνθήκης μας με τον Θεό, της υπόσχεσής μας να αλλάξουμε τη ζωή μας. Είναι περίοδος κατά την οποία μπορούμε να αποκτήσουμε την ταπείνωση, η οποία είναι ειρήνη· ειρήνη με τον Θεό, ειρήνη με τον εαυτό μας, ειρήνη με όλο τον κτιστό κόσμο. Η μετάνοια γεννιέται από την ελπίδα, όταν δηλαδή απορρίψουμε την απόγνωση. Και εκείνος που μετανοεί, είναι κάποιος που αξίζει την καταδίκη -ωστόσο αναχωρεί από το δικαστήριο χωρίς ντροπή, επειδή η μετάνοια είναι η ειρήνη μας με τον Θεό. Κι αυτό επιτυγχάνεται μέσα από μία ζωή αντάξια, που αποξενώθηκε από τις αμαρτίες που διαπράτταμε στο παρελθόν. Μετάνοια είναι το καθάρισμα της συνειδήσεώς μας. Μετάνοια σημαίνει ολοκληρωτική απαλλαγή από τη λύπη και τον πόνο».

Κι αν αναρωτηθούμε πώς θα το πετύχουμε αυτό, πώς θα φθάσουμε εκεί, πώς μπορούμε να ανταποκριθούμε στον Θεό που μας δέχεται όπως ο Πατέρας της παραβολής δέχθηκε τον άσωτο γιό του, σ’ ένα Θεό που μας περιμένει με λαχτάρα και που ενώ Τον απορρίψαμε Εκείνος δεν απομακρύνθηκε ποτέ από κοντά μας, αξίζει να ακούσουμε αυτά τα λίγα λόγια για την προσευχή·

«Στην προσευχή μη χρησιμοποιείτε επιτηδευμένες λέξεις, διότι, συχνά το απλό και ανεπιτήδευτο ψέλλισμα των παιδιών είναι εκείνο που ευφραίνει τον ουράνιο Πατέρα μας. Όταν μιλάτε στον Θεό, μην προσπαθείτε να πείτε πολλά, διότι διαφορετικά, ο νους, αναζητώντας τις λέξεις θα χαθεί σ’ αυτές. Η μία λέξη που ψιθύριζε ο Τελώνης του έφερε το έλεος του Θεού· μία λέξη γεμάτη πίστη έσωσε τον ληστή πάνω στον Σταυρό. Η ποικιλία των λέξεων όταν προσευχόμαστε διασκορπίζει τον νου και εξάπτει τη φαντασία. Η μία λέξη που απευθύνουμε στον Θεό συμμαζεύει τον νου στην παρουσία Του. Κι αν στην προσευχή σου, αυτή η μία λέξη σε αγγίζει μέσα σου, αν τη νιώθεις βαθιά, μείνε σ’ αυτήν, μείνε, γιατί κάτι τέτοιες στιγμές ο φύλακας Αγγελός μας προσεύχεται μαζί μας, επειδή είμαστε αληθινοί με τον εαυτό μας και με τον Θεό».

Ας μην ξεχάσουμε τα λόγια αυτά του Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος, ακόμη κι αν ξεχάσουμε τα δικά μου σχόλια που για ευκολία δική σας πρόσθεσα, ώστε να γίνει το κείμενο ευκολότερα κατανοητό. Ας θυμόμαστε τα λόγια του, γιατί ήταν άνθρωπος που ήξερε τι σημαίνει να στρέφεσαι στον Θεό, να μένεις στον Θεό, να είσαι η χαρά του Θεού και να ευφραίνεσαι εν Αυτώ. Μας προσφέρεται αυτή την περίοδο, καθώς ανεβαίνουμε προς τις ημέρες του Πάθους, ως παράδειγμα του τι μπορεί να κάνει η χάρη του Θεού για να μεταμορφώσει έναν απλό και συνηθισμένο άνθρωπο σε φως του κόσμου.

Ας μάθουμε απ’ αυτόν, ας ακολουθήσουμε το παράδειγμά του, ας χαρούμε βλέποντας πώς μπορεί να εργαστεί η δύναμη του Θεού μέσα στον άνθρωπο και, με πίστη, με εμπιστοσύνη, με χαρά θριαμβική αλλά και ειρηνική ας ακολουθήσουμε τη συμβουλή του, ας ακούσουμε τον Θεό να μας παρακαλεί να βρούμε τον δρόμο της ζωής και να μας λέει ότι μαζί μ’ Αυτόν και εν Αυτώ όντως θα ζήσουμε, επειδή Αυτός είναι η Αλήθεια και η οδός και η Αιώνιος Ζωή.

(Anthony Bloom, Στο φως της κρίσης του Θεού, πορεία από το τριώδιο στην ανάσταση, Εκδ. Εν Πλω)

Επαγγέλματα
αθέμιτα
Δεν υπάρχουν επαγγέλματα αισχρά, που αποδίδουν κέρδη και σε γέρους ακόμα και σε γρηές; Αν ήθελαν, δεν μπορούσαν να εγκαταλείψουν αυτά τα επαγγέλματα, που τους κάνουν να τρέφωνται με αφθονία μεγάλη; Δεν βλέπεις πόσοι έγιναν μαστροποί και προαγωγοί σε μεγάλη ηλικία και έχουν βολευτεί και τρέφονται από τα αισχρά κέρδη και απολαμβάνουν;
Ε.Π.Ε. 18α,294
Επαγγελίες
σταθερές
Οι υποσχέσεις του Θεού παραμένουν αμετακίνητες, και δεν υπήρξε σ’ αυτές και Ναι και Όχι. Αν δε όσα υποσχέθηκε (ο Θεός) είναι σταθερά και θα τα δώση οπωσδήποτε, δεν είναι δυνατόν να πη καποιος, ότι άλλοτε είναι σταθερός, άλλοτε όμως δεν είναι, αλλά πάντοτε είναι σταθερός και παραμένει ο ίδιος.
Ε.Π.Ε. 19,96
του Θεού αψευδείς
Αν ο Θεός είναι αψευδής, οπωσδήποτε θα πραγματοποιηθή η επαγγελία Του, ό,τι υποσχέθηκε. Αν είναι αψευδής, εσύ ο πιστός δεν πρέπει ν’ αμφιβάλλης καθόλου, ότι θα πραγματοποιηθή ό,τι υπόσχεται, έστω και αν αυτό συμβή μετά το θάνατό σου.
Ε.Π.Ε. 24,16
στον Αβραάμ
Δεν ενήργησε τα πάντα η επαγγελία του Θεού. Συνέβαλε και η μακροθυμία του ανθρώπου. Εδώ σαν να τους φοβίζη, δείχνοντας, ότι πολλές φορές η υπόσχεσις εμποδίζεται από την ολιγοψυχία. Και αυτό βέβαια το απέδειξε με τον Ισραηλιτικό λαό. Ωλιγοψύχησαν, και γι’ αυτό δεν πραγματοποιήθηκε σ’ αυτούς καθόλου η υπόσχεσις. Το αντίθετο συνέβη με τον Αβραάμ.
Ε.Π.Ε. 24,472
Έπαθλα
η αιώνια ζωή
Αν πιστεύης, να είσαι έτοιμος να υποφέρης.. Αν δεν υποφέρης, σημαίνει πως δεν πιστεύεις. Δηλαδή, δεν είναι υπέροχα τα όσα μας υποσχέθηκε ο Θεός, ώστε χάριν αυτών να προτιμά κανείς μύριους θανάτους; Έχει υποσχεθή βραβεία ο Θεός, τη βασιλεία των ουρανών, την αθανασία και την αιώνια ζωή.
Ε.Π.Ε. 22,358-360
μετά τον αγώνα
Τους ενισχύει, δείχνοντας πως στεφανώνονται απ’ τους δικούς τους πόνους και ιδρώτες, κατά νόμο δικαιοσύνης. Αν κάποιος επιθυμή πολύ την τιμωρία, όμως προηγουμένως επιθυμεί τα βραβεία. Γι’ αυτό και ο Παύλος προσθέτει λέγοντας: «Να φανήτε άξιοι της βασιλείας του Θεού, για την οποίαν και υποφέρετε».
Ε.Π.Ε. 23,30
μετά τον αγώνα
Και αν ακόμα κανένα βραβείο δεν υπήρχε, πάλι θα ήταν αρκετό το παράδειγμα του Κυρίου να πείση καθέναν να προτιμήση τη ζωή αυτή. Τώρα βέβαια και βραβεία προβάλλουν μπροστά μας, και όχι συνηθισμένα, αλλά μεγάλα και απερίγραπτα.
Ε.Π.Ε. 25,248

(Χρυσοστομικό Λεξικό, αρχ. Δανιήλ Αεράκη, τόμος Β, σελ. 221-222)