Ακούω πολλούς ανθρώπους αυτές τις μέρες να εύχονται ‘καλό καλοκαίρι’ και τους βλέπω με πόση λαχτάρα αδημονούν να βρεθούν στις παραλίες και στον ήλιο ‘ ανέμελοι’ για να γεμίσουν τις μπαταρίες τους, όπως λένε! Και σκέφτομαι μέσα μου ‘Αχ Θεέ μου μακάρι να λαχταρούσαν έτσι κι Εσένα, το Πνεύμα το Πανάγιο!’ Δυστυχώς ακόμα και οι αμαρτωλοί εντός Εκκλησίας, δεν έχουμε αυτό τον πόθο! Δεν αναγνωρίζουμε βαθιά μέσα μας το Άγιο Πνεύμα ως πρόσωπο, γι’ αυτό και δεν ποθούμε τη σχέση μαζί Του! Προτιμούμε τις βουτιές στη θάλασσα από τη βουτιά στη Χάρη Του, τον κοσμικό ήλιο από τον Ήλιο της Δικαιοσύνης, την ‘ανεμελιά’ από την πραγματική σωτηρία των ψυχών μας! Δε συνειδητοποιούμε ότι γι’ αυτό γίναν όλα…για να λάβουμε το Άγιο Πνεύμα! Αυτό είναι η Ειρήνη μεταξύ Θεού και ανθρώπων, Αυτό είναι η Βασιλεία των Ουρανών, Αυτό είναι το Μέγα Έλεος! Ο ίδιος ο Χριστός μας το είπε: ‘ Σας συμφέρει να φύγω Εγώ, για να στείλω τον Παράκλητο!’
Αυτός, ο δεύτερος Παράκλητος, οδήγησε τους Αποστόλους και τους Αγίους Πατέρες μας ‘ εις πάσαν την Αλήθειαν’. Οι ίδιοι οι Μαθητές του Χριστού, παρότι ήταν τρία χρόνια μαζί Του, δεν καταλάβαιναν και πολλά πράγματα, γιατί όπως γράφει ο Ιωάννης στο ευαγγέλιό του ‘ ούπω γαρ ην Πνεύμα Άγιον’. Είναι πολλοί αδελφοί που εκκλησιάζονται τακτικότατα, εξομολογούνται, κοινωνούν, έχουν σχέση με το Χριστό κι όμως αισθάνονται μέσα τους ένα κενό, μια αδυναμία, ότι κάτι δεν πάει καλά! Νομίζω ότι το επιτρέπει αυτό ο Κύριος για να ποθήσουμε το μεγαλύτερο δώρο Του, το Άγιο Πνεύμα, το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος!
Έτσι η σχέση μας με το Χριστό θα πάψει να είναι απλά συναισθηματική και θα γίνει πνευματική! Η σχέση μας και ο αρραβώνας μας με το Χριστό θα γίνουν γάμος! Επίσης και οι σχέσεις μεταξύ των αδελφών θα γίνουν αληθινά πνευματικές, γιατί χωρίς Αυτό αδέλφια δε γινόμαστε! Θα ενοικήσει μέσα μας όλη η Αγία Τριάδα! Μη ζητάμε απλά το φωτισμό του Θεού, αλλά τον ίδιο το Θεό! Και όταν έλθει Αυτός θα γίνουμε ολόφωτοι, θα καρποφορήσουμε τις αρετές Του και την πολυπόθητη διάκριση! Μετά το Πάσχα, πολλοί εφησυχάζουμε, κοιτάμε πότε είναι το καλοκαίρι ή η επόμενη νηστεία! Όμως αυτές οι πενήντα μέρες είναι προετοιμασία, να αφήσουμε την Ανάσταση του Χριστού μας να εργασθεί μέσα στην καρδιά μας! Όλοι μας, αν και θέλουμε, βλέπουμε ότι δεν μπορούμε να σταθούμε στο μεγαλείο της Ανάστασης του Κυρίου!
Είμαστε μικροί και ασήμαντοι, γεμάτοι αμαρτίες και πληγές, ενώ ο Θεός μας είναι τόσο μεγάλος και δυνατός! Ας ζητήσουμε με όλη μας τη δύναμη, με όλη μας την ψυχή στον Παράκλητο να έρθει να ενώσει αυτό το μέγα χάσμα που μας χωρίζει από το Θεό! Μόνο Αυτός μπορεί! Και γι’ αυτό εργάζεται μέσα στην Εκκλησία διακονώντας το έργο του Χριστού!
Για να γίνει αυτό πρέπει να του ζητήσουμε να μας φωτίσει για να δούμε τα σκοτάδια μας, να δούμε πόσο απελπιστικά μόνοι και ανήμποροι είμαστε χωρίς Αυτόν και να κράξουμε με όλες τις δυνάμεις στο Άγιο Πνεύμα να έρθει! Και τότε θα έρθει γιατί κι Αυτός μας ποθεί, θέλει να σκηνώσει μέσα μας, γιατί μας αγαπά και δε θέλει να μας βλέπει ως ‘ πρόβατα χωρίς Ποιμένα’, χωρίς ελπίδα και χωρίς σωτηρία! Μακάρι αυτή την Πεντηκοστή να τη ζήσουμε ολόψυχα, να κάνουμε χώρο στο Άγιο Πνεύμα στην καρδιά μας, και να δροσιζόμαστε αληθινά απ’ Αυτόν! Τότε θα δούμε μεγάλη αλλοίωση μέσα μας, πρωτόγνωρη χαρά και πραγματική παρηγοριά!
Καλή Πεντηκοστή, λοιπόν! (K.B)

Υπόμνημα εις τας Πράξεις των Αποστόλων, Π.Ν.Τρεμπέλα εκδόσεις «ο Σωτήρ»,1991, σελ. 74-87, μεταφρασμένο & μεταγλωττισμένο στη δημοτική γλώσσα από τον π. Νικόλαο Πουλάδα. Οι αριθμοί στις λέξεις του αρχαίου κειμένου παραπέμπουν στην αντίστοιχη ερμηνεία και ανάλυσή τους)

Πραξ. 2,1 Καὶ ἐν τῷ συμπληροῦσθαι(1) τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς(2) ἦσαν ἅπαντες(3) ὁμοθυμαδὸν(4) ἐπὶ τὸ αὐτό.
1 Όταν έφτασε η ημέρα της Πεντηκοστής, ήταν όλοι μαζί συγκεντρωμένοι με ομοψυχία στο ίδιο μέρος (μετάφραση Βιβλικής Εταιρίας).
(1)   Συμπληρώνω=γεμίζω ολοκληρωτικά. Η λέξη έχει κυριολεκτική σημασία στην περίπτωση πλοίου που κατακλύστηκε από τα κύματα ή του οποίου το πλήρωμα επιβιβάστηκε πλήρως (Jacquier, στο εξής j).
«Όταν επρόκειτο να συμπληρωθεί, δηλαδή όχι πριν την Πεντηκοστή αλλά κατά τη διάρκεια, κατά κάποιο τρόπο, της ημέρας της Πεντηκοστής» (Χρυσόστομος,στο εξης Χ).
Ή, λιγότερο πιθανή ερμηνεία, λίγο πριν την ημέρα της Πεντηκοστής (δες Λουκ. θ 51,Πράξ. ιγ 25) όχι την ίδια την ημέρα (Blass, στο εξής β).
Ή, πιθανότερο, ο Λουκάς αναφέρεται στον ιουδαϊκό τρόπο υπολογισμού και καθορισμού της ημέρας. Η ημέρα δηλαδή άρχιζε από τη δύση του ηλίου έτσι ώστε, το πρωί δεν είχε ακόμη συμπληρωθεί, αλλά έτεινε να συμπληρωθεί. Θα μπορούσαμε λοιπόν να μεταφράσουμε: Όταν επρόκειτο να συμπληρωθεί εξ’ ολοκλήρου η ημέρα της Πεντηκοστής (j).
(2)   Μία από τις 3 μεγάλες ετήσιες εορτές των Ιουδαίων. Γιορτή ευχαριστίας για τον θερισμό, για αυτό και ονομαζόταν γιορτή θερισμού (Εξ. κγ 16) και ημέρα των νέων (Αρ. κη 26) δηλαδή των απαρχών.
«Όταν το δρεπάνι έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για την συγκομιδή από το θερισμό· όταν έπρεπε να συναθροίζονται οι καρποί. Είδες τον τύπο; Βλέπε πάλι την αλήθεια. Όταν έπρεπε να επιβάλλει το δρεπάνι του λόγου, όταν έπρεπε να συλλέγει τους καρπούς, τότε το Πνεύμα, σαν δρεπάνι κοφτερό, πετά πάνω σε αυτούς. Διότι άκου το Χριστό που λέει «Υψώστε τα μάτια σας και κοιτάξτε τα χωράφια, ότι είναι λευκά, έτοιμα για θερισμό»» (Χ).
Ο όρος Πεντηκοστή βρίσκεται μόνο στο Τωβ. β 1 και Μακ. ιβ 32, και στον Ιώσηπο (Ιουδ. Πολ. ΙΙ 3,1 και Ιουδ. Αρχ. ΙΙΙ 10,6). Ονομαζόταν επίσης η Πεντηκοστή γιορτή των εβδομάδων (Εξ. λδ 22), διότι είχε οριστεί να διεξάγεται μετά από 7 εβδομάδες από τη δεύτερη ημέρα του Πάσχα (Λευϊτ. κγ 15,16,Δευτ. ιστ 9,10). Εφόσον λοιπόν αποσκοπούσε στην έκφραση ευγνωμοσύνης και ευχαριστίας προς την θεία αγαθότητα για την από αυτήν παροχή του θερισμού, προσφέρονταν εκτός από τα ολοκαυτώματα (θυσίες ζώων) και τις θυσίες για αμαρτίες και δύο άρτοι κατασκευασμένοι από νέο αλεύρι (Λευϊτ. κγ 17-19, Αρ. κη 26-31)(Ripley, στο εξής R). Αξιοσημείωτη η παρατήρηση: «Προσφερόταν στο Θεό η απαρχή των νέων καρπών και δεμάτια νέων στάχυων. Ήταν όμως εκείνο, σύμβολο αυτής της γιορτής (της δικής μας). Επειδή δηλαδή την ημέρα της Πεντηκοστής μαζευόταν το δεμάτι των νέων καρπών και συγκεντρώνονταν οι διαιρεμένοι καρποί ώστε να φαίνονται ένα, επρόκειτο όμως κατά την ημέρα αυτή, να συγκεντρωθούν από κάθε έθνος της γης σε ένα δέμα ευσέβειας διάφορα έθνη και να προσφερθούν στο Θεό με τον αποστολικό λόγο, αυτό το προτύπωσε το δεμάτι των στάχυων· για να προτυπώσει τα δέματα των ψυχών, που πάρθηκαν από διάφορες μεν χώρες, αλλά προσφέρθηκαν στο Θεό σε μία απαρχή στάχυων» (Θεοφύλακτος, στο εξής Θφ).
Επίσης κατά την ημέρα της Πεντηκοστής τελούνταν και η ανάμνηση της χορήγησης του νόμου πάνω στο όρος Σινά και πιστευόταν γενικώς, ότι το γεγονός αυτό συνέπεσε με την πεντηκοστή ημέρα από την αναχώρηση από την Αίγυπτο (Εξ. ιθ 1,3,11). Εάν όμως ο νόμος του Μωϋσή δόθηκε οπωσδήποτε την πεντηκοστή ημέρα μετά την έξοδο από την Αίγυπτο, αποτελεί θαυμάσια σύμπτωση, ότι κατά την ίδια ημέρα σημειώθηκε και η έκχυση του αγίου Πνεύματος, η οποία με τόσο αξιοσημείωτο τρόπο επιβεβαίωσε και εγκαθίδρυσε το ευαγγέλιο, του οποίου τύπος με τόσο υπέροχο τρόπο υπήρξε το Μωσαϊκό σύστημα (R). Η Σιναϊτική Πεντηκοστή της Π.Δ. και η Ιεροσολυμητική Πεντηκοστή της Κ.Δ. συνέδεσαν με τον εαυτό τους τις δύο σαφέστερες φανερώσεις του Θεού, που υπερβαίνουν κάθε άλλη, δηλαδή αυτήν του νόμου και αυτήν του ευαγγελίου, την από το όρος και την από τους ουρανούς (Εβρ. ιβ 18-25)· αυτήν που συνοδεύτηκε από τρόμο και την γεμάτη με έλεος (Bengel,στο εξής b).
«Όπως ακριβώς δηλαδή ο Σωτήρας όταν επρόκειτο να επιτελέσει το άγιο πάθος, δεν δέχτηκε σε άλλο καιρό να παραδώσει τον εαυτό του στο πάθος, αλλά κατά την ώρα που θυσιαζόταν το πρόβατο, ώστε με αυτόν τον τρόπο να συνδέσει τον τύπο με την αλήθεια, έτσι και η επιφοίτηση του αγίου Πνεύματος δεν δέχτηκε να δοθεί σε άλλο καιρό, παρά στον καιρό που δόθηκε ο νόμος· για να δειχτεί ότι το Πνεύμα το Άγιο και τότε νομοθέτησε και τώρα νομοθετεί» (Σευηριανός, στο εξής Σ).
Ο σύγχρονος των αποστόλων Ιώσηπος μάς πληροφορεί, ότι στις ημέρες του πλήθος πολύ Ιουδαίων συνέρρεαν κατά την Πεντηκοστή στα Ιεροσόλυμα.
«Έπρεπε όταν ήταν γιορτή πάλι να γίνουν αυτά, έτσι ώστε αυτοί που ήταν παρόντες στο σταυρό του Χριστού, αυτοί να δουν και αυτά» (Χ). Ο Κύριος σταυρώθηκε κατά τη γιορτή του Πάσχα που προηγήθηκε, όταν αναρίθμητο πλήθος κατέκλυζε την πόλη, και υπέστη βαθύτατη ταπείνωση και εξευτελισμό. Τώρα αφού αναστήθηκε και αναλήφθηκε στα δεξιά του Πατέρα επιφύλαξε την αποστολή του Αγίου Πνεύματος κατά την μεγάλη αυτή γιορτή και με παρουσία πλήθους Ιουδαίων που μαζεύτηκαν από όλα τα πέρατα της γης φανέρωσε τη δύναμή του και τη δόξα του. Η συντομία του διαστήματος που παρεμβλήθηκε μεταξύ των δύο γιορτών, θα παρουσίαζε με ζωηρή αντίθεση την ατίμωση και τη δόξα του Ιησού (R). Όπως κατά το Πάσχα έτσι και κατά την Πεντηκοστή συνέρρεαν από όλα τα μέρη του κόσμου Ιουδαίοι της διασποράς και προσήλυτοι εθνικοί. Η φήμη λοιπόν της καθόδου του αγίου Πνεύματος κατά την ημέρα αυτή, θα διαδιδόταν τάχιστα από αυτούς ανά την οικουμένη, αυτό όμως θα διευκόλυνε τη διάδοση του ευαγγελίου σε όλα τα έθνη (Henry).
Κατά τη χριστιανική παράδοση η Πεντηκοστή κατά το έτος εκείνο συνέπεσε ημέρα Κυριακή. Πράγματι εάν ο Ιησούς σταυρώθηκε στις 14 του μηνός Νισάν και η δεύτερη ημέρα του Πάσχα, από την οποία υπολογίζονταν οι 50 ημέρες ήταν η 16 Νισάν, η Πεντηκοστή συνέπιπτε με Κυριακή. Εάν όμως ο Ιησούς πέθανε στις 15 Νισάν η Πεντηκοστή συνέπιπτε με Δευτέρα (j). Έτσι όχι μόνο με την ανάσταση, αλλά και με την έκχυση του αγίου Πνεύματος κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, η Κυριακή καθιερώθηκε ως το χριστιανικό σάββατο του νέου Ισραήλ της χάρης, κατά το οποίο καλείται αυτός με ευγνωμοσύνη και ευχαριστία να θυμάται τα δύο αυτά κεφαλαιώδη γεγονότα, με τα οποία η απολύτρωση και σωτηρία του ανθρωπίνου γένους έφθασαν σε αίσιο πέρας.
(3)   Δηλαδή οι 120 που αναφέρθηκαν ήδη στο α 15 (μπ). Οι 120 αυτοί ήταν οι αντιπρόσωποι της όλης καθολικής εκκλησίας ή καλύτερα ήταν σπερματικά και δυναμικά η όλη καθολική εκκλησία όλων των γενεών και όλων των αιώνων. Και εμείς λοιπόν είμαστε κληρονόμοι της Πεντηκοστής. Το άγιο Πνεύμα που κατέβηκε στο υπερώο, εξακολουθεί να κάθεται πάνω σε καθέναν χριστιανό οποιασδήποτε χριστιανικής γενιάς και έρχεται να γεμίσει το εσωτερικό του όπως και τότε του καθενός από τους πιστούς στο υπερώο. Το γέμισμα όμως αυτό γίνεται αναλόγως της πίστης του καθενός και της πρόθυμης διάθεσης να δεχτεί μέσα του το άγιο Πνεύμα. Εάν εξακολουθούμε να είμαστε σαρκικοί, ψυχροί, καρδιές υποδουλωμένες στην αμαρτία και απρόθυμες να ελευθερωθούμε από αυτήν, τότε όχι διότι ζούμε κάτω από την κατάρα του νόμου, όχι διότι ο Θεός κάνει διακρίσεις σε πρόσωπα για την παροχή του Πνεύματός του, όχι διότι το Πνεύμα δεν κατέβηκε από τον ουρανό, όχι διότι ο Χριστός ουδέποτε δοξάστηκε, αλλά διότι εμείς έχουμε κλειστό το εσωτερικό μας και εμποδίζουμε το Πνεύμα να μπει σε αυτό, αποξενωνόμαστε από τις δωρεές του και μόνοι μας αποκλείουμε τους εαυτούς μας από τις χάριτές του.
(4)   Υπήρξε ενότητα κοινωνίας, διανοιών και τόπου (b). Ομοθυμαδόν=με ομοψυχία (Hackett, στο εξής h). Αυθεντική γραφή ομού επί το αυτό. Έκφραση πλεοναστική. Το ένα από τα δύο αρκούσε εάν, το οποίο είναι και πιθανό, το «επί το αυτό» δεν σημαίνει μόνο τον τόπο, όπου ήταν μαζεμένοι (j). Υπάρχει και η γραφή του κώδικα του Βέζα· «εγένετο εν ταις ημέραις εκείναις του συμπληρούσθαι την ημέραν της Πεντηκοστής όντων αυτών πάντων ομού…». Είναι τώρα ενωμένοι με την αγάπη. Οι φιλονικίες που σημειώθηκαν μεταξύ τους σε προηγούμενο χρόνο για το ποιος είναι μεγαλύτερος, δεν ακούγονται πλέον, μάλιστα αφότου κατά την ημέρα της ανάστασης ο Κύριος φύσηξε σε αυτούς και είπε: Πάρτε Πνεύμα Άγιο. Όπως συμπεραίνουμε και από το α 14 προσεύχονταν όλοι μαζί και η στο ίδιο μέρος συγκέντρωσή τους, συνδυαζόμενη με την προσευχή συντελούσε στο να αγαπούν ολοένα θερμότερα ο ένας τον άλλον. Και αυτό προετοίμασε αυτούς στο να κατασκηνώσει το Άγιο Πνεύμα μέσα τους. Διότι το θείο αυτό και μακάριο Περιστέρι φεύγει μακριά από τους θορύβους και την ταραχή. Είναι Πνεύμα ειρήνης και εάν θέλουμε να επισκηνώσει και σε εμάς, ας προσπαθούμε να ενωνόμαστε μεταξύ μας με την ομόνοια και την αγάπη. Διότι όπου κατοικούν «αδελφοί στο ίδιο μέρος» «εκεί διέταξε ο Κύριος την ευλογία» (Ψαλμ. ρλβ 1,3).

Πραξ. 2,2 καὶ ἐγένετο ἄφνω(1) ἐκ τοῦ οὐρανοῦ(2) ἦχος(3) ὥσπερ(4) φερομένης(5) πνοῆς(6) βιαίας(7), καὶ ἐπλήρωσεν ὅλον τὸν οἶκον(8) οὗ ἦσαν καθήμενοι·
2 Ξαφνικά ήρθε από τον ουρανό μια βουή σαν να φυσούσε δυνατός άνεμος, και γέμισε όλο το σπίτι όπου έμεναν.
(1)   ἄφνω. Δες και Πράξ. ιστ 26,κη 6. Αττικής προέλευσης, στους Ο΄ και στην Κ.Δ. το συναντούμε μόνο στις Πράξεις (β). Έτσι πάλι θα αποκαλυφθεί, όταν έλθει για να κρίνει τον κόσμο (b). «Το αιφνίδιο τούς ξεσήκωσε» (Χ). Και «με το ξαφνικό τούς κατέπληξε περισσότερο… και έκανε ώστε να τρέξουν όλοι» (Οικουμένιος, στο εξής Ο). Έγινε αιφνίδια, όχι όπως ο άνεμος σηκώνεται βαθμιαία από ελαφρό φύσημα αρχικά που καταλήγει σε βίαιο. Αλλά απότομα και απροσδόκητα η βουή σαν άνεμος ορμητικός υπήρξε ισχυρή και βίαιη.
(2)   Από τις ανώτερες εκτάσεις του αέρα, από όπου προέρχονται οι άνεμοι και οι καταιγίδες (R). «Επειδή ανέβηκε ο άνθρωπος πάνω [στο πρόσωπο του Χριστού], και το Πνεύμα έρχεται από πάνω» (Χ). «Για να δείξει, ότι το έργο προερχόταν από αυτόν που αναλήφθηκε στους ουρανούς» (Ο).
Ήταν ήχος από τον ουρανό, «σαν φωνή βροντής» (Αποκ. στ 1). Για το Θεό είπε ο Δαβίδ ότι αυτός είναι «που βγάζει ανέμους από τους θησαυρούς του». Από το Θεό λοιπόν ήλθε και ο ήχος αυτός, όμοιος με φωνή κάποιου που φωνάζει: «Ετοιμάστε το δρόμο του Κυρίου». Ήταν ήχος όμοιος με βίαιη πνοή ανέμου, διότι και η οδός του Πνεύματος μοιάζει με την οδό του ανέμου, του οποίου το φύσημα ακούς, αλλά δεν ξέρεις από πού έρχεται και που πηγαίνει (Ιω. γ 8). Παρόλο όμως που όχι στο βίαιο αέρα και στο φύσημα του ισχυρού ανέμου, που διαλύει όρη και συντρίβει πέτρες, ήλθε η παρουσία του Κυρίου στον Ηλία, όμως αυτή προετοίμασε τον Ηλία στο να δεχτεί την αποκάλυψη του Θεού με «φωνή αύρας λεπτής» (Γ΄Βασ. ιθ 11,12).
(3)   Ελληνιστικό αντί για την αττική λέξη ηχή.
(4)   «Είναι καλό που παντού αναφέρεται το «σαν», για να μην νομίσεις τίποτα αισθητό για το Πνεύμα. Σαν φωτιά, λέει, και σαν άνεμος· δεν ήταν επομένως άνεμος, που απλώς διασκορπίζεται στον αέρα» (Χ).
«Κάτι όμοιο με άνεμο και φωτιά, που έμοιαζε δηλαδή με τα συνηθισμένα αυτά και γνωστά φυσικά φαινόμενα, αλλά δεν φανερώνεται με αυτό ότι τα φυσικά αυτά φαινόμενα δημιουργήθηκαν και τώρα» (Αυγουστίνος, στο εξής Αυ).
Πιθανώς δεν ήταν δυνατόν να βρεθεί λέξη που να εκφράζει με ακρίβεια τι πράγματι ακούστηκε· αυτό ήταν μάλλον βουή ανέμου παρά κάτι άλλο. Ήταν εξ’ ολοκλήρου υπερφυσικού χαρακτήρα (R).
(5)   =Κινούμαι, μαζί με την έννοια της ταχύτητας, της σφοδρότητας. Δες και Πράξ. κζ 15,17 (Grimm, στο εξής G).
(6)   Χρησιμοποιείται εδώ αντί για τη λέξη άνεμος, για να σημάνει το αποτέλεσμα που προκλήθηκε και όχι την αιτία που το προκάλεσε. Είναι αξιοσημείωτο, ότι οι λέξεις πνοή και πνεύμα έχουν την ίδια ρίζα και την ίδια έννοια. Η πνοή αυτή ήταν το σύμβολο του Πνεύματος, το οποίο κατέβαινε στους συγκεντρωμένους μαθητές· στη βιβλική γλώσσα η ενέργεια του Πνεύματος εκπροσωπείται με την πνοή ή συμβολίζεται με τον άνεμο. Ιω. γ 8 (j). Αναμφίβολα ο ισχυρός αλλά αόρατος άνεμος φαινόταν τότε στα πρώτα χρόνια της εκκλησίας ως το καταλληλότερο σύμβολο της μυστηριώδους ενέργειας του θείου Πνεύματος. Δες Γ΄Βασ. ιθ 11, όπου «πνεύμα δυνατό που διαλύει βουνά, σεισμός και φωτιά» κατονομάζονται ως συνηθισμένα επακόλουθα της παρουσίας του Κυρίου (Δες και Ιωβ λη 1, Ψαλμ. ργ 3,Ιεζ. α 4)(Bartlet, στο εξής μπ).
(7)   «Αυτό θέλει να φανερώσει με το βίαιο άνεμο· για να δείξει δηλαδή, ότι… το έργο προερχόταν από τη θεϊκή δύναμη· όπως και στην Ερυθρά θάλασσα ο βίαιος άνεμος του νότου» (Ο).
Και «κάνει φανερό, ότι τίποτα δεν θα μπορέσει να τους αντισταθεί, αλλά θα διασκορπίσουν σαν το χώμα τους αντίθετους» (Χ).Τα σημάδια της έκχυσης του Αγίου Πνεύματος υπήρξαν διπλά: Για την ακοή βουή όμοια με αυτήν που παράγει βίαιος άνεμος, και για την όραση γλώσσες σαν φωτιάς (j).
«Η επιφοίτηση του Πνεύματος δεν έγινε χωρίς να υποπέσει στις αισθήσεις» αλλά «έγινε αισθητή, ώστε να καταστήσει το θαύμα αξιόπιστο. Διότι αν, παρόλο που έγινε και αυτό, συκοφαντούσαν το παράδοξο γεγονός ως μεθύσι, τι δεν θα έλεγαν, αν δεν γινόταν με αυτόν τον τρόπο;» (Ο).
(8)   «Ο άνεμος γέμισε όλο το σπίτι»(Ο) και «έγινε σαν κολυμβήθρα νερού» (Χ). «Διότι και είχε υποσχεθεί σε αυτούς, «θα βαπτιστείτε με Πνεύμα και φωτιά»· Και αυτό είναι τεκμήριο του πόσο άφθονο ήταν» (Ο). «Γέμιζε όλο το σπίτι, για να δειχτεί ότι η δωρεά δόθηκε όχι σε κάποιους μερικώς, αλλά σε όλο το πλήρωμα της εκκλησίας» (Σεύηρος Αντιοχείας,στο εξής Σβ). «Διότι το σπίτι ήταν σύμβολο του κόσμου».

Πραξ. 2,3 καὶ ὤφθησαν(1) αὐτοῖς(2) διαμεριζόμεναι(3) γλῶσσαι(4) ὡσεὶ(5) πυρός(6), ἐκάθισέ(7) τε ἐφ᾿ ἕνα ἕκαστον(8) αὐτῶν(9),
3 Επίσης τους παρουσιάστηκαν γλώσσες σαν φλόγες φωτιάς, που μοιράστηκαν και κάθισαν από μία στον καθένα απ’ αυτούς.
(1)   ὤφθησαν αὐτοῖς, κατά λέξη=υπήρξαν ορατές από αυτούς (j).
(2)   Μπορεί να αναφέρεται και στο ὤφθησαν και στο διαμεριζόμεναι (j).
(3)   Πολυάριθμοι ερμηνευτές σωστά πήραν το ρήμα ως μέσο=οι ίδιες μοίραζαν τους εαυτούς τους (F). Βλέπονταν οι γλώσσες να αποσπώνται και να κάθονται στον καθένα από αυτούς, το οποίο προϋποθέτει ότι στην αρχή ήταν ενωμένες σε μία δέσμη (j).
«Και σωστά είπε «να διαμοιράζονται». Διότι ήταν από μία ρίζα, για να μάθεις ότι είναι ενέργεια που στάλθηκε από τον Παράκλητο» (Χ). «Διαμοιράζονταν βεβαίως επειδή είναι διάφορα τα χαρίσματα» (Γρηγοριος Θεολόγος,στο εξής Γ).
«Πρόσεχε, σε παρακαλώ, τον τρόπο πώς έγινε· δεν φάνηκαν αμέσως γλώσσες, αλλά φωτιά πολλή και έπειτα σαν κατά κάποιο τρόπο να διαχωρίστηκε η φωτιά και διαμοιραζόταν σε γλώσσα. Ποιος μοίραζε; Ποιος μοιραζόταν; Δεν μοιραζόταν η φύση του Πνεύματος, αλλά το Πνεύμα ήταν αυτό που μοίραζε και αυτό που μοιραζόταν ήταν η δωρεά του Πνεύματος· διότι το Πνεύμα δεν διαιρείται, αλλά διαιρεί» (Σβ).
(4)   Είναι εικόνα των γλωσσών, με τις οποίες επρόκειτο να μιλήσουν (β). «Χρειαζόταν γλώσσα που θα διατράνωνε τα μεγαλεία του Θεού» (Ο). «Με γλώσσες για να δείξει την στενή σχέση με τον λόγο» (Γ). «Φάνηκαν γλώσσες φωτιάς, που φανέρωναν ότι τόση είναι η απόσταση της παλαιάς νομοθεσίας και της καινής, όση είναι η απόσταση του έναρθρου λόγου που εκφράζεται από τη γλώσσα και του ήχου των σαλπίγγων» (Σβ). Φάνηκαν γλώσσες, διότι από το Πνεύμα έχουμε το λόγο του Θεού και με το Πνεύμα ο Χριστός θα μιλούσε στον κόσμο και έδωσε το Πνεύμα στους μαθητές για να μεταδώσει σε αυτούς όχι μόνο την σωτηριώδη γνώση, αλλά και τη δύναμη να διακηρύξουν και να διαδώσουν στον κόσμο τη γνώση την οποία έλαβαν.
Ή, λιγότερο πιθανή ερμηνεία, μικρές φλόγες φωτιάς που είχαν σχήμα όμοιο με αυτό της γλώσσας. Στους Εβραίους η φράση «γλώσσα φωτιάς» χρησιμοποιούνταν για να δηλώσει την έννοια της φλόγας (R).
(5)   «Δεν είπε φωτιάς, αλλά σαν φωτιάς· διότι αυτό που φαινόταν δεν ήταν φωτιά, αλλά νομιζόταν φωτιά» (Σβ). Είχαν την φαινομενική όψη της φωτιάς, έμοιαζαν με φωτιά. Δεν ήταν λοιπόν πραγματικά φωτιά, αλλά είχαν το χρώμα και την εμφάνιση της φωτιάς· έλαμπαν σαν φωτιά (j).
(6)   «Με μορφή φωτιάς, διότι και το Πνεύμα είναι Θεός. Διότι πράγματι ο Θεός μας είναι φωτιά που κατακαίει. Και ώστε με αυτό να φανερώσει ότι έχει την ίδια φύση με τον Πατέρα, ο οποίος έγινε ορατός με αυτόν τον τρόπο στον Μωϋσή στη βάτο» (Ο). «Διότι σαν φωτιά φάνηκε και στη βάτο» (Χ).
«Διερωτώμαι όμως για ποιον από τους δύο λόγους οι γλώσσες ήταν πύρινες· ή για να φέρει την κάθαρση· (διότι ο λόγος μας γνωρίζει και φωτιά η οποία καθαρίζει…) ή λόγω της ουσίας· διότι ο Θεός μας είναι φωτιά και φωτιά που καίει την μοχθηρία» (Γ). «Όπως ακριβώς η φωτιά έχει φωτιστική και καυστική δύναμη, έτσι ο λόγος των αποστόλων και φώτιζε αυτούς που πίστευαν και κατάκαιγε όσους διαφωνούσαν» (Σβ). Η φωτιά δείχνει την παρουσία του Θεού και στους Ιουδαίους και στους Έλληνες και στους Ρωμαίους (β). Η φωτιά είναι το σύμβολο της παρουσίας και της δύναμης του Θεού (Εξοδ. γ 2,Μαλαχ. γ 2) και του Πνεύματος, το οποίο καθαρίζει και αγιάζει (Ιεζ. α 13,Ησ. δ 4,Μαλαχ. γ 2,3). Όπως το αναμμένο κάρβουνο είχε καθαρίσει τη γλώσσα του Ησαΐα (Ησ. στ 6), έτσι οι γλώσσες της φωτιάς επρόκειτο να καθαρίσουν και να αγιάσουν τους αποστόλους (j).
Το Άγιο Πνεύμα σαν άλλη φωτιά λιώνει και μαλακώνει τις σκληρές καρδιές αναμορφώνοντας αυτές, χωρίζει και κατακαίει τη σκουριά και ανάβει στο εσωτερικό των ανθρώπων ευσεβή και αφοσιωμένα συναισθήματα, μεταβάλλοντας τις ψυχές σε έμψυχο και λογικό θυσιαστήριο, όπου προσφέρονται οι πνευματικές και λογικές θυσίες. Για μεν τον άνεμο είπε ότι γέμισε το σπίτι. Η «φωτιά όμως δεν γέμισε το σπίτι για να μην καταπλήξει τελείως και κάνει να φύγουν αυτοί που έβλεπαν, οπότε δεν θα μπορούσαν να δώσουν καμία μαρτυρία για όσα θα γίνονταν ύστερα» (Ο).
«Δείχνει ότι το Πνεύμα φανερώθηκε με εκείνη τη φωτιά όπως άλλοτε με το περιστέρι. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορούμε να ονομάσουμε το Πνεύμα Θεοπεριστερά ή Θεοπύρ, με τον ίδιο τρόπο που ονομάζουμε τον Υιό Θεάνθρωπο» (Αυ).
«Για αυτό πολύ καλά λέει «σαν φωτιά» και «σαν άνεμος», για να μην εννοήσεις κάτι αισθητό για το Πνεύμα. Δεν ήταν επομένως απλώς άνεμος ούτε φωτιά, αλλά το άγιο Πνεύμα αυτό που εμφανίστηκε εδώ» (Θεοφύλακτος, στο εξής Θφ).
(7)   «Δηλαδή παρέμεινε, επαναπαύτηκε· διότι το ότι «κάθισε», φανερώνει την σταθερότητα και το ότι παρέμεινε» (Χ). Και στην Π.Δ. μεν «η φωτιά τους συνόδευε πάντα σαν αστραπή· εδώ όμως οι γλώσσες της φωτιάς κάθισαν πάνω στους αποστόλους και αμέσως γέμισαν με το Άγιο Πνεύμα, πλημμυρίζοντας από τα θεία νερά· και είχαν τη φλόγα της χάρης να κάθεται μόνιμα και όχι να είναι παροδική» (Σβ). Το προφητικό χάρισμα στην Π.Δ. παρεχόταν σποραδικά και σε χρόνο περιορισμένο, ενώ στους μαθητές του Χριστού τα χαρίσματα του Πνεύματος θα έμεναν μόνιμα σε όλους. Σε ενικό αριθμό, πιθανώς για να σημάνει ότι μία μόνο γλώσσα κάθισε στον καθένα, και έτσι να μην υποθέσει κάποιος, ότι οι γλώσσες όλες κάθισαν αλληλοδιαδόχως πάνω στον καθένα (j).
(8)   «Κάθισε στο κεφάλι και από το κεφάλι γέμισε ο άνθρωπος όλος» (Θφ).
«Άραγε στους δώδεκα μόνο ήλθε και όχι και στους υπόλοιπους; Καθόλου· αλλά και στους εκατόν είκοσι. Διότι δεν θα παρουσίαζε άσκοπα την μαρτυρία του προφήτη ο Πέτρος λέγοντας, «Και θα συμβεί… θα εκχύσω από το Πνεύμα μου σε κάθε άνθρωπο»» (Χ).
(9)   «Όπως ακριβώς στην περίπτωση της φωτιάς, όσα λυχνάρια και αν ανάψει κάποιος, δεν ελαττώνει καθόλου τη φωτιά, έτσι και με τους αποστόλους συνέβαινε τότε· διότι πράγματι με τη φωτιά, δεν φανερωνόταν μόνο η αφθονία της χάρης, αλλά και ο καθένας έπαιρνε πηγή ολόκληρη Πνεύματος» (Χ).

Πραξ. 2,4 καὶ ἐπλήσθησαν(1) ἅπαντες(2) Πνεύματος(3) Ἁγίου, καὶ ἤρξαντο(4) λαλεῖν(5) ἑτέραις(6) γλώσσαις(7) καθὼς(8) τὸ Πνεῦμα(9) ἐδίδου αὐτοῖς ἀποφθέγγεσθαι(10).
4 Όλοι τότε πλημμύρισαν από Πνεύμα Άγιο και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, ανάλογα με την ικανότητα που τους έδινε το Πνεύμα.
(1)   «Όχι απλώς πήραν τη χάρη του Πνεύματος, αλλά γέμισαν» (Χ). Το ρήμα φανερώνει άφθονη έκχυση του Αγίου Πνεύματος (Fillion, στο εξής F). Το Πνεύμα κατέβηκε με μέτρο μεγάλο και πρωτοφανές, σε τέτοιο που δεν είχε εκδηλωθεί κατά τα χρόνια της Π.Δ. Για αυτό νέα εποχή εγκαινιάστηκε στον κόσμο, κατά την οποία οι άνθρωποι μέσω του Πνεύματος επρόκειτο να ζήσουν έχοντας ουράνιο τρόπο ζωής και γινόμενοι μέτοχοι θείας ζωής. Για να κατανοηθεί αυτό, ας υποθέσουμε προς στιγμήν, ότι το Πνεύμα αποσύρεται από την εκκλησία. Τι θα συμβεί; Το σύνολο των πιστών της, θα επανερχόταν στην κατάσταση του αρχαίου κόσμου. Εντός ολίγου η ειδωλολατρία, η οποία και σήμερα κυριαρχεί στη ζωή πολλών από τους ονομαζόμενους χριστιανούς, θα κατέκλυζε και πάλι τον κόσμο και η ζωή της σάρκας θα βασίλευε παντού, χωρίς να υπάρχει η θεία ζύμη η οποία βαθμιαία αναπλάθει τον κόσμο, χωρίς να διαχύνεται το ιλαρό φως, που ολοένα αποδιώκει το σκοτάδι και τη σκιά του θανάτου.
(2)   «Δεν θα έλεγε «όλοι», τη στιγμή που ήταν εκεί και οι απόστολοι, εάν δεν μετείχαν και οι άλλοι» (Χ).
(3)   Οι απόστολοι είχαν ήδη λάβει Άγιο Πνεύμα, όταν ο Ιησούς κατά την πρώτη προς αυτούς εμφάνιση μετά την Ανάσταση είπε σε αυτούς: Πάρτε Πνεύμα Άγιο. Μπορεί κάποιος λοιπόν να υποθέσει, ότι δεν πρόκειται εδώ για την δωρεά της συνηθισμένης χάρης, στην οποία ζει ο Χριστιανός δικαιωμένος, αλλά κατ’ αναλογία των Λουκ. α 41,67,Πράξ. δ 8,31,η 17-19,ι 44-47,ια 15,24,ιγ 9,ιθ 6, για έκτακτη δωρεά, ειδικό φωτισμό, θεία έμπνευση, όμοια με εκείνη, η οποία εμψύχωνε τους προφήτες. Δεν φαίνεται παρ’ όλα αυτά ότι πρέπει να περιορίσουμε την έννοια αυτής της φράσης. Πιο σωστό παρουσιάζεται να δεχτούμε, ότι οι μαθητές πήραν το πλήρωμα του Αγίου Πνεύματος, το οποίο συμφωνεί και με το «γέμισαν» (j).
Γέμισαν αφθονότερα και ισχυρότερα από όσο πριν. Γέμισαν με τις χάρες του Πνεύματος και βρίσκονταν περισσότερο από όσο πριν κάτω από την επίδραση της εξαγιαστικής ενέργειάς του. Γίνονταν τώρα αγιότεροι και πνευματικότεροι και περισσότερο αποσπασμένοι από τη ματαιότητα του παρόντος κόσμου και περισσότερο ουράνιοι άνθρωποι. Γέμισαν με τις ενισχύσεις και παρηγοριές του Πνεύματος αφθονότερα τώρα. Χαίρονταν περισσότερο από άλλοτε από αγάπη προς τον Χριστό και με ελπίδα του ουρανού και όλοι οι φόβοι τους και οι δισταγμοί τους και οι θλίψεις τους διασκορπίστηκαν τώρα. Γέμισαν και με τις εξαιρετικές χάρες και δωρεές του Πνεύματος, με δυνάμεις υπερφυσικές για επιτέλεση θαυμάτων, με τα οποία θα επιβεβαιωνόταν η αλήθεια του ευαγγελίου και θα επισφραγιζόταν το κήρυγμά τους.
(4)   Ευθύς αμέσως και πριν ακόμη συρρεύσει ο όχλος (j). Άρχισαν=Αυτό ήταν κάτι, το οποίο ουδέποτε άλλοτε στο παρελθόν είχε συμβεί (b). Τώρα για πρώτη φορά συνέβη.
(5)   Στην κυριολεξία=βγάζω άναρθρους φθόγγους, προκειμένου για ζώα, ή ήχους, προκειμένου για μουσικό όργανο. Έπειτα έχει και την έννοια του μιλάω (j).
(6)   Σε άλλες γλώσσες από εκείνες, στις οποίες είχαν συνηθίσει (R). Δηλαδή ξένες, αλλοδαπές (G). Οι άλλες γλώσσες σύμφωνα με το κείμενο πρέπει να θεωρηθούν, ως απολύτως τίποτα άλλο παρά γλώσσες διαφορετικές της μητρικής γλώσσας αυτών που μιλούσαν. Ήταν Γαλιλαίοι και μιλούσαν τώρα την Πάρθια, Μηδική, Περσική κλπ. Ξένες λοιπόν γλώσσες (Meyer).
(7)   Γλώσσα, δηλαδή ο λόγος, τον οποίο κάποιος λαός χρησιμοποιεί και διακρίνεται από τους άλλους λαούς (G). Οι μαθητές θα μιλούσαν λοιπόν γλώσσες άγνωστες, άλλες από τις δικές τους δηλαδή τις γλώσσες των λαών που αριθμούνται στο σ. 9 (j). Διάφορες εικασίες έγιναν ως προς το χάρισμα των γλωσσών, ιδιαίτερα από εκείνους τους συγγραφείς, οι οποίοι δεν θέλουν να αναγνωρίσουν αυτό ως υπερφυσικό χάρισμα του Αγίου Πνεύματος. Κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι το να μιλούν άλλες γλώσσες ήταν μόνο προφορά άναρθρων φθόγγων και συνεπώς δεν έγινε χρήση κάποιας κατανοητής ανθρώπινης γλώσσας. Άλλοι υπέθεσαν ότι με τη φράση «άλλες γλώσσες» σημαίνεται η χρήση απαρχαιωμένων, ξένων ή ασυνήθιστων λέξεων. Άλλοι υπέθεσαν, ότι αυτοί που μιλούσαν, βρισκόμενοι σε κατάσταση έξαψης διάνοιας, συνένωναν εβραϊκούς τρόπους έκφρασης μαζί με ελληνικές ή λατινικές λέξεις· ή ότι μιλούσαν κάτω από την επίδραση έκτακτου ενθουσιασμού σε υψηλά ρητορικό ή ποιητικό ύφος με ασυνήθιστη θερμότητα και ευγλωττία.
Αν βάλουμε στην άκρη κάθε εικασία και εξετάσουμε το ζήτημα όπως αυτό παρουσιάζεται στη Γραφή, δεν μπορούμε να αμφιβάλλουμε, για το ότι οι ιεροί συγγραφείς θεωρούσαν την γλωσσολαλία ως υπερφυσική εκδήλωση και κατέτασσαν αυτήν ανάμεσα στα έκτακτα υπερφυσικά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Αυτό παρουσιάζεται προφανές τόσο από τις Πράξεις (β 4,ι 44-46,ιθ 6) όσο και από το ιδ κεφ. της Α΄Κορ. Ούτε είναι δυνατόν να διατυπώσουμε κάποια λογική αμφιβολία για το ότι αυτός που μιλούσε κάποια γλώσσα, μιλούσε πραγματική γλώσσα και ότι με το χάρισμα αυτό των γλωσσών γίνονταν ικανοί αυτοί που το είχαν να μεταδίδουν και στους άπιστους τη γνώση θρησκευτικών αληθειών και με πολλή συγκίνηση να ξεχύνουν προσευχές και ύμνους προς το Θεό. Δες Πράξ. β 8-11,Α΄Κορ. ιδ 2-4. Η πιο φυσική ερμηνεία οδηγεί στην εκδοχή, ότι το Πνεύμα το Άγιο υπερφυσικά χορηγούσε στους αποστόλους τη δύναμη να χρησιμοποιούν ξένες γλώσσες, τις οποίες ουδέποτε είχαν μάθει (R).
Η ποικιλία των γλωσσών που κατέπλησσε δεν ήταν στα αυτιά των ακροατών, αλλά στο στόμα αυτών που μιλούσαν (Πράξ. ι 46,ιθ 6,Μάρκ. ιστ 17,Α΄Κορ. ιβ 10). Η οικογένεια αυτή, η οποία δοξολογούσε το Θεό στις γλώσσες όλου του κόσμου, ήταν ισάξιος αντιπρόσωπος ολόκληρου του κόσμου, ο οποίος επρόκειτο να δοξολογεί το Θεό με τις γλώσσες των κατοίκων του (b).
«Στο θαύμα αυτό υπήρχε μέσα η υπόσχεση, ότι σε όλες τις γλώσσες ή σε όλα τα έθνη η εκκλησία των μετέπειτα χρόνων θα διακήρυττε πιστά τη διδασκαλία του Πνεύματος όπως και αυτήν του Πατέρα και του Υιού» (Αυ).
Το φαινόμενο, όπως το αφηγείται ο Λουκάς, παρουσιάζεται ως εξής: 1) Οι μαθητές υμνώντας τα μεγαλεία του Θεού μιλούσαν γλώσσες, οι οποίες τους ήταν ξένες· 2) Οι γλώσσες ήταν των ανθρώπων που συνέρρευσαν από διάφορες εθνικότητες, ο καθένας από τους οποίους κατανοούσε τα λόγια που προφέρονταν από τους μαθητές στη δική του γλώσσα· 3) Το θαύμα αυτό γινόταν σε εκείνους, οι οποίοι μιλούσαν και όχι σε εκείνους οι οποίοι άκουγαν. Το χάρισμα αυτό των γλωσσών ήταν παροδικό (j). Κάποιες δυσκολίες του κειμένου (ιδιαίτερα ότι εκ πρώτης όψεως σύμφωνα με το κείμενο στους σ. 6,8,11 παρουσιάζεται ότι όλοι μαζί οι παριστάμενοι άκουγαν όλους όσους μιλούσαν, σαν να μιλούσαν στη μητρική τους γλώσσα και όχι χωριστά, οι μεν στα λόγια του ενός μαθητή και οι δε στα λόγια του άλλου μαθητή και οι άλλοι στα λόγια τρίτου μαθητή κλπ., άκουγαν ο καθένας τη δική τους διάλεκτο) υπερνικούνται και με την παρακάτω εκδοχή: «Η έννοια του κειμένου είναι μάλλον ότι επρόκειτο για ουράνιο τρόπο έκφρασης και ομιλίας καθολικής και διεθνούς προσαρμογής -που εξουδετέρωνε την Βαβέλ των γλωσσών της γης- έκφρασης που ανταποκρίνεται στην καθολικότητα του ευαγγελίου, το οποίο ερμήνευε. Πολλές είναι οι επίγειες γλώσσες, αλλά η επουράνια είναι μία. Και αυτή ακούστηκε τώρα με χείλη ανθρώπινα με τέτοιο τρόπο, ώστε να μεταφράζεται από μόνη της και αυτομάτως στις διάφορες γλώσσες της ανθρωπότητας» (μπ).
Αξιοσημείωτη και η επόμενη: «Όπως ακριβώς στον καιρό που χτιζόταν ο πύργος της Βαβέλ, η μία γλώσσα διαχωριζόταν σε πολλές, έτσι τότε οι πολλές γλώσσες πολλές φορές έρχονταν σε έναν άνθρωπο· και ο ίδιος, μιλούσε και την περσική και τη ρωμαϊκή και την ινδική και τις πολλές γλώσσες, αφού το Πνεύμα τού τις υπαγόρευε· και το χάρισμα ονομαζόταν χάρισμα γλωσσών, επειδή μπορούσε να μιλά πολλές γλώσσες αμέσως» (Χ).
(8)   Συχνά στην Κ.Δ. το καθώς λέγεται αντί για τα ως, καθάπερ (=όπως ακριβώς) (β).
(9)   Τα λόγια τους ήταν κάτω από τον έλεγχο του Αγίου Πνεύματος. Ήταν θεόπνευστα με τη χριστιανική έννοια της λέξης (j). «Διότι δεν μιλούσαν από τον εαυτό τους αλλά από το άγιο Πνεύμα» (Σ). Το Πνεύμα το Άγιο λοιπόν είναι ξεχωριστό πρόσωπο.
«Δεν είναι ούτε ο Πατέρας ούτε ο Υιός, αλλά μόνο το Πνεύμα του Πατέρα και του Υιού… Δεν γεννήθηκε η Τριάδα από την Παρθένο Μαρία και σταυρώθηκε επί Ποντίου Πιλάτου και ενταφιάστηκε και αναστήθηκε την τρίτη ημέρα και αναλήφθηκε στους ουρανούς, αλλά μόνο ο Υιός. Ούτε η Τριάδα κατέβηκε με μορφή περιστεριού στον Ιησού, όταν βαπτιζόταν, ούτε κατά την ημέρα της Πεντηκοστής η ίδια Τριάδα κάθισε πάνω στον καθένα τους, αλλά μόνο το Άγιο Πνεύμα» (Αυ).
Το Πνεύμα παρείχε και το περιεχόμενο και τον τρόπο της έκφρασης και τη γλώσσα, στην οποία αυτά λέγονταν. Αυτό όμως ήταν πράγματι μέγα θαύμα. Θαύμα στη διάνοια. Διότι στη διάνοια οι λέξεις σχηματίζονται. Αυτοί που μιλούσαν όμως με αυτές τις γλώσσες, ουδέποτε είχαν μάθει αυτές, ούτε οποιαδήποτε ξένη γλώσσα, η οποία θα μπορούσε να διευκολύνει αυτούς στο να μιλούν τις γλώσσες αυτές. Και όπως φαίνεται, ούτε είχαν ποτέ ακούσει τις ξένες αυτές γλώσσες, ούτε είχαν κάποια ιδέα τους. Διότι ούτε επιστήμονες υπήρξαν, ούτε περιηγητές και ταξιδιώτες, ούτε είχαν ποτέ ευκαιρία να μάθουν γλώσσες είτε με βιβλία είτε με διαλέξεις.
(10)   Το ρήμα αυτό χρησιμοποιείται για λόγια πιο σοβαρά (Πράξ. β 14,κστ 25). Στον Πλούταρχο λέγεται για τα λόγια της Πυθίας (β). Απόφθεγμα=λόγος όχι της καθημερινής χρήσης αλλά μεγαλύτερης και υπεροχότερης σοβαρότητας και σημασίας (G). Πράγματι «αποφθέγματα ήταν όσα έλεγαν» (Χ).
«Μιλούσαν λοιπόν αποφθεγματικά προφητεύοντας, δηλαδή κατανοούσαν και έλεγαν τις μαρτυρίες των αγίων προφητών σχετικά με το Χριστό» (Κύριλλος). Η αιφνίδια χορήγηση ικανότητας να διακηρύττουν την μέσω του Χριστού σωτηρία σε ανθρώπους όλων των εθνών, ήταν κατάλληλη να επαναφέρει στη μνήμη τους ισχυρά το τελευταίο παράγγελμα του Κυρίου και να κάνει σε αυτούς αισθητό, ότι η αποστολή τους ήταν να κοινοποιήσουν το όνομά του μέχρι τα έσχατα της γης (h).

Πραξ. 2,5 Ἦσαν δὲ ἐν Ἱερουσαλὴμ κατοικοῦντες(1) Ἰουδαῖοι(2), ἄνδρες εὐλαβεῖς(3) ἀπὸ παντὸς ἔθνους(4) τῶν(5) ὑπὸ τὸν οὐρανόν·
5 Στην Ιερουσαλήμ βρίσκονταν τότε ευσεβείς Ιουδαίοι από όλα τα μέρη του κόσμου.
(1)   «Το ότι κατοικούσαν στην Ιερουσαλήμ ήταν σημάδι ευλάβειας. Γιατί; Διότι αν και ήταν από τόσα έθνη, αφήνοντας και πατρίδες και σπίτια και συγγενείς, κατοικούσαν εκεί» (Χ), «για να μπορούν σύμφωνα με τον πάτριο νόμο τρεις φορές το χρόνο να βλέπουν το Θεό» (Ο). Πρόκειται λοιπόν για πρόσωπα τα οποία δεν είχαν έλθει απλώς κατά την Πεντηκοστή, παρόλο που η λέξη κατοικούντες περιορίζεται στους σ. 9,10 (b), αλλά για μόνιμους κατοίκους της Ιερουσαλήμ. Πράγματι η περίφραση της μετοχής (κατοικούντες) μαζί με τον παρατατικό (Ἦσαν), φανερώνει το μόνιμο μίας ενέργειας, η οποία αφού πραγματοποιήθηκε στο παρελθόν, απέβη στο παρόν κατάσταση. Αλλά και το ρήμα «κατοικώ» χρησιμοποιείται συνήθως για δήλωση μόνιμης διαμονής, αντιθέτως με το παροικώ, το οποίο λέγεται για διαμονή προσωρινή (j).
Πρόκειται εδώ για πλήρη εκπροσώπηση του Ιουδαϊσμού, που περιλαμβάνει και μέλη της Ιουδαϊκής Διασποράς, που είτε έμεναν προσωρινά λόγω της γιορτής, είτε ήταν μόνιμα εγκαταστημένα. Μεταξύ των τελευταίων αυτών θα ήταν πολλοί οι οποίοι είχαν ζήσει στο εξωτερικό μεγάλο μέρος της ζωής τους, αλλά τώρα είχαν αποσυρθεί στο ιερό κέντρο του ιουδαϊσμού, για να περάσουν τις υπόλοιπες μέρες τους κάτω από τη σκιά του Ναού και ανάμεσα σε όλα τα θρησκευτικά προνόμια αυτού του κέντρου. Αυτούς λοιπόν, όπως και τους πιο προσωρινά διαμένοντες υπαινίσσεται, μεταξύ των οποίων θα συμπεριλαμβάνονταν και κάποιοι προσήλυτοι, οι οποίοι με την περιτομή είχαν ενσωματωθεί στον Ιουδαϊσμό (μπ). Η πίστη που επικρατούσε, ότι έφτασε ήδη η εποχή, κατά την οποία ο υπεσχημένος Μεσσίας θα εμφανιζόταν, πρέπει να αύξησε την επιθυμία, την οποία οι της Διασποράς είχαν να επιστρέψουν και να περάσουν το υπόλοιπο της ζωής τους στη χώρα των πατέρων τους (h).
(2)   Ή, λιγότερο πιθανή ερμηνεία, κανείς από τους παρόντες αυτούς δεν ήταν από τα έθνη, αλλά όλοι ήταν Ιουδαίοι από διάφορα έθνη (b). Ή, πιο σωστά, μεταξύ αυτών των εκ καταγωγής Ιουδαίων, ήταν και κάποιοι εθνικοί προσήλυτοι, περιτμημένοι, όπως μπορεί κάποιος να συμπεράνει από το σ. 11 «Ιουδαίοι και προσήλυτοι» (j).
(3)   Η ίδια λέξη λέγεται για τον Συμεών στο Λουκ. β 25 και για αυτούς που μετέφεραν μαζί τον Στέφανο στο Πράξ. η 2. Φοβούμενοι το Θεό. Η φράση αυτή είναι χαρακτηριστική της Ελληνιστικής γλώσσας και η με αυτήν εκφραζόμενη έννοια εφαρμόζεται σε εκείνους μόνο, των οποίων η ευσέβεια ήταν του τύπου, τον οποίο περιέγραφε η Π.Δ.(h).
(4)   Στη σύγχρονη τότε γλώσσα και στις επιγραφές η φράση «παν έθνος» σημαίνει τους πληθυσμούς των ρωμαϊκών επαρχιών ανεξαρτήτως της εθνικότητάς τους (j). Ή «το «από κάθε έθνος» λέγεται αντί για το «από πολλά έθνη». Διότι πολλές φορές η Γραφή παίρνει τον όρο «όλα» στην περίπτωση των πολλών, χρησιμοποιώντας υπερβολή» (Θφ).
(5)   Εξυπακούεται όντων (=που ήταν). Πρόκειται λοιπόν για Ιουδαίους της διασποράς.

Πραξ. 2,6 γενομένης δὲ τῆς φωνῆς(1) ταύτης συνῆλθε(2) τὸ πλῆθος(3) καὶ συνεχύθη(4), ὅτι(5) ἤκουον εἷς ἕκαστος τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ(6) λαλούντων(7) αὐτῶν.
6 Όταν ακούστηκε αυτή η βουή, συγκεντρώθηκε πλήθος απ’ αυτούς και ήταν κατάπληκτοι, γιατί ο καθένας τους άκουγε τους αποστόλους να μιλάνε στη δική του γλώσσα.
(1)   Μάλλον ανταποκρίνεται στο «ήχος» του σ 2 (j). Ο ήχος, ο οποίος έμοιαζε με τη βουή φυσήματος βίαιου ανέμου, πιθανότατα δεν περιορίστηκε στο σπίτι όπου ήταν οι μαθητές, αλλά ακούστηκε και αλλού στην πόλη και θεωρήθηκε ως φαινόμενο ασυνήθιστο. Από αυτό προκλήθηκε η προσοχή του πλήθους (R).
(2)   «Επειδή έγινε σε σπίτι το γεγονός, πολύ λογικά έτρεξαν από έξω» (Χ).
(3)   Για το οποίο γίνεται λόγος στο σ. 5 (b). Λέξη χαρακτηριστική του Λουκά ο οποίος χρησιμοποιεί αυτήν 8 φορές στο ευαγγέλιό του και 17 στις Πράξεις. Χρησιμοποιείται στις επιγραφές για να δηλώσει όχι μόνο τις πολιτικές αλλά και τις θρησκευτικές συνελεύσεις. Το πλήθος αυτό θα συμπεριλάμβανε εκείνους για τους οποίους μίλησε πριν λίγο ο Λουκάς, όπως και Ιουδαίους που γεννήθηκαν στην Ιερουσαλήμ, όπως συμπεραίνουμε από την αρχή του λόγου του Πέτρου, σ. 14 (j).
(4)   «Ταράχτηκε, θαύμασε» (Χ). Κυριεύτηκε από σύγχυση. Ήταν ποικιλία ανθρώπων και ποικιλία συναισθημάτων προκαλούνταν στις διάνοιές τους (b).
(5)   «Έπειτα φανερώνοντας ότι θαύμαζαν, προσθέτει, Επειδή άκουγαν…» (Χ).
(6)   Σημαίνει το γλωσσικό ιδίωμα μίας και της ίδιας γλώσσας ή την γλώσσα, οπότε το «στη δική του διάλεκτο» θα δήλωνε πολλές γλώσσες διαφορετικές μεταξύ τους; Στη σκέψη του συγγραφέα είναι πιθανόν, ότι σημαίνει γλώσσα, διότι πολλοί από τους λαούς που απαριθμούνται στους σ. 9-11, μιλούσαν γλώσσες διαφορετικές· οι Μήδοι και οι Ελαμίτες μιλούσαν την ζενδική· αυτοί που κατοικούσαν την Μεσοποταμία και την Ιουδαία, όπως και οι Άραβες μιλούσαν γλώσσα σημιτική· οι Ασιάτες και οι Αιγύπτιοι μιλούσαν την ελληνική, οι Ρωμαίοι τη λατινική. Όμως επειδή και κάποιοι από τους λαούς αυτούς μιλούσαν την ίδια γλώσσα διακρινόμενοι μεταξύ τους μόνο με γλωσσικά ιδιώματα, είναι δυνατόν ο Λουκάς εσκεμμένα να χρησιμοποίησε τον όρο διάλεκτος, ώστε με αυτόν να σημάνει και τις διαφορετικές γλώσσες και τα διαφορετικά γλωσσικά ιδιώματα της ίδιας γλώσσας (j).
(7)   Θα μπορούσε κάποιος να κάνει κάποια υπόθεση, η οποία θα εξηγούσε πολλές λεπτομέρειες της σκηνής αυτής. Το πλήθος συνέρρευσε ακούγοντας την βουή, εν τω μεταξύ όμως οι απόστολοι και οι μαθητές, μιλώντας τις γλώσσες, κατέβηκαν από το υπερώο, για να μεταβούν στο ναό και να ευχαριστήσουν το Θεό -και ήταν πράγματι και ώρα προσευχής- και το πλήθος ακολούθησε αυτούς. Έτσι μαζεύτηκαν όλοι σε μία από τις στοές του ναού και εκεί πήρε τον λόγο ο Πέτρος (j).

Πραξ. 2,7 ἐξίσταντο(1) δὲ πάντες καὶ ἐθαύμαζον(2) λέγοντες πρὸς ἀλλήλους· οὐκ ἰδοὺ(3) πάντες οὗτοί εἰσιν οἱ λαλοῦντες Γαλιλαῖοι(4);
7 Είχαν μείνει όλοι εκστατικοί και με απορία έλεγαν μεταξύ τους: «Μα αυτοί όλοι που μιλάνε δεν είναι Γαλιλαίοι;
(1)  Το εξίσταμαι συναντιέται στην Κ.Δ. και στους Ο΄ και είναι σχεδόν ταυτόσημο με το θαυμάζω (Πράξ. η 13,θ 21 και αλλού)· αρχικά όμως επειδή εξυπακούεται η φράση (ίσταμαι έξω) «της φρόνησης», σημαίνει τρελαίνομαι. Δες Μάρκ. γ 21,Β΄Κορ. ε 13 (β).
(2)   Ενισχύει την έννοια του εξίσταμαι και φανερώνει τη συνέχεια του αποτελέσματος (j).
(3)   Αυθεντική γραφή: ουχί ἰδοὺ. Αραμαϊκός τρόπος έκφρασης με έμφαση.
(4)   «Οι ευλαβείς θαύμαζαν αφού τους αναγνώριζαν ότι είναι Γαλιλαίοι από τη μία, από την άλλη όμως μιλούσαν τις πάτριές τους γλώσσες» (Ο). Το Γαλιλαίοι δεν χρησιμοποιείται εδώ ως χλευαστική ονομασία των χριστιανών ή του κατώτερου και απαίδευτου όχλου, αλλά απλώς σημαίνει την πατρίδα των προσώπων, για τα οποία γίνεται λόγος, όπως στο Πράξ. α 11. Αντιτίθεται με τα ονόματα των επαρχιών και χωρών, που αναφέρονται στους ακόλουθους στίχους. Το θαυμαστό ήταν, ότι πρόσωπα τα οποία ήταν γνωστά ότι από τη γέννηση και την παιδεία ήταν Γαλιλαίοι, μιλούσαν ξένες γλώσσες (R). Πράγματι, κάποιοι από αυτούς που συνέρρευσαν, θα γνώριζαν και προσωπικά τους μαθητές. Επίσης είναι δυνατόν το σπίτι, όπου οι μαθητές έμεναν, να ήταν γνωστό ως τόπος συγκέντρωσης των Γαλιλαίων. Τέλος και πριν από όλα, οι παριστάμενοι, ακούγοντας τους μαθητές να μιλούν, αντιλήφθηκαν ότι ήταν Γαλιλαίοι από τον ιδιαίτερο τρόπο της προφοράς των λαρυγγοφώνων γραμμάτων (j).
Οι Γαλιλαίοι αυτοί μιλούν ακόμη. Ο καθένας από αυτούς πέθανε προ πολλού. Και όμως μιλά και τη γλώσσα του προσέχουν όλοι οι ανά τα έθνη πιστοί, οποιεσδήποτε μητρικές γλώσσες και αν έχουν αυτοί. Κανείς φιλόσοφος, κανένας ποιητής, κανένας ρήτορας δεν μίλησε ποτέ, όπως μιλούν ακόμη οι Γαλιλαίοι αυτοί. Το να έχει γράψει κάποιος μία σελίδα στο αθάνατο βιβλίο της Αγίας Γραφής ισοδυναμεί με το να έχει αθανασία ομιλίας. Κανένα βιβλίο δεν είναι όμοιο με αυτό, όπως και οι ίδιοι οι εχθροί του αναγνώρισαν. Οι άνθρωποι όλων των εποχών αισθάνονται, ότι η Βίβλος είναι για αυτούς κάτι, το οποίο κανένα άλλο βιβλίο δεν έχει. Εμπεριέχει λόγια ζωής αιώνιας, τα οποία δεν παλιώνουν ποτέ και τα οποία είναι προορισμένα να ακούγονται και να κατανοούνται σε κάθε γλώσσα. Πού οφείλεται αυτό; Στο ότι το Πνεύμα του Θεού άνοιξε τα χείλη των Γαλιλαίων αυτών και για αυτό από αυτά ξεπήδησε ο λόγος της ζωής.

Πραξ. 2,8 καὶ πῶς(1) ἡμεῖς ἀκούομεν(2) ἕκαστος τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ(3) ἡμῶν ἐν ᾗ ἐγεννήθημεν(4),
8 Πώς, λοιπόν, εμείς τους ακούμε να μιλάνε στη δική μας μητρική γλώσσα;
(1)   Αφού όλοι είναι Γαλιλαίοι, πώς…; (h).
(2)   Το αντικείμενο του «ἀκούομεν» ακολουθεί στο σ. 11, όπου λόγω του ότι παρεμβάλλονται πολλά, επαναλαμβάνεται το ρήμα (h).
(3)   Η παρατήρηση αυτή των παρισταμένων αποκλείει την ιδέα, ότι οι μαθητές εκφωνούσαν άναρθρους φθόγγους. Οι παριστάμενοι λένε ότι ο καθένας τους ακούει τους μαθητές να μιλούν στη γλώσσα της πατρίδας του (j).
(4)   Η παρατήρηση αυτή αποκλείει ότι ο Λουκάς εννοεί, ότι οι γλώσσες ήταν απλώς ένα εκστατικό φαινόμενο ή ύφος συζήτησης γεμάτο πάθος (h). Αφού οι μαθητές μιλούσαν τη γλώσσα καθενός από τους λαούς αυτούς, μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι οι Ιουδαίοι, που κατοικούσαν τις ξένες χώρες, δεν μιλούσαν πλέον τη γλώσσα του έθνους τους, αλλά μόνο τη γλώσσα των χωρών, όπου είχαν γεννηθεί. Όμως οι Ιουδαίοι της Διασποράς έπρεπε να καταλαβαίνουν και την εβραϊκή ή μάλλον την αραμαϊκή, αφενός μεν διότι στις συναγωγές τους διαβαζόταν η Βίβλος στις δύο αυτές γλώσσες, αφ’ ετέρου δε, διότι κατά την εποχή αυτή η αραμαϊκή μαζί με την ελληνική ήταν γλώσσες διεθνείς στη Δυτική Ασία. Για αυτό ο Πέτρος απευθυνόμενος στο σ. 14 προς όλους τους παρισταμένους και μιλώντας αραμαϊκά γίνεται κατανοητός από αυτούς (j).

Πραξ. 2,9 (1)Πάρθοι(2) καὶ Μῆδοι(3) καὶ Ἐλαμῖται(4), καὶ οἱ κατοικοῦντες(5) τὴν Μεσοποταμίαν(6), Ἰουδαίαν(7) τε καὶ Καππαδοκίαν(8), Πόντον(9) καὶ τὴν Ἀσίαν(10),
9 Πάρθοι, Μήδοι και Ελαμίτες, κάτοικοι της Μεσοποταμίας, της Ιουδαίας και της Καππαδοκίας, του Πόντου και της Ασίας,
(1)   Είναι αβέβαιο εάν ο κατάλογος των γεωγραφικών ονομάτων, που περιέχεται στους στίχους αυτούς πρέπει να θεωρηθεί ως γλώσσα του Λουκά, που παρέχει στους αναγνώστες του παρενθετικά κάποια ιδέα, οπωσδήποτε σαφή, των διαφόρων και απομακρυσμένων πολύ μεταξύ τους τμημάτων, από τα οποία προέρχονταν οι αλλοδαποί αυτοί Ιουδαίοι, που διέμεναν τότε στα Ιεροσόλυμα· ή εάν πρέπει να την πάρουμε ως γλώσσα των προσώπων, τα οποία μιλούσαν μεταξύ τους. Από κάποιους συγγραφείς θεωρήθηκε πιθανότερο ότι ο Λουκάς παρενέβαλε τον κατάλογο αυτό για πληροφορία των αναγνωστών του (R).
Αρχίζει λοιπόν από ανατολικά και προχωρεί δυτικά (β), εάν δεν λάβουμε υπ’ όψη τους δύο λαούς στο τέλος της απαρίθμησης, τους Κρήτες και Άραβες, οι οποίοι φαίνεται να προστέθηκαν ύστερα από το Λουκά. Πάντως η απαρίθμηση την οποία έχουμε εδώ, δεν περιλαμβάνει όλες τις χώρες τις Διασποράς. Έτσι ούτε η Συρία, ούτε η Μακεδονία ούτε η Αχαΐα αναφέρονται. Πρέπει να σημειωθεί, ότι όλοι αυτοί οι απαριθμούμενοι λαοί δεν μιλούσαν γλώσσες διαφορετικές, αλλά όπως ειπώθηκε ήδη, μπορούν να καταταχτούν σε 4 τύπους γλωσσών, την ζενδική, κάποια σημιτική γλώσσα, την ελληνική και τη λατινική. Αλλά οι 4 αυτοί γλωσσικοί τύποι είχαν διαφοροποιηθεί σε διαλέκτους τόσο διαφορετικές μεταξύ τους, ώστε λαοί του ίδιου γλωσσικού τύπου δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν, διότι δεν κατανοούσαν τις διαλέκτους ο ένας του άλλου (j), όπως σήμερα αυτοί που μιλούν τις γεννημένες γλώσσες από τη λατινική, δεν κατανοούν τις γλώσσες της δυτικής Ευρώπης. «Αναφέρει έθνη εχθρικά σε αυτούς, Κρήτες, Άραβες, Αιγυπτίους, Πέρσες, φανερώνοντας ότι σε όλους αυτούς θα επικρατήσουν» (Χ).
(2)   Δυτικά από αυτούς κατοικούσαν οι Μήδοι και νότιά τους οι Ελαμίτες (β). Οι Πάρθοι κατοικούσαν την ορεινή χώρα, νότια της Κασπίας θάλασσας, ανατολικά της Μηδίας και δυτικά της Βακτριανής.
(3)   Η Μηδία που είχε πρωτεύουσα τα Εκβάτανα (G) βρισκόταν μεταξύ της Κασπίας θάλασσας και της Περσίας (R).
(4)   Ονομάζονταν Ελυμαίοι στην κλασική ελληνική γλώσσα. Κατοικούσαν αυτοί τα παράλια του Περσικού κόλπου, ανατολικά της Βαβυλωνίας (j).
(5)   Εφόσον δεν υπάρχει όνομα εθνικό γίνεται χρήση περίφρασης (β).
(6)   Η χώρα που βρισκόταν μεταξύ Τίγρη και Ευφράτη. Οι Ιουδαίοι ήταν εκεί σε πολύ μεγάλο αριθμό (j).
(7)   Προκαλεί έκπληξη η αναφορά της Ιουδαίας μεταξύ της Μεσοποταμίας και της Καππαδοκίας, αφού άλλωστε αυτοί που κατοικούσαν αυτήν, μιλούσαν την ίδια γλώσσα την οποία και οι μαθητές. Για αυτό κάποιοι ερμηνευτές υπέθεσαν, ότι πρόκειται για κάποιο λάθος κατά την αντιγραφή. Για αυτό αντί για το Ιουδαία, οι μεν Τερτυλλιανός και Αυγουστίνος διάβαζαν Αρμενία, ο δε Ιερώνυμος Συρία, και από τους νεώτερους άλλοι μεν Ιδουμαία, άλλοι Ιωνία, άλλοι Βιθυνία κλπ. (j).
Δεν υπάρχει όμως ούτε η παραμικρή μαρτυρία της κριτικής του κειμένου για μια τέτοια εικασία, διότι όλα τα ελληνικά χειρόγραφα γράφουν Ιουδαία (R). Είναι δυνατόν Ιουδαία να σημαίνει εδώ την Παλαιστίνη και τη Συρία στενά συνδεδεμένες εξ’ απόψεως διοίκησης και προ παντός γλώσσας (j). Η αποσιώπηση της Συρίας πιθανώς οφείλεται στο γεγονός ότι οι κάτοικοι της Ιουδαίας και Συρίας μιλούσαν μία γλώσσα την Αραμαϊκή, που διακρινόταν μόνο σε διάφορες διαλέκτους. Ο παρεχόμενος εδώ κατάλογος, είναι κατάλογος γλωσσών μάλλον παρά γεωγραφικών εκτάσεων (μπ).
(8)   Επαρχία Ρωμαϊκή που ορίζεται προς βορρά μεν από τον Πόντο και την μικρή Αρμενία, ανατολικά από τον Ευφράτη, νότια από τον Ταύρο και δυτικά από τη Γαλατία (j).
(9)   Χώρα βορειοανατολικά της Μ. Ασίας, στη δυτική παραλία του Ευξείνου Πόντου, μεταξύ της Αρμενίας, της Καππαδοκίας και της Παφλαγονίας (j).
(10)   Ασία εδώ είναι ένα τμήμα της ανθυπατικής Ασίας που περιλαμβάνει την Μυσία, την Λυδία και την Καρία (G). Όμως δεν υπάρχει συμφωνία για την έννοια αυτής της λέξης· διότι οι μεν νομίζουν ότι πρόκειται μόνο για τις χώρες που είναι στις ακτές του Αιγαίου, με εξαίρεση τη Φρυγία, οι δε, ότι κατά τη συνήθεια των Πράξεων ο συγγραφέας εννοεί την ρωμαϊκή επαρχία της Ασίας, η οποία περιλάμβανε την Ιωνία, την Τρωάδα, την Αιολίδα, τα νησιά Λέσβο, Χίο, Σάμο, την Μυσία, την Καρία και κάποια μέρη της Φρυγίας (j).

Πραξ. 2,10 Φρυγίαν(1) τε καὶ Παμφυλίαν(2), Αἴγυπτον(3) καὶ τὰ μέρη τῆς Λιβύης τῆς κατὰ Κυρήνην(4), καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες(5) Ῥωμαῖοι(6), Ἰουδαῖοί τε καὶ προσήλυτοι(7),
10 της Φρυγίας και της Παμφυλίας, της Αιγύπτου, και από τα μέρη της λιβυκής Κυρήνης, Ρωμαίοι που είναι εγκατεστημένοι εδώ,
(1)   Η Φρυγία δεν ήταν κατά τη στιγμή αυτή ρωμαϊκή επαρχία, αλλά ήταν διαιρεμένη μεταξύ των επαρχιών της Ασίας και της Γαλατίας. Η ονομασία έχει ληφθεί με τη γενική της έννοια και ίσως για να δείξει, ότι η Φρυγία είχε την ιδιαίτερή της γλώσσα (j). Πράγματι, άκμαζε μετέπειτα η φρυγική γλώσσα, όπως μαρτυρείται από τις επιγραφές (β).
(2)   Βρίσκεται στη μεσημβρινή πλευρά της Μ Ασίας μεταξύ της Λυκίας στα δυτικά, της Πισιδίας στα βόρεια και της Ισαυρίας στα ανατολικά. Χώρα επίπεδη, που κυκλώνεται από τα υψηλά κλίτη της οροσειράς του Ταύρου και έχει μήκος 130 χιλιόμ. και πλάτος 32.
(3)   Ειδικά στη χώρα αυτή υπήρχαν σε αφθονία Ιουδαίοι (b), εγκαταστημένοι εκεί από τον Ζ αιώνα π.Χ.. Σύμφωνα με τον Φίλωνα τα 2/5 του πληθυσμού της Αλεξάνδρειας ήταν Ιουδαίοι (j).
(4)   Η Λιβύη προς Κυρήνη (Ιωσήπ. Αρχαιολ. 16,6,1). Η Κυρηναϊκή Λιβύη. Η Λιβύη ήταν μεγάλη επαρχία στην Αφρική, δυτικά της Αιγύπτου. Σε ένα μέρος της που ονομαζόταν Πεντάπολις ήταν η Κυρήνη, πόλη στην παραλία της Μεσογείου. Η πόλη αυτή ήταν ελληνική αποικία και το ¼ του πληθυσμού της ήταν Ιουδαίοι (R). Η σημερινή Τριπολίτις (μπ). Δες Ιωσήπ. Αρχ. 14,7,2. Οι Ιουδαίοι της Κυρήνης είχαν συναγωγή στα Ιεροσόλυμα (Πράξ. στ 9).
(5)   Λέγεται για ξένους που μένουν σε άλλη χώρα (Πράξ. ιζ 21). Σημαίνει κάτι λιγότερο από το κατοικώ (β).
(6)   Δηλαδή Ιουδαίοι Ρωμαίοι, οι οποίοι ήταν ξένοι ως προς την Ιερουσαλήμ, επειδή ήλθαν από τη Ρώμη, και τώρα ήταν εγκατεστημένοι μόνιμα στα Ιεροσόλυμα (R).
(7)   Διακρίνονται μεταξύ των πολιτών Ρωμαίων, που έμεναν στη Ρώμη, δύο γένη· το ένα από αυτά αποτελούσαν οι από καταγωγής Ιουδαίοι, ενώ το άλλο οι προσήλυτοι. Υπήρχαν λοιπόν σε εκείνο τον συρφετό του Ρωμαϊκού όχλου πολλοί Ιουδαίοι, που αιχμαλωτίστηκαν στον πόλεμο και οδηγήθηκαν σε δουλεία, έπειτα όμως απελευθερώθηκαν και με την απελευθέρωση απέκτησαν τα δικαιώματα του Ρωμαίου πολίτη (β). Θα μπορούσε όμως η φράση να αναφέρεται σε όλους τους λαούς που απαριθμήθηκαν, διότι σε όλους αυτούς υπήρχαν και Ιουδαίοι και προσήλυτοι. Αλλά σε αυτήν την περίπτωση δεν εξηγείται, πώς ακολουθεί το Κρήτες και Άραβες. Η αναφορά αυτών στη θέση αυτή παρουσιάζεται φυσική, εάν η φράση Ιουδαίοι και προσήλυτοι αναφέρεται μόνο στους Ρωμαίους (j). Προσήλυτος (Πράξ. στ 5,ιγ 43) λέγεται κυρίως αυτός που από άλλο λαό εισήλθε και κατοικεί στην Ιουδαία (Εξ. κ 10). Τότε όμως η λέξη λεγόταν για εκείνους, οι οποίοι από άλλη θρησκεία μεταπήδησαν στα ιερά των Ιουδαίων, και μάλιστα για εκείνους, οι οποίοι είχαν δεχτεί την περιτομή (β). Περισσότερα για τον όρο δες στο Πράξ. στ 5.

Πραξ. 2,11 Κρῆτες καὶ Ἄραβες(1), ἀκούομεν(2) λαλούντων(3) αὐτῶν ταῖς ἡμετέραις γλώσσαις τὰ μεγαλεῖα(4) τοῦ Θεοῦ;
11 Κρητικοί και Άραβες, όλοι εμείς, είτε ιουδαϊκής καταγωγής είτε προσήλυτοι, τους ακούμε να μιλούν στις γλώσσες μας για τα θαυμαστά έργα του Θεού».
(1)   Οι Ιουδαίοι ήταν πολυπληθείς στο νησί της Κρήτης και μεταξύ των Αράβων. Μένει ανεξήγητο γιατί μνημονεύονται τελευταίοι και βρίσκονται εδώ έξω από τη θέση τους, τόσο τη γεωγραφική όσο και τη γλωσσική, οπότε χαλάει η σειρά της απαρίθμησης που υπάρχει στο τεμάχιο. Κάποιοι κριτικοί του κειμένου υπέθεσαν, ότι ο κατάλογος αναθεωρήθηκε εκ των υστέρων. Αλλά μάλλον πρέπει να υποθέσουμε, ότι ο Λουκάς βρήκε αυτούς έτσι τοποθετημένους στην πηγή από την οποία αντλούσε (j).
(2)   Επαναλαμβάνεται το ακούομεν του σ. 8 και συνδέει τα ακόλουθα με τα προηγούμενα (j).
(3)   Σημαίνει αναγγέλλω με δυνατή φωνή, διακηρύττω (j).
(4)   Λέγεται μοναδική φορά στην Κ.Δ. και χρησιμοποιείται και από τους Ο΄(μετάφραση των 70 της Π.Δ.)(Ψαλμ. ο΄19,Σοφ. Σειρ. ιζ 8)=τις ισχυρές εκδηλώσεις δύναμης, τις δυνατές ενέργειες (b). Τα θαυμαστά αυτά έργα του Θεού ήταν η ενέργεια του Θεού για τη σωτηρία της ανθρωπότητας· η από το Θεό αποστολή του Υιού Του και η έκχυση του Αγίου Πνεύματος, με τα οποία ασχολείται και ο λόγος του Πέτρου που ακολουθεί (j). Το θέμα για το οποίο μιλούσαν ήταν αναμφιβόλως η θεία απολυτρωτική ενέργεια που εκδηλώθηκε με την Ανάσταση και την εκπλήρωση της υπόσχεσης του Πατέρα για το Πνεύμα (μπ).
Αυτά πράγματι ήταν μεγαλεία του Θεού, τα οποία πάντα θα είναι θαυμαστά στα μάτια και τα αυτιά των ανθρώπων. Άκουγαν αυτούς να ανυμνούν και να δοξάζουν το Θεό για τα μεγαλεία αυτά και να διδάσκουν αυτούς που τα άκουγαν στη δική τους γλώσσα. Το ότι όμως δίδασκαν και εξηγούσαν τα μεγαλεία αυτά στις γλώσσες των ακροατών, υποβοηθούσε μεν αυτούς στο να πείθονται, ότι η διδασκαλία αυτή προερχόταν από το Θεό, διότι «οι γλώσσες είναι ένα θαύμα που προορίζεται για τους άπιστους» (Α΄Κορ. ιδ 22), αλλά τους προκαλούσε και θετική διάθεση, αφού στη μητρική τους γλώσσα λέγονταν όσα διδάσκονταν. Αυτό το τελευταίο είναι ένδειξη και για το ότι θέλημα Θεού είναι στη μητρική γλώσσα του κάθε χριστιανικού λαού το ευαγγέλιο και η Γραφή να διαβάζονται, όσο και η λατρεία του Θεού να επιτελείται.

Πραξ. 2,12 ἐξίσταντο(1) δὲ πάντες(2) καὶ διηπόρουν(3), ἄλλος πρὸς ἄλλον λέγοντες· τί ἂν θέλοι(4) τοῦτο εἶναι(5);
12 Όλοι, λοιπόν, εκστατικοί κι απορημένοι έλεγαν ο ένας στον άλλο: «Τι να σημαίνει άραγε αυτό;»
(1)   Επαναλαμβάνεται και ο σ. 7, για να γίνει δυνατόν να επαναληφθεί η διήγηση (β).
(2)   Δηλαδή οι ευλαβείς άνδρες (σ. 5), οι οποίοι αντιτίθενται σε αυτούς που χλευάζουν στον επόμενο στίχο (b).
(3)   Υπάρχει και η γραφή: διηπορούντο. Ρήμα αττικό, που συναντιέται στην Κ.Δ. και στο Λουκά (Πράξ. ε 24,ι 17,Λουκ. θ 7)(β). Η πρόθεση «δια» επιτείνει την έννοια του απλού ρήματος=Οι παριστάμενοι βρίσκονταν σε αβεβαιότητα για το που οφειλόταν αυτό που συνέβαινε μπροστά στα μάτια τους (j).
(4)   Υπάρχει και η γραφή: Τί θέλει. Η ευκτική πτώση εκφράζει ζωηρότερα την αβεβαιότητα και τον δισταγμό των συνομιλητών, αλλά εφόσον έχουμε ερώτηση ευθεία, δεν έχει τη θέση της (j). Το «Θέλοι» (ευκτική πτώση), είναι σωστό εάν η ερώτηση είναι πλάγια, δηλαδή εάν διαγράψουμε το «λέγοντες». Δες Λουκ. κβ 23 «συζητείν προς εαυτούς το τις άρα είη», και άλλα παραδείγματα (β).
(5)   Δηλαδή δεν γνώριζαν πώς να εξηγήσουν ένα τέτοιο φαινόμενο και αναρωτιούνταν μεταξύ τους, προσπαθώντας να αποσαφηνίσουν αυτό (F).

Πραξ. 2,13 ἕτεροι(1) δὲ χλευάζοντες ἔλεγον ὅτι γλεύκους(2) μεμεστωμένοι(3) εἰσί(4).
13 Άλλοι πάλι χλεύαζαν και έλεγαν: «Ετούτοι πρέπει να ’ναι πολύ μεθυσμένοι».
(1)   «Ήταν όμως και κάποιοι από τους συγκεντρωμένους, πιο ακαλλιέργητοι ίσως, που χλεύαζαν ότι τα τελούμενα οφείλονταν σε μέθη» (Ο). «Το πιο φοβερό όμως είναι ότι, παρόλο που εκείνοι θαύμαζαν και ομολογούσαν, αυτοί που ήταν Ρωμαίοι, Ιουδαίοι, προσήλυτοι, ίσως από αυτούς που σταύρωσαν, σχεδόν από όλα τα έθνη, ενώ λοιπόν αυτοί διακήρυτταν ότι μιλούν οι απόστολοι στις γλώσσες τους, βρέθηκαν όμως κάποιοι που χλεύαζαν» (Θφ).
Μεταξύ των χλευαστών ίσως να υπήρξαν και κάποιοι από τους ντόπιους κατοίκους της πόλης, οι οποίοι μη κατανοώντας τις ομιλούμενες ξένες γλώσσες, θεωρούσαν την ομιλία των αποστόλων ως ασυνάρτητη και χωρίς κάποια έννοια, επειδή ήταν ακατανόητη σε αυτούς (h). Πάντως οι περισσότεροι, αν όχι και όλοι, ήταν από εκείνους, οι οποίοι πάντοτε αντιστέκονταν στο Πνεύμα το Άγιο και αναμφίβολα μεταξύ τους διακρίνονταν οι Γραμματείς και Φαρισαίοι.
«Όπως ακριβώς δηλαδή, όταν έβγαζε ο δεσπότης τα δαιμόνια καταλάβαιναν μεν και έβλεπαν τα θαύματα, ενώ όμως έπρεπε να υμνούν, τα διέσυραν αποδίδοντάς τα στον Βεελζεβούλ… και έκαναν τα θαύματα ύλη για φθόνο και συκοφαντία και φόνο· έτσι και τώρα, επειδή δεν μπορούσαν να αρνηθούν το παράδοξο και υπερφυσικό των γλωσσών, όμως τόλμησαν να διασύρουν το θαύμα ότι είναι μέθη» (Θφ).
(2)   «Γλεύκος είναι κυρίως το γλυκό κρασί που ρέει από το ίδιο το πατητήρι» (Ο), το οποίο δεν έχει υποστεί ακόμη ζύμωση. Αλλά «δεν ήταν καιρός για αυτό· διότι ήταν εποχή πεντηκοστής που δεν υπάρχει γλεύκος». Γλεύκος λοιπόν εδώ είναι «το γλυκό κρασί, το οποίο φέρνει περισσότερο μέθη, επειδή από την ελλιπή γλυκύτητα κάνει γενικότερο το γέμισμα του εγκεφάλου με αναθυμίαση» (Ο). Ίσως όμως να πρόκειται και για γλεύκος πραγματικό που διατηρούνταν μακριά από κάθε ζύμωση με μεθόδους, που αγνοούμε (j). Ο Zahn λέει ότι το γλυκό κρασί παραγόταν από σταφύλια αποξηραμένα όπου τα έβρεχαν σε παλιό κρασί και μετά το ξανάστυβαν. Αυτό το είδος του κρασιού ήταν πάρα πολύ μεθυστικό (h).
(3)   Το ρήμα μεστώνω είναι αττικό. Στην Κ.Δ. είναι συχνότερη η λέξη μεστός (β).
(4)   Φυσικοί άνθρωποι αποδίδουν τα υπερφυσικά αποτελέσματα σε φυσικές αιτίες, προδίδοντας έτσι την άγνοια και αναισχυντία τους (b). Αυτοί οι οποίοι έλεγαν για τον κύριο ότι «με τον άρχοντα των δαιμονίων βγάζει τα δαιμόνια», επόμενο ήταν και τη φωνή του Αγίου Πνεύματος που έβγαινε από το στόμα των αποστόλων, να αποδίδουν σε μέθη. Εάν τον οικοδεσπότη αποκάλεσαν κρασοπότη, καθόλου παράδοξο εάν αποδίδουν το ίδιο ελάττωμα και στους υπηρέτες του.

Όσο αυξάνεται η αγάπη του Χριστού, τόσο μειώνονται τα πάθη· κι όσο μειώνονται τα πάθη, αυξάνεται η αγάπη για τον Χριστό. Είναι όπως μια ζυγαριά. Κατάλαβες;

Δεν σου λέω απλώς ν’ αγαπήσεις τον Χριστό, αλλά να τον ερωτευτείς.

Γέροντα, πώς θ’ αγαπήσω τον Χριστό;

Με την ταπείνωση!

Και πώς θα ταπεινωθώ;

Να κάνεις υπακοή.

Και πώς να κάνω υπακοή;

Δεν ξέρεις πώς να κάνεις υπακοή; (Εδώ αγρίεψε λίγο.). Όλοι οι Πατέρες το λένε και οι Γραφές το γράφουν και λες “Πώς να κάνω υπακοή;”.

Αν σε είχα μπροστά μου, θα σου έδινα τρία χαστούκια, να δεις!

Στείλτε τα τηλεφωνικώς, Γέροντα!

Κάπου εδώ τελείωσε αυτός ο υπέροχος και θαυμαστός διάλογος με το Γέροντα. Η τηλεφωνική εμπειρία έμεινε ανεξίτηλη στη μνήμη του αδελφού, στον οποίο εδραιώθηκε η πεποίθηση για την αγιότητά του Παππούλη και αυξήθηκε η ευλάβεια προς το πρόσωπό του. Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια, είναι μοναχός. [Χρ 363363π. η].

(βιβλίο “Ανθολόγιο Συμβουλών”, Γέροντος Πορφυρίου Ιερομονάχου, σελ. 288-289).

Όταν ένα παιδί του Θεού που είναι βαθιά πληγωμένο από την αμαρτία, ακούσει επιτέλους το κάλεσμα του Κυρίου του και έρχεται πλήρως μετανοημένο στην αγκαλιά Του, απολαμβάνει στην αρχή πλούσια τη Χάρη Του γιατί η αμαρτία έχει πολυκαιρίσει μέσα του και θα έχει να τραβήξει πολύ κουπί! Ένα τέτοιο παιδί του Χριστού ήμουν κι εγώ… όμως καθώς ήμουν στην αγκαλιά Του αισθανόμουν πως από τα τόσα πολλά πάθη μου, ένα ήταν ιδιαίτερα δυσώδες και ενοχλούσε πολύ τον Κύριο! Κάτι που έμοιαζε με την υπερηφάνεια αλλά δεν ήταν! Προσευχόμουν πολλές μέρες να μου πει ο Κύριος ποιο ήταν αυτό το πάθος μου, ώσπου μια μέρα στην εξομολόγηση με προέτρεψε ο πνευματικός μου να διαβάσω την ‘Κλίμακα’ του Ιωάννη.
Εκείνη την περίοδο, επειδή ήμουν φύλακας βραδινός, είχα πολύ χρόνο να διαβάζω… ένα βράδυ ξεκίνησα να διαβάζω και την ‘Κλίμακα’. Κάθε κεφάλαιο του ήταν μια γροθιά στον εγωισμό μου και στην ιδέα που είχα μέχρι τότε ότι όλα μέσα μου πάνε καλά! Πολλές φορές σκέφτηκα να σταματήσω το διάβασμα αποκαρδιωμένος! Τελειώνω το 20ο κεφάλαιο και βγαίνω έξω από το φυλάκιο να κάνω διάλειμμα. Τρεις η ώρα, απόλυτη ησυχία… πάω σε μια γωνία κρυφά από τους συναδέλφους μου και μου έρχεται στην καρδιά μια ολόθερμη προσευχή με δάκρυα… ώσπου κάποια στιγμή σκέφτομαι: ‘ αχ πόσο περήφανος θα ήταν τώρα ο πνευματικός μου αν με έβλεπε!’
Αμέσως, πάγωσα μέσα μου και τρόμαξα και χωρίς να ακούσω τη φωνή Του, με κάποιο τρόπο όμως ο λόγος Του εισήλθε σε όλη μου την ύπαρξη: ‘ δε σου φτάνω μόνο Εγώ;’ Πήγα πάλι μέσα στο φυλάκιο μου μαζεμένος και προβληματισμένος, όπως το παιδάκι που το μαλώνει ο δάσκαλος του. Αφού ζήτησα πολλές φορές συγνώμη από το Χριστό, πήρα τη δύναμη να συνεχίσω τη μελέτη μου. Κεφάλαιο 21ο: Κενοδοξία’! Όταν το διάβασα, τα κατάλαβα όλα!
Αυτό ήταν το πάθος μου το κυρίαρχο που κατηύθυνε όλα τα άλλα, αυτό δεν ήθελε ο Κύριος μου! Πολλά χρόνια από τότε, δεν έχω ξεχάσει φυσικά αυτή τη νύχτα! Όταν κατάλαβα πόσο πονηρό και δυσκολοκατάβλητο πάθος είναι, είπα μέσα μου: ‘ αποκλείεται να τα καταφέρω!’ Και φώναξα: ‘ Κύριε, σώσε με, κάνε ό τι χρειάζεται να κάνεις για να σωθώ από αυτό που με χωρίζει από την Αγάπη Σου!’ Είναι ένα πάθος που το έχουμε όλοι μας! Το πάθος που αχρηστεύει τους κόπους των εναρέτων, η τρύπα που αδειάζει το σακί με το χρυσάφι τους, που είναι ο ξαφνικός θάνατος αυτών που έχουν πεποίθηση στον εαυτό τους, ότι έχουν τον παράδεισο στο τσεπάκι τους. Αυτό το πάθος που μας κάνει να νομίζουμε ότι όπως οι άνθρωποι τόσο καιρό, όπως οι δαίμονες και ο εαυτός μας μας επαινούσαν κι εμείς φουσκώναμε και κοιμόμαστε τον ύπνο του δικαίου, έτσι και ο Κύριος την ώρα της Κρίσεως θα μας επαινέσει ενώπιον της Μητέρας Του, των Αγγέλων και των Αγίων! Αν όμως δεν το έχουμε ψάξει εδώ, αν δεν το έχουμε βδελυχθεί, θα μας καταστήσει αγνώριστους ενώπιον του Κυρίου και αφώνους την ώρα που θα μας ρωτήσει ο Χριστός μας: ‘ όλα αυτά που έκανες εις όνομα ποιου τα έκανες; για τη δόξα τη δική Μου ή τη δική σου; Προτίμησες τη δόξα των ανθρώπων από τη δόξα του Θεού;
’ Ο Κύριος εργάζεται μέσα μου και με έχει τοποθετήσει κοντά σε ανθρώπους που συνειδητά ή ασυνείδητα με βοηθάνε στην κατανίκηση αυτού του πάθους και στον επώδυνο αγώνα εναντίον του [ γιατί έχει γίνει ένα με τη σάρκα της ψυχής μου]. Ποτέ δε θα πω ότι ξεμπέρδεψα από αυτή τη νόσο που προκαλεί πνευματικό θάνατο, που είναι η μητέρα της υπερηφάνειας, της κατακρίσεως, της υποκρισίας, της ανυπακοής, της επιδειξιομανίας, της συκοφαντίας, του σαρκασμού και τόσων άλλων παθών! Θερμά παρακαλώ το Χριστό μας για τους αδελφούς μου και για μένα να αναρωτιόμαστε σε κάθε περίσταση : ‘Δεν μας φτάνει μόνο Αυτός;’

Αφού ζεις μέσα στον κόσμο και έχεις οικογένεια, μάλλον δεν μπορείς να δώσεις σ’ ελεημοσύνες όλα τα υπάρχοντα σου. Πρέπει επομένως να επιδιώξεις την εξεύρεση της «χρυσής τομής», και να επιμείνεις στην εφαρμογή της: ούτε θα γυρίσεις την πλάτη σου στους συνανθρώπους σου, ούτε πάλι θα τους μοιράσεις όλο το βιός σου.
Όσα πράγματα χρειάζονται στα παιδιά σου, οφείλεις να τους τα εξασφαλίζεις με περισσή φροντίδα. Αν σου περισσεύει κάτι, δίνε και σ’ εκείνους που έχουν ανάγκη.
Η επιθυμία σου να βοηθήσεις τους φτωχούς ανθρώπους, που τα σπίτια τους καταστράφηκαν από τη φωτιά, είναι καλή. Αλλά θα παραμείνει καλή μόνο αν τη συγκεράσεις με τη λογική. Και παρόλο που η βοήθειά σου πρέπει να κρατηθεί μέσα σε λογικά πλαίσια, δώσε τον οβολό σου μ’ ένα αίσθημα βαθιάς ευσπλαχνίας. Πάνω απ’ όλα όμως, επαναλαμβάνω, με λογική και σύνεση.
Ακόμα κι αν προσφέρεις όλα όσα έχεις, δεν θα μπορέσεις να ελαφρύνεις ικανοποιητικά τη μεγάλη δυστυχία όλων αυτών των ανθρώπων. Από την άλλη πλευρά, έχεις να φροντίσεις την οικογένεια σου και ν’ αγωνίζεσαι ώστε να ζείτε όλοι με άνεση - όχι βέβαια και με πολυτέλεια. Αλλά φυλάξου από τον κίνδυνο της παράλογης γενναιοδωρίας και της σπατάλης. «Ει γαρ η προθυμία πρόκειται, καθό εάν έχη τις ευπρόσδεκτος, ου καθό ουκ έχει. Ου γαρ ίνα άλλοις άνεσις, υμίν δε θλίψις, άλλ’ έξ ισότητος» (Β' Κορ. 8:12-13). Επιπλέον, αν υπακούσεις στην επιθυμία σου να σκορπίσεις σ’ ελεημοσύνες ό,τι έχεις και δεν έχεις, είναι σίγουρο πως αργότερα θα μετανοιώσεις, βλέποντας τα παιδιά σου να στερούνται και τα πιο στοιχειώδη πράγματα. Και τότε θ’ αρχίσεις να βράζεις μέσα στο καζάνι μιας μεγάλης ταραχής και απογνώσεως.
Καταλαβαίνεις τώρα ότι σε όλα, ακόμα και στα καλά έργα, χρειάζεται διάκριση; Και υποψιάζεσαι άραγε ότι πίσω από την άλογη παρόρμηση μιας αδιάκριτης ελεημοσύνης κρύβεται συχνά ο εγωισμός;
Ταπείνωσε λοιπόν τον εαυτό σου και θα βρεις ειρήνη.

Τόσο η Παλαιά όσο και η Καινή Διαθήκη γράφουν πολλά για την ελεημοσύνη. Ο Θεός δείχνει ιδιαίτερη εύνοια στη φιλεύσπλαχνη καρδιά. Κάθε φορά που ένας φτωχός χτυπάει την πόρτα σου, προσπάθησε να διακρίνεις πίσω από την ταπεινή του εμφάνιση τον ίδιο το Χριστό. Θ’ άφηνες ποτέ, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, το Χριστό να χτυπάει μάταια;
Μη λησμονείς, έξαλλου, ότι «δανείζει Θεώ ό ελεών πτωχόν, κατά δε το δόμα αυτού ανταποδώσει αυτώ (ο Θεός)» (Παροιμ. 19:17).
Και ότι «ελεημοσύνη εκ θανάτου ρύεται, και αυτή αποκαθαριεί πάσαν αμαρτίαν» (Τωθ. 12:9).
Δεν έχει καμία σημασία το ηθικό επίπεδο του συγκεκριμένου φτωχού, που ζητάει τη βοήθεια μας. Αυτό αφορά το Θεό, όχι εσένα. Ποιός είσαι εσύ, για να κρίνεις τον αδελφό σου; Ο Χριστός χρησιμοποιεί το φτωχό σαν όργανο, με το οποίο δοκιμάζει την αγάπη σου για τον Ίδιο. Θα τον αποδιώξεις;
Μου γράφεις ότι είσαι αναγκασμένος να περικόψεις τα βοηθήματα που δίνεις στους φτωχούς συγγενείς σου. Εγώ θα σου συνιστούσα, πριν το κάνεις, να εξετάσεις προσεκτικά τα προσωπικά σου έξοδα, και να περιστείλεις ένα πλήθος από περιττές μικροσπατάλες. Και μην επικαλείσαι «την αδυναμία σου να ζεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κοινωνικής σου θέσεως», όπως λες, πράγμα που οπωσδήποτε δεν πρέπει να επιδιώκεις. Δεν θα σε στείλει η «κοινωνική θέση» στον παράδεισο! Νομίζω πως αυτός είναι ένας φαρισαϊκός - αν όχι και κουτοπόνηρος - τρόπος, για ν’ αποφύγεις τις ευθύνες σου απέναντι στο Θεό και τους ανθρώπους. Και δεν θα σου βγει σε καλό...
Η φιλαυτία δεν είναι φυσιολογική στον άνθρωπο. Είναι η συνέπεια του προπατορικού αμαρτήματος και ασυμβίβαστη με την αληθινή θεοειδή φύση του ανθρώπου.
(Πνευματικές Νουθεσίες, εκδ. Ιερά Μονή Παρακλήτου, σελ. 111-113)

Θυμήσου, θυμήσου αγαπημένο μου παιδί όλα τα συμβάντα της ζωής μας είναι μέρος της παντελώς άγνωστης οικονομίας του Θεού.

Τώρα δεν καταλαβαίνουμε τη σημασία τους, αλλά πιο αργά θα τα καταλάβουμε. Τώρα αισθανόμαστε ότι είμαστε αδικημένοι και λοιδορούμενοι. Αργότερα θα καταλάβουμε ότι από τα πάντα θα μπορούσαμε να έχουμε ένα τεράστιο όφελος: τον ταπεινό λογισμό.

Εσύ τώρα να προσπαθήσεις να πλησιάσεις το Θεό όσο πιο πολύ μπορείς με τη προσευχή και τη άσκηση. Τήρησε το κανόνα που σου έχει δώσει ο πνευματικός σου και προσπάθησε να αισθανθείς το Θεό.

Κάνε οτιδήποτε για να Τον ζήσεις να Τον βάλεις στη καρδιά σου. Να μαλακώσει η καρδούλα σου, παιδί μου, από το άγγιγμα της χάρης, κάθε στιγμή όταν σκέφτεσαι πόσο πολύ σε αγαπάει ο Θεός και πόσο σε προστάτεψε από το ψυχικό θάνατο, προστατεύοντας σε από τις βρωμιές που φέρνουν οι δαίμονες στο μυαλό των ανθρώπων…

Ο γλυκύτατος Ιησούς να είναι πάντα στις σκέψεις σου, να είναι ένα λιμάνι στο οποίο θα επανέρχεσαι ξανά και ξανά …

Επίσης μη διστάσεις να καλείς τη Παναγία σε βοήθεια όποτε έχεις ανάγκη και όχι μόνο.

Να συνεχίσεις το δρόμο σου με θάρρος με πολύ θάρρος. Χάρισε τη καρδιά σου στο Κύριο και Εκείνος θα της δώσει όλες τις βιταμίνες και όλη τη ενέργεια που χρειάζεται για να μη καταρρεύσει. Τίποτε να μη σου φαίνεται δύσκολο.

Κάποιος Άλλος αδερφέ κυβερνάει το σύμπαν και όχι οι μεγάλοι του κόσμου τούτου…

Θάρρος, θάρρος, το βλέμμα ψηλά και θα δεις τον Κύριο, όταν θα κλάψεις, όταν θα ψάξεις με λαχτάρα, όταν θα ματώσεις, ίσως θα Τον δεις πως σου απλώνει το στέφανο με το Αγαπητικό και Παρηγορητικό χέρι Του.

Μην θλίβεσαι, μη λυπάσαι πιο πολύ από όσο πρέπει, γιατί έτσι δίνεις δικαιώματα στο πονηρό να σε χτυπάει με δύναμη…

Κάνε τη καρδιά σου μοναστήρι. Χτύπα εκεί το σήμαντρο, κάλεσε εκεί για αγρυπνία, θυμίασε και ψιθύρισε ακατάπαυτα προσευχές. Ο Θεός είναι δίπλα σου … «

(Απόσπασμα από ανέκδοτες επιστολές Αγίου Λουκά Κριμαίας προς πνευματικό του παιδί)

- Γέροντα, γιατί σήμερα δεν έχουμε υπομονή;
- Η σημερινή κατάσταση δεν βοηθάει τον κόσμο. Άλλοτε η ζωή ήταν ήρεμη και οι άνθρωποι ήταν ήρεμοι και η βιασύνη που μπήκε στον κόσμο έκανε τους ανθρώπους ανυπόμονους. Παλιά ήξερε κανείς ότι θα φάη ντομάτα τέλη Ιουνίου, δεν τον απα-σχολούσε. Περίμενε τον Αύγουστο να φάη καρπούζι. Ήξερε, τότε θα φάη σύκα, τότε θα φάη πεπόνι. Σήμερα τί γίνεται; θα πάη να φέρη ντομάτες από την Αίγυπτο νωρί¬τερα, δεν θέλει πορτοκάλλια που έχουν τις ίδιες βιταμίνες. «Βρε, παιδάκι μου, Κάνε υπομονή και φάε κάτι άλλο τώρα». Όχι, θα πάη καλά και σώνει να φέρη από την Αίγυπτο ντομάτες. Σαν είδαν έτσι, άρχισαν στην Κρήτη να βάζουν θερμοκήπια, για να βγάλουν νωρίτερα ντομάτες. Και τελικά εφτίαξαν παντού θερμοκήπια, για να τρώνε και τον χειμώνα ντομάτες. Σκοτώνονται να φτιάξουν θερμοκήπια με όλα τα είδη, για να έχουν από όλα όλες τις εποχές και να μην περιμένουν!
Εντάξει μέχρις εκεί! Αλλά προχωράνε και πιο πέρα. Αποβραδίς είναι πράσινες οι ντομάτες και το πρωί τις παρουσιάζουν κόκκινες, φουσκωμένες! Έβαλα τις φωνές σε έναν υπουργό: «Τέλος πάντων τα θερμοκήπια, του λέω. Αλλά να βάζουν ορμόνες, για να ωριμάζουν σε μία νύχτα τα φρούτα, οι ντομάτες κ.λπ., και όσοι έχουν μία ορμονική ευαισθησία, οι καημένοι, να παθαίνουν ζημιά;». Και τα ζώα τα έχουν καταστρέψει. Τί κοτόπουλα, τί μοσχάρια! Αυτά που είναι σαράντα ημερών, τα κάνουν έξι μηνών με τις ορμόνες. Τα τρώει ο άνθρωπος και τί θα ωφεληθή από αυτά; Συνέχεια ορμόνες, για να βγάζουν περισσότερο γάλα οι αγελάδες και τελικά οι παραγωγοί δεν μπορούν να το διαθέσουν. Απεργίες μετά, χύνουν το γάλα στους δρόμους, γιατί πέφτει η τιμή, και ο κόσμος πίνει γάλα ορμονούχο. Ενώ, αν τα άφηναν όπως τα έκανε ο Θεός, όλα θα πήγαιναν ομαλά και θα έπιναν και αγνό γάλα. Και με τις ενέσεις όλα άνοστα γίνονται. Άνοστα πράγματα, άνοστοι άνθρωποι, όλα άνοστα! Δεν έχει νοστιμάδα και η ζωή τους τώρα. Ρωτάς νέα παιδιά: «Τί σε αναπαύει;». «Τίποτε», σού λένε. Κοτζάμ παλληκάρια! «Τί σε ευχαριστεί να κάνης;». «Τίποτε». Που φθάνει ο άνθρωπος! Νομίζει ότι θα διορθώση τον Θεό μ' αυτά που κάνει! Την νύχτα την κάνουν ημέρα, για να γεννούν οι κότες. Και είδες κάτι αυγά; Αν έκανε ο Θεός το φεγγάρι να φέγγη σαν τον ήλιο, θα παλάβωναν οι άνθρωποι. Ενώ ο Θεός έκανε την νύχτα, για να ξεκουράζωνται οι άνθρωποι, τώρα που έφθασαν!
Χάθηκε η ηρεμία από τους ανθρώπους. Τα θερμοκήπια, οι ενέσεις στα κηπευτικά κ.λπ. οδήγησαν και αυτά τον κόσμο στην ανυπομονησία. Παλιά ήξεραν ότι θα πάνε στο τάδε μέρος με τα πόδια σε τόσες ώρες. Ένας, αν είχε πιο γερά πόδια, θα πήγαινε λίγο νωρίτερα. Μετά βρήκαν τα κάρρα. Μετά τα αυτοκίνητα, τα αεροπλάνα κ.ο.κ. Συνέχεια προσπάθεια να βρουν άλλα μέσα πιο γρήγορα. Εφτίαξαν αεροπλάνα , που να μπορής να πάς από την Γαλλία στην Αμερική σε τρεις ώρες. Μά όταν πάη με τέτοια ταχύτητα κανείς από το ένα κλίμα στο άλλο, και μόνον η απότομη αλλαγή θα τον μπερδέψη. Βιασύνη, βιασύνη... Σιγά-σιγά θα μπαίνη στο βλήμα ο άνθρωπος, θα πατάνε την σκανδάλη, θα εκτοξεύεται το βλήμα, θα σκάη και θα βγαίνη ένας παλαβός! Που θα πάη; Εκεί θα καταλήξουν. Τρελλοκομείο!
(Λόγοι τόμος Α σελ. 134-136)

Στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού

Ο άνθρωπος που είναι άξιος του Θεού γίνεται έμπλεος του Αγίου Πνεύματος. Έχει την θεία χάρι. Ο Θεός εν τω μυστηρίω του Χριστού του δίδει τη χαρά, την ειρήνη, την πραότητα, την αγάπη.

Του δίδει άλλα γνωρίσματα, αυτά που λέει ο απόστολος Παύλος:

«Ο δε καρπός του Πνεύματος εστίν αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια…».

Ο Θεός δε γνωρίζει παρελθόν, παρόν και μέλλον. «Ουκ έστι κτίσις αφανής ενώπιον αυτού, πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς αυτού…».

Έτσι και στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού και γνωρίζονται οι βουλές Του, στο βαθμό που ο Θεός το επιτρέπει.

Χρειάζονται όμως προϋποθέσεις, προκειμένου να έλθει και να μείνει η θεία χάρις μέσα στον άνθρωπο.

Μόνον αυτός που έχει ταπείνωση λαμβάνει τα δώρα αυτά από τον Θεό, τα αποδίδει στον Θεό και τα χρησιμοποιεί προς δόξαν Του.

Ο καλός, ο ταπεινός, ο ευσεβής, ο αγαπών τον Θεό, αυτός που έχει αρετή με την χάρι του Θεού δεν πλανάται. Αισθάνεται μέσα του ότι είναι πραγματικά ανάξιος κι ότι όλα αυτά του δίνονται, για να γίνει καλός, και γι’ αυτό αγωνίζεται.

Αντίθετα, η χάρις του Θεού δεν πηγαίνει στους εγωιστές, στους ανθρώπους που δεν έχουν συνείδηση τι τους γίνεται.

Ο άνθρωπος που έχει εωσφορικό εγωισμό νομίζει ότι είναι έμπλεος θείας χάριτος, αλλά βρίσκεται σε πλάνη. Είναι άνθρωπος του διαβόλου.

Η πλάνη είμαι μια ψυχολογική κατάσταση, μια εσφαλμένη κρίση στην ουσία η πλάνη έρχεται απ’ τον εγωισμό. Στον άνθρωπο που βρίσκεται σε πλάνη δημιουργούνται ψευδαισθήσεις, πειρασμικές φαντασίες και βασανίζεται.
Η πλάνη είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί. Διορθώνεται μόνο με την θεία χάρι.

Μπορεί να προσευχηθεί κάποιος άλλος και ο Θεός να ελεήσει τον άνθρωπο που πλανάται. Αν προσπαθήσει κι αυτός, αν πάει σε «καθρέπτη», που είναι ο καλός πνευματικός, κι εξομολογηθεί ειλικρινά, η χάρις του Θεού θα τον θεραπεύσει.

«Βίος και Λόγοι»
Αγίου Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου
Ιερά Μονή Χρυσοπηγής Χανιά, 2015, σελ. 535-536

Ο σταυρός που κουβαλάμε, είναι δώρο, είναι ευλογία, είναι ευκαιρία! Όταν το συνειδητοποιήσουμε αυτό, θα πάψει να μας βαραίνει στους ώμους μας! Θα γίνει ελαφρύς σαν φτερό! Η πορεία προς το Γολγοθά είναι πορεία σταυροαναστάσιμη! Σταυρωνόμαστε για να αναστηθούμε! Αυτή η πνευματική διαχείριση των θλίψεων και των δοκιμασιών στη ζωή μας, μας επιτρέπει να σηκώσουμε το κεφάλι στον ουρανό και προσδοκώντας τη Βασιλεία των Ουρανών, να αναφωνήσουμε ‘ Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν!’ Ναι! Έχασα τη δουλειά μου! Σταυρός! Ναι! Αρρώστησα! Σταυρός! Ναι! Έχω προβλήματα στη σχέση μου! Σταυρός! Ναι! Δεν μπορώ να κάνω παιδιά! Σταυρός! ……
Ο δρόμος για τη σωτηρία της ψυχής μας περνάει άλλωστε μέσα από το καμίνι των θλίψεων! Και γιατί να μην μπω εγώ μέσα σ’ αυτό το καμίνι; Αφού μπήκε πρώτος ο μόνος Αναμάρτητος! Εκείνος μας δίδαξε τον τρόπο διάβασης αυτής της πορείας!
Τί χρειάζεται; Αγάπη, πίστη, υπακοή στο θέλημα του Θεού, ταπείνωση, ανιδιοτέλεια, εγκράτεια, διάκριση, αμνησικακία, συγχωρητικότητα ,υπομονή! Εκείνος ανέβηκε εκούσια το Γολγοθά για να σώσει εμένα κι εγώ, τι ειρωνία! αντιδρώ στο θεικό σχέδιο της Αγάπης του Θεού και αρνούμαι να συμμετέχω και να αγωνιστώ λίγο για την είσοδο μου στην Ουράνια Πολιτεία όπου ο Κύριος έχει ετοιμάσει μονή για μένα!
Όταν λοιπόν βάλουμε το Χριστό στη ζωή μας και κάνουμε σχέση μαζί Του, θα αναλάβει Εκείνος το Σταυρό μας σαν άλλος Σίμωνας Κυρηναίος! Θα μας οδηγεί στο δρόμο της Αληθείας, στη διαδρομή μας στο Γολγοθά θα μας φωτίζει, θα μας παρηγορεί και θα μας δείχνει το δρόμο προς την Αιωνιότητα μαζί Του!
Και τότε,όλα ξαφνικά θα πάρουν άλλες διαστάσεις μέσα στην καρδιά μας! Σταυρός για μας πλέον θα είναι μόνο να απωλέσουμε το Χριστό! Μη φοβάσαι, μη λυπάσαι! Ο Χριστός αναστήθηκε! Αν χρησιμοποιήσουμε λοιπόν τις δοκιμασίες μας για πνευματική καρποφορία, θα βιώσουμε από εδώ τη Βασιλεία των Ουρανών! Και ο σταυρός που κουβαλάμε θα γίνει στεφάνι Δόξας Αιωνίου!  (Κ.Β.)

(ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ,ΧΑΡΩΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ)

Ο ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΣ, ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΕΩΣ ΤΟΥ, ΕΙΝΑΙ ΘΡΑΣΥΣ
2645.Ο κατηγορούμενος, όταν δεν υπάρχουν μάρτυρες της πράξεώς του, αρνείται την ένοχή του με τρόπο αδιάντροπο. (Εις Α ’Κορ., ομιλ. Γ', 1, ΕΠΕ 18,58-ΜG 61, 23).
ΣΤΟΥΣ ΥΣΤΕΡΟΥΝΤΕΣ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΑ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΟΥΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
2646.Όταν ο Ιησούς θέλει να ελέγξει αυστηρά τους πνευματικά βαρείς και ακαλλιέργητους, αναφέρει παραδείγματα, που προκαλούν αίσθηση. [Εις Ματθ.ομιλ.ΝΗ’,3,ΕΠΕ11,332-MG58,569].
NA ΕΠΙΜΕΝΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΑΣΤΕ ΚΑΙ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΠΤΑΙΣΑΝΤΟΣ
2647. Δίνει εντολή ο Ιησούς να προσπαθήσουμε να τον θεραπεύσουμε και μια και δυο και τρεις φορές, και άλλοτε μεν μόνον, άλλοτε δε μαζί με δύο άλλους και άλλοτε πάλι μαζί με περισσότερους. (Εις Ματθ., ομιλ. Ξ', 1, ΕΠΕ11, 402 -ΜG58, 585).
ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΝΑ ΑΠΟΒΛΕΠΕΙ ΣTH ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ
2648. Και για ποιο λόγο ελέγχει τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους ο Κύριος και απευθύνει στο εξής μεγάλες κατηγορίες εναντίον τους; Για να προφυλάξει τα πλήθη του λαού, ώστε να μην πέσουν στα ίδια με αυτούς παραπτώματα. (Εις Ματθ., ομιλ. ΟΒ ', 1, ΕΠΕ 11, 764 -ΜG58, 668).
ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΝΑ ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΤΗ ΧΑΡΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ
2649. «Είθε να είναι μαζί σας η χάρη και η ειρήνη του Θεού Πατέρα μας και του Κυρίου Ιησού Χριστού»1. ...Για να μην αποσκιρτούν, κι όταν ακόμη τους επικρίνει, κι όταν ακόμη τους επιπλήττει, γι’ αυτό τους υπενθυμίζει ιδιαίτερα τη χάρη του Θεού, μαλακώνοντας έτσι την καρδιά τους. [Εις Β’Θεσ.ομιλ.Β’,1,ΕΠΕ23,20-22-MG62,471-473]. 1.B’Θεσ.1,2.
Θ’] ΝΑ ΣΥΝΔΥΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΠΑΙΝΟ- ΝΑ ΣΥΝΔΥΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΕΠΑΙΝΟΥΣ
2650. Δεν υπάρχει κανένας που μην δέχεται ευχάριστα τον έπαινο. Με τον τρόπο λοιπόν αυτό, μαζί με τους επαίνους που απευθύνουμε στον ακροατή μας κάνουμε και τον έλεγχο, που έτσι γίνεται ευπρόσδεκτος. Γιατί ανακουφίζεται ο ακροατής, αποκτάει μεγάλη εμπιστοσύνη στον εαυτό του και αποστρέφεται τη συναναστροφή με τους κακούς ανθρώπους. (Εις Β' Κορ., ομιλ. ΙΓ', 2, ΕΠΕ 19, 366-368 -ΜG61, 493).
2651.Ο έπαινος κάνει καθαρότερη την ωφέλεια από τους ελέγχους, γιατί ελαττώνει τον πόνο που προκαλούν οι έλεγχοι. [Εις Β’Κορ.ομιλ.ΙΑ’,2,ΕΠΕ19,338-MG61,499].
2652.Λοιπόν ούτε κι εμείς κολακεύουμε πάντοτε τους κατωτέρους μας, ούτε και να επιζητούμε την κολακεία εκ μέρους των αρχόντων. Γιατί η ψυχή των ανθρώπων χρειάζεται και τα δύο αυτά φάρμακα (και τον έπαινο και τον έλεγχο). Γι' αυτό και ο Θεός λοιπόν έτσι τα ρυθμίζει όλα όσα έχουν σχέση με ολόκληρη την οικουμένη, και άλλοτε κάνει το ένα, άλλοτε το άλλο, και ούτε τα ευχάριστα τα αφήνει μόνιμα, ούτε τα δυσάρεστα μόνα τους πάντοτε. [Εις Ματθ.ομιλ.ΝΓ’,3,ΕΠΕ11,160-MG58,530].     2653.Πες στον αδελφό ένα μικρό έπαινο, τον όποιον μπορείς να πλέξεις από τα προτερήματά του. Έτσι, αφού τον περιβάλεις με επαίνους σαν με θερμό νερό, καταπράυνε τη φλεγμονή του τραύματος. Ελεεινολόγησε και τον εαυτό σου, κατηγόρησε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, κάνε φανερό ότι όλοι ζούμε μέσα στην αμαρτία. Ζήτησε συγγνώμη και πες ότι επιχειρείς πράγματα ανώτερα από τις δυνάμεις σου, αλλά η αγάπη κάνει τον άνθρωπο τολμηρό για όλα. Έπειτα , όταν συμβουλεύεις, να μη διατάζεις, αλλά να συμβουλεύεις με τρόπο αδελφικό. Με όλα αυτά καταπράυνε τη φλεγμονή και παρηγόρησε τον για τον πόνο που θα δοκιμάσει από τον έλεγχο, που θα ακολουθήσει. Και αφού ζητήσεις πολλές φορές συγγνώμη και τον παρακαλέσεις να μην οργισθεί…,τότε άνοιξε την πληγή με τέτοιο τρόπο, ώστε ούτε να τον δεσμεύεις, ούτε να τον αποχαυνώνεις, γιατί στην πρώτη περίπτωση θα αγανακτήσει και θα φύγει και στη δεύτερη θα δείξει περιφρόνηση και αδιαφορία. Γιατί, αν δεν κάνεις τη θεραπεία με τρόπο κατάλληλο και αποφασιστικό, δεν θα επιτύχεις τίποτα, αν πάλι τον ελέγξεις με οξύτητα, θα τον κάνεις να φύγει μακριά. Γι’αυτό λοιπόν και μετά από όλα αυτά, όταν πρόκειται να ελέγξεις, συνδύασε με τους ελέγχους τον έπαινο…,και έτσι αφού γλυκάνεις το λόγο και καταπραύνεις την οργή, βάλε πάνω στην πληγή το φάρμακο της θεραπείας. [Εις Α' Κορ., ομιλ. ΜΑ7, ΕΠΕ18Α, 760, 762, 764-ΜG61, 379-380 ε’].
2654.«Έχω για σας πεποίθηση που μου εμπνέει ο Κύριος»1. Σ’ όλες τις περιπτώσεις συνδυάζει τις κατηγορίες με επαίνους σαν να τους έλεγε γνωρίζω τους δικούς μου μαθητές, γνωρίζω ότι εύκολα διορθώνεσθε. Συγχρόνως όμως τους προτρέπει να εισφέρουν και τη δική τους προσπάθεια γιατί δεν μπορούμε να έχουμε τη βοήθεια του Θεού αν δεν συνεισφέρουμε κι εμείς ό,τι εξαρτάται από εμάς. (Εις Γαλ., κεφ. Ε’, 3, ΕΠΕ 20, 356-358- ΜG 61, 6676'). 1.Γαλ. 5, 10.
2655. Πρόσεξε ακόμη πώς, αφού επέπληξε, αμέσως μετριάζει τον τόνο... Έτσι δεν άφησε την επίληξη χωρίς επαίνους (ο Απ. Παύλος). (Εις Γαλ., κεφ. Γ’, 1, ΕΠΕ 20, 286 -ΜG 61, 647-648). 2656.Πρόσεχε πώς κάνει την επίπληξη με επαίνους. Αυτό είναι πάντοτε το γνώρισμα της σοφίας του Απ. Παύλου, να αναμιγνύει τα ενοχλητικά με τα χρήσιμα. Αυτό κάνει και στην προς Γαλάτας επιστολή λέγοντας,«ετρέχατε καλά στο δρόμο της αλήθειας, ποιος σας σταμάτησε;»1 και, «τόσα που πάθατε πήγαν χαμένα; και είθε να μην επήγαν μόνον χαμένα»2. Και «σας έχω εμπιστοσύνη στο όνομα του Κυρίου»3. [Εις Εβρ.ομιλ.Η’,2,ΕΠΕ24,406-MG63,70-71] 1.Γαλ.5,7 2.Γαλ.3,4 3.Γαλ.5,10
2657.Ο Απ. Παύλος εγκωμιάζει τους Χριστιανούς της Θεσσαλονίκης πάλι και εύχεται γι’ αυτούς, δείχνοντας έτσι τη φροντίδα του. Επειδή δηλαδή επρόκειτο να προχωρήσει σε επίκριση, προετοιμάζει τις καρδιές τους με τους επαίνους και τις ευχές. (Εις Β' Θεσ., ομιλ. Ε ’, 1, ΕΠΕ 23, 90- ΜG 62, 493).
Ο ΑΠ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΡΧΙΖΕΙ ΜΕ ΕΠΑΙΝΟΥΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΜΕΙ ΠΡΟΘΥΜΟΤΕΡΟΥΣ ΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥΣ
2658.Δεν αρχίζει ο Απ. Παύλος με κατηγορίες, αλλά με επαίνους, και μάλιστα με μεγάλους επαίνους, λέγοντας: «Σας επαινώ, γιατί σε όλα με ενθυμείσθε»1... Απονέμει (πλούσιους) άφθονους επαίνους, για να τους κάμει περισσότερο πρόθυμους. (Εις Α 'Κορ., ομιλ. ΚΣΤ', 1, ΕΠΕ18Α, 138 -ΜG 61, 213). 1. Α'Κορ. 11,2.
Ο ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ ΣΥΝΔΥΑΖΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΜΕ ΤΟΝ ΕΠΑΙΝΟ
2659 «Όταν ο Πρόδρομος είδε πολλούς από τους Φαρισαίους και Σαδδουκαίους να έρχονται σ’ αυτόν, για να βαπτισθούν, έλεγε: «Απόγονοι φαρμακερών οχιών, ποιος σας οδήγησε να αποφύγετε την οργή του Θεού, που θα ξεσπάσει σε λίγο;»1. Αν κάποιος προσέξει με ακρίβεια τους λόγους του, θα δει ότι ανέμιξε με την επίπληξη και το εγκώμιο. (Εις Ματθ., ομιλ. ΙΑ', 1, ΕΠΕ 9, 346-348- ΜG57, 193). 1. Ματθ., 3,7.
I') ΠΟΤΕ ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ Ο ΑΥΣΤΗΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ
2660.Αναγκάζομαι να φανώ βαρύς και δυσάρεστος, όχι για τον εαυτό μου και τα κτήματά μου, αλλά για σας και τη σωτηρία σας, από την οποία τίποτε δεν μου είναι προτιμότερο. Όποιος θέλει ας δυσφορεί και ας με ονομάζει φορτικό και αδιάντροπο. Εγώ όμως δεν θα σταματήσω να σας ενοχλώ συνεχώς για τα ίδια πράγματα, γιατί από μια τέτοια αδιαντροπιά τίποτε δεν είναι για μένα καλύτερο. [Προς μη απαντήσαντας εις σύναξιν,1,ΕΠΕ26,542-MG51,171-172].
2661.Δεν έχουν ανάγκη όλα τα αμαρτήματα από προτροπές και συμβουλές, αλλά υπάρχουν μερικά που συνήθως διορθώνονται με απότομη και αυστηρότατη επέμβαση. Και όπως ακριβώς από τα τραύματα τα ελαφρότερα υποχωρούν σε ηπιότερα φάρμακα, ενώ τα σάπια και αθεράπευτα, που είναι ξαπλωμένα σ’ ολόκληρο το σώμα, έχουν ανάγκη από χειρουργικό μαχαίρι και καυτηριασμό, έτσι λοιπόν και με τα αμαρτήματα, άλλα έχουν ανάγκη από μακροχρόνια συμβουλή και άλλα από απότομους και αυστηρούς ελέγχους. Γι’ αυτό ακριβώς και ο Απ. Παύλος έδωσε εντολή να μη συμβουλεύουμε πάντοτε, αλλά και να ελέγχουμε απότομα, λέγοντας τα εξής, «γι’ αυτό το λόγο να τους ελέγχεις απότομα»1. (Κατά Ιουδαίων, λόγος Β', 3, ΕΠΕ 34, 158-ΜG48,861- 862). 1.Τιτ.1,13
2662. Μη νομίσετε λοιπόν, ότι κάνετε χάρη στους αδελφούς σας, όταν τους βλέπετε να διαπράττουν κάτι το ανάρμοστο, και δεν τους ελέγχετε με όλη την επιβαλλόμενη αυστηρότητα. [ Κατά Ιουδαίων, λόγος Α’,8,ΕΠΕ34,140-MG48,855].
ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΜΕ ΑΥΣΤΗΡΟ ΒΛΕΜΜΑ
2663. Αν δεις άτακτο γέλιο και συμπεριφορά αισχρή και βάδισμα δουλοπρεπές και εμφάνιση απρεπή, πλησίασε και κοίταξε με βλέμμα αυστηρό και φοβερό εκείνους που τα κάνουν αυτά. (Εις Πελαγίαν, 4, ΕΠΕ 37, 96- ΜG 50, 583).
ΟI ΑΔΙΑΝΤΡΟΠΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΛΕΓΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟΤΟΜΑ
2664. Οι αυθάδεις και αναιδείς πρέπει να επιπλήττονται αυστηρά 1. (Εις Πράξ., ομιλ. ΚΗ', 1, ΕΠΕ 16 Α, 132 -ΜG 60, 209). 1.Τίτ. 1, 13.
ΙΑ') Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΑΣ -Ο ΕΛΕΓΧΩΝ ΝΑ ΜΗΝ ΛΗΣΜΟΝΕΙ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΑ
2665. Έπειτα, για να μην υπερηφανευθεί εκείνος που διορθώνει τον άλλον, έθεσε και αυτόν κάτω από τον ίδιο φόβο (της πτώσεως στην αμαρτία), λέγοντας τα εξής: «Να προσέχεις τον εαυτό σου, μήπως και συ ο ίδιος πέσεις στον πειρασμό της αμαρτίας ή της υπερηφάνειας»1. Γιατί, όπως ακριβώς οι πλούσιοι προσφέρουν στους φτωχούς που έχουν ανάγκη το προϊόν εράνων, ώστε, αν κάποτε πέσουν κι αυτοί στη φτώχεια, να τους βοηθήσουν οι άλλοι. Έτσι πρέπει να κάνετε και σεις. Γι’αυτό και θέτει ως απαραίτητο όρο τον εξής: «Να προσέχεις τον εαυτό σου, μήπως και συ ο ίδιος πέσεις στον πειρασμό της αμαρτίας ή της υπερηφάνειας» ...«Να υπομένετε με πραότητα ο ένας τα ελαττώματα του άλλου»2. Επειδή δηλαδή είναι δυνατόν κάποιος που είναι άνθρωπος, να μην έχει ελαττώματα, προτρέπει να μην είναι αυστηροί εξεταστές και κριτές των σφαλμάτων των άλλων, αλλά και να υπομένουν τα ελαττώματα των συνανθρώπων τους, για να υπομένουν και οι άλλοι τα δικά τους ελαττώματα. (Εις Γαλ., κεφ. ΣΤ', 1, ΕΠΕ 20, 384-386- ΜG 61, 673α',β'). 1.Γαλ. 6,1. 2.Γαλ. 6,2.
Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΥΠΡΟΣΔΕΚΤΟΣ, OTΑΝ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΟΝ ΕΝΟΧΟ
2666.«Και ποιος είναι ο Παύλος; και ποιος ο Απολλώς;». Έτσι έκανε εύκολα παραδεκτό το λόγο του ο Απ. Παύλος. Γι’ αυτό λοιπόν είπε ότι «αυτά τα εφάρμοσα στον εαυτό μου, για να μάθετε από το παράδειγμά μας να μη σχηματίζετε φρόνημα παραπάνω από εκείνο που είναι γραμμένο»1 στην Αγία Γραφή2, δείχνοντας, ότι αν έκανε λόγο για κείνους, δε θα μάθαιναν όσα έπρεπε να μάθουν, ούτε θα δέχονταν να διορθωθούν από δυσαρέσκεια προς εκείνα που τους είπε. Τώρα όμως από σεβασμό προς τους συνοδούς του Παύλου, ανέχθηκαν εύκολα την αυστηρή παρατήρηση (για τους φατριασμούς τους). (Εις Α 'Κορ., ομιλ. ΙΒ ', 1, ΕΠΕ 316-318 -ΜG 61, 97). 1.Α' Κορ. 4,6. 2.Μάρκ. 9, 35: «Εί τις θέλει πρώτος είναι, έσται πάντων έσχατος».
ΝΑ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ
2667.«Ο δίκαιος κατηγορεί πρώτος τον εαυτό του»1. Επομένως, το ζητούμενο δεν είναι αυτό, το να κατηγορεί δηλαδή κανείς τον εαυτό του, αλλά να τον κατηγορεί πρώτος και να μην περιμένει τους ελέγχους των άλλων. (Κατά Ιουδαίων, λόγος Η', 3, ΕΠΕ 34, 378- ΜG 48, 931). 1.Παροιμ. 18, 17. ΙΒ') ΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
2668.Όταν έλεγε (ο Χριστός στους Ιουδαίους) κάτι μεγάλο και σπουδαίο, αναχωρούσε αμέσως, δίνοντας τόπο στην οργή τους, ώστε, με την απουσία του, να καταπραϋνθεί και να σταματήσει το πάθος τους. (Εις Ιωάν., ομιλ. ΞΑ’,3, ΕΠΕ 14,162 -ΜG59, 339).
2669.«Και να μη συμμετέχετε», λέγει ο Απ. Παύλος, «στα σκοτεινά έργα της αμαρτίας, που είναι άκαρπα και επιβλαβή, αλλά αντίθετα να τα ελέγχετε»1. ...Το φώς ελέγχει όσα γίνονται στο σκοτάδι. "Ώστε, αν είστε σεις, λέγει, ενάρετοι και σπουδαίοι, δεν θα μπορέσουν να μείνουν απαρατήρητοι οι πονηροί άνθρωποι. Όπως δηλαδή ακριβώς, όταν υπάρχει λυχνάρι φωτίζονται όλοι και δεν μπορεί ο ληστής να μπει στο σπίτι, έτσι, όταν λάμπει το φώς των καλών έργων σας, οι πονηροί, επειδή ελέγχονται από αυτά, ξεσκεπάζονται. ’Άρα πρέπει να ελέγχετε με αυστηρότητα. Πώς λοιπόν τότε λέγει ο Κύριος: «Μην κατακρίνετε τον πλησίον σας, για να μην κατακριθείτε και σεις από το Θεό»2; Είπε να ελέγχετε, όχι να κατακρίνετε, δηλαδή να παιδαγωγείτε το «Μην κατακρίνετε, για να μην κατακριθείτε » το είπε για τα πολύ μικρά αμαρτήματα. Όπως ακριβώς το τραύμα, όσο καιρό κρύβεται και είναι από πάνω σκεπασμένο και εισχωρεί βαθιά [ επειδή δε φαίνεται] δεν το φροντίζουμε καθόλου, έτσι και η αμαρτία, όσον καιρό μπορεί να κρύβεται, σαν να βρίσκεται στο σκοτάδι, διαπράττεται με μεγάλη ευκολία. Όταν όμως αποκαλυφθεί, αποκαθαίρεται και γίνεται φωτεινή. Όχι βέβαια η ίδια η αμαρτία-γιατί πώς θα ήταν δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο;- αλλά γίνεται φωτεινός εκείνος που την διέπραξε. Γιατί όταν αποκαλυφθεί, όταν νουθετηθεί, όταν μετανοήσει, όταν λάβει άφεση, δεν εσκόρπισες το πνευματικό σκοτάδι του; δεν εθεράπευσες τότε το τραύμα του; Δεν εζήτησες επίμονα από την ακαρπία καρπό; (Εις Έφεσ., ομιλ. ΙΗ', 1, ΕΠΕ21,142-144 -ΜG 62, 122). 1.Eφ.5,11 2.Ματθ.7,1
2670.«Δεν τα λέω για όλους σας»1, λέγει ο Χριστός. Πω, πω ανεξικακία! ούτε και τώρα ελέγχει τον προδότη, αλλά συγκαλύπτει την προδοσία, δίνοντας έτσι στον Ιούδα την ευκαιρία να μετανοήσει. Και ελέγχει και δεν ελέγχει, όταν λέει: «Αυτός που τρώει μαζί μου ως φίλος το ψωμί, εσήκωσε τη φτέρνα και με εκλώτσησε»2. [Εις Ιων.ομιλ.ΟΑ’,2,ΕΠΕ14,358-MG59,387]. 1.Iωαν.13,18. 2.δ.π
2671.«Αλλοίμονο στον άνθρωπο εκείνο από τον όποιον παραδίδεται ο Υιός του ανθρώπου. Θα ήταν προτιμότερο γι’αυτόν να μην είχε γεννηθεί ο άνθρωπος εκείνος. Πρόσεξε και στους ελέγχους την απερίγραπτη πραότητα του Χριστού. Γιατί ούτε εδώ μιλάει με εχθρική διάθεση, αλλά μάλλον με συμπάθεια και πάλι συγκαλυμμένα αν και βεβαίως έδινε δίκαια αφορμή για την πιο μεγάλη αγανάκτηση, όχι μόνον η πριν από την προδοσία αναισθησία του Ιούδα, αλλά και η μετά την προδοσία αδιαντροπιά του. Γιατί μετά τον έλεγχο αυτό είπε ο Ιούδας: ‘’ Mήπως είμαι εγώ, Κύριε;’’2. Ω! πόσο μεγάλη ήταν η αναισθησία του! Ρωτάει, ενώ ήξερε καλά, ότι αυτά, δηλαδή τα παραπάνω λόγια του Χριστού αφορούσαν αυτόν. Γιατί και ο Ευαγγελιστής το λέει αυτό, επειδή έμεινε έκπληκτος μπροστά στο θράσος του. Τί όμως απάντησε ο πραότατος και ημερότατος Ιησούς; ‘’ Συ το είπες’’3. Αν και βέβαια θα μπορούσε να πει : Ω! άθλιε και αχρείε! βρωμερέ και ακάθαρτε! ενώ τόσο καιρό εσχεδίαζες την προδοσία και πήγες στους αρχιερείς και έκανες σατανικά συμβόλαια και συμφώνησες να πάρεις αργύρια και ενώ ελέγχθηκες και από μένα, ακόμη έχεις τόλμη να ρωτάς; Όμως τίποτε από αυτά δεν είπε. Αλλά τί είπε; ‘’ Συ το είπες’’. Ορίζοντας έτσι σε μας τα όρια και τους κανόνες της ανεξικακίας. (Εις Ματθ., ομιλ. ΠΑ', 2, ΕΠΕ 12, 164-166 -ΜG 58, 732). 1.Ματθ. 26,24. 2.Ματθ. 26,25. 3.Ματθ. δ.π.
2672.«Λέγει σ’αυτόν ο Ιησούς: φίλε, αυτό που πρόκειται να κάμεις, κάμε τό το ταχύτερο»1. «Και κανείς από όσους κάθονταν στο τραπέζι δεν κατάλαβε το νόημα των λόγων του»2 ...Τα λόγια δε «κάμε το ,το ταχύτερο», δεν ήταν λόγια ανθρώπου που διατάζει ή που συμβουλεύει, αλλά ανθρώπου που κατηγορεί και δείχνει ότι Αυτός μεν ήθελε να τον διορθώσει, αλλά επειδή έμενε αδιόρθωτος, τον εγκαταλείπει... «Αυτό που θέλεις να κάμεις, κάμε τό το ταχύτερο» ,αλλ’ ούτε και τότε φανέρωσε το καταχθόνιο σχέδιο του Ιούδα. Γιατί τότε θα ήταν δυνατόν και να τον λυντσάρουν. Ίσως μάλιστα ο Πέτρος και να τον σκότωνε. Γι’ αυτό «κανείς από όσους κάθονταν στο τραπέζι δεν κατάλαβε το νόημα των λόγων Του». (Εις Ιωάν., ομιλ. ΟΒ ’, 1-2, ΕΠΕ 14, 376-378- ΜG 59, 391). 1.Ιωάν. 13,27. 2.Ιωάν. 13,28.
2673.Πρόσεξε, σε παρακαλώ, πώς ο Θεός αργεί να τιμωρήσει, ενώ είναι γρήγορος, όταν πρόκειται να προσφέρει τη σωτηρία. Και πρώτα σκέψου, ότι ο φιλάνθρωπος έκαμε τον έλεγχο μετά από πολλά χρόνια. Αμάρτησε ο Δαυίδ, έμεινε έγκυος η γυναίκα και δεν ακολούθησε την αμαρτία κανένας έλεγχος, αλλά αφού γεννήθηκε το βρέφος που ήταν καρπός εκείνης της αμαρτίας, τότε στέλνεται ο γιατρός, για να θεραπεύσει την αμαρτία1. Γιατί δεν τον διόρθωσε αμέσως μόλις αμάρτησε; Επειδή γνωρίζει ότι η ψυχή εκείνων που αμαρτάνουν είναι τυφλή, όταν τα αμαρτήματα είναι νωπά ακόμη και ότι τα αυτιά αυτών, που είναι βυθισμένοι στο βάθος της αμαρτίας, είναι κουφά. Θέτει λοιπόν υπεράνω όλων την προσφορά βοήθειας την ώρα που το πάθος βρίσκεται σε έξαψη και ακολουθεί ο έλεγχος μετά από πολύ χρόνο και τότε μέσα σε μια στιγμή δίνεται και η μετάνοια και η συγχώρηση. (Περί μετανοίας, ομιλ. Ζ', 4, ΕΠΕ 30, 256- ΜG49, 328-329). 1. Πρόκειται για τον προφήτη Νάθαν, που εστάλη από το Θεό, για να ελέγξει τον Δαυίδ που αμάρτησε με τη Βηρσαβεέ (Β' Βασιλειών, κεφ. 12).
2674.Γι’ αυτό ο Χριστός δεν κατηγορούσε (τον Ιούδα), όταν έκλεβε (από το κοινό ταμείο), αν και το γνώριζε, για να σκεπάσει την πονηρή του επιθυμία και να αφαιρέσει κάθε (ευλογοφανή) δικαιολογία του. (Εις Ιωάν., ομιλ. ΞΕ', 2, ΕΠΕ 14, 260 -ΜG59, 363)
Ο ΘΕΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΕΚΑΜΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΣΤΟΝ ΑΔΑΜ ΜΑΣ ΕΔΕΙΞΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΤΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ     2675.Πρόσεξε τη σοφία του Θεού. Όταν δηλαδή ο Αδάμ του είπε ότι «άκουσα τη φωνή σου και φοβήθηκα, γιατί είμαι γυμνός και γι' αυτό κρύφτηκα»1, δεν έλεγξε αμέσως ο Θεός την πράξη του, ούτε είπε γιατί έφαγες καρπούς από το απαγορευμένο δένδρο; Αλλά τί του είπε; «Ποιος σε πληροφόρησε», λέγει, «ότι είσαι γυμνός; εκτός αν έφαγες από τους καρπούς του δένδρου από το οποίο σου έδωσα εντολή να μην φας και συ έφαγες»2. Ούτε εσιώπησε ο Θεός, ούτε τον έλεγξε φανερά.Και δεν εσιώπησε, για να τον παρακινήσει να ομολογήσει το αμάρτημά του, ούτε τον έλεγξε φανερά, για να μην κάμει ο Θεός όλα όσα θα έπρεπε να κάμει ο Αδάμ, ο οποίος τότε θα εστερείτο τη συγχώρηση που μας προσφέρει ο Θεός με την εξομολόγηση. Γι’ αυτό δεν είπε φανερά ποια ήταν η αιτία που έμαθε ότι ήταν γυμνός, αλλά με το πρόσχημα της ερωτήσεως προχωρεί το διάλογο, αφήνοντας στον Αδάμ την πρωτοβουλία να εξομολογηθεί την αμαρτία του. [ Εις Ανδριάντας, ομιλ.ΙΒ’,4,ΕΠΕ32,354-MG49,132] 1.Γεν.3,12 2.δ.π
2676. Ο Χριστός κάνει τον έλεγχο, χωρίς να παρευρίσκονται (να είναι παρόντες) μάρτυρες. (Εις παραλυτικόν, 3, ΕΠΕ 26, 160-ΜG 51, 53).
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΑΥΣΤΗΡΟΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ- ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΝΑ ΔΙΔΑΞΕΙ
2677.«Ζητείτε να με βρείτε, όχι γιατί είδατε τα θαύματά μου και πιστέψατε στη θεία αποστολή μου, αλλά γιατί εφάγατε από τα ψωμιά και χορτάσατε»1. Επιπλήττει με τα λόγια και ελέγχει, όχι όμως απότομα και σκληρά, αλλά πολύ φειδωλά. Γιατί δεν τους είπε: Λαίμαργοι και γαστρίμαργοι, έκανα τόσα θαύματα και σε καμιά περίπτωση δεν με ακολουθήσατε, ούτε θαυμάσατε αυτά που έγιναν, αλλά τους ελέγχει με καλοσύνη και ηρεμία... Και δεν περιορίζεται μόνον στους ελέγχους, αλλά συμπληρώνει τους ελέγχους με τη διδαχή. (Εις Ιωάν., ομιλ. ΜΑ', 1, ΕΠΕ 13, 528-530- ΜG59, 247-248). 1. Ιωάν. 6, 26.
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠΕΦΕΥΓΕ ΤΗΝ ΔΙΑΠΟΜΠΕΥΣΗ
2678.Ο Κύριος δε, αποδεικνύοντας σ’ αυτούς ότι γνώριζε και τις απόκρυφες σκέψεις τους, την μεν κατηγορία δεν την παρουσιάζει, ούτε διαπομπεύει την πονηριά τους, προσφέρει δε τη λύση, αφήνοντας τον έλεγχο στην συνείδηση αυτών που τα έλεγαν αυτά. Γιατί μόνον για ένα πράγμα φρόντιζε πολύ, να ωφελήσει αυτούς που αμάρταναν, όχι να τους διαπομπεύσει. (Εις Ματθ., ομιλ. ΜΑ’,1, ΕΠΕ 10,674- ΜG57, 445).
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΔΕΝ ΞΕΣΚΕΠΑΖΕΙ ΤΟΥΣ ΕΝΟΧΟΥΣ- ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΟΡΘΩΘΟΥΝ ΜΟΝΟΙ ΤΟΥΣ
2679.Δεν επέπληξε ο Κύριος τον πλούσιο νεανία για το αταίριαστο ξεθάρρεμά του, για να μας διδάξει να ανεχόμαστε και αυτού του είδους τους ανθρώπους. Γι’ αυτό δεν ελέγχει φανερά αυτούς που σκέπτονται πονηρά. Αποκρίνεται δε προς την αλαζονεία τους, αφήνοντας αυτούς μόνους να καταλάβουν τον έλεγχο, και έτσι τους ωφελεί διπλά, και με τη δήλωσή του ότι γνωρίζει όσα υπάρχουν στη συνείδησή τους και με το ότι μετά το φανέρωμα αυτό τους κάνει τη χάρη να διαφύγουν την προσοχή των άλλων και τους δίνει πάλι τη δυνατότητα, αν θέλουν, να διορθώσουν τον εαυτό τους.(Εις Ματθ., ομιλ. ΚΖ', 2, ΕΠΕ 10,226-ΜG57,346).
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΔΕΝ ΕΛΕΓΧΕΙ ΦΑΝΕΡΑ ΑΛΛΑ ΕΜΜΕΣΑ
2680. Και σε πολλές άλλες περιπτώσεις αυτό φαίνεται να κάνει ο Χριστός δηλαδή δεν ελέγχει μεν φανερά, όμως από την απάντηση που δίνει, κάνει φανερή τη διάθεση αυτών που Τον πλησιάζουν. (Εις Ματθ., ομιλ. ΚΖ', 3, ΕΠΕ 10, 228 -ΜG57, 347).
ΙΓ') Ο ΑΝΤΙΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ - ΒΛΑΠΤΕΙ Σ’ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Η ΑΜΕΤΡΙΑ
2681.Aν ελέγξεις χωρίς μέτρο και πικρά, περισσότερο θα βλάψεις παρά θα ωφελήσεις. Αν πάλι αστειευθείς χωρίς μέτρο, περισσότερο θα λυπήσεις παρά θα ωφελήσεις. Σ’ όλες λοιπόν τις περιπτώσεις πρέπει να τηρούμε το μέτρο και να αποφεύγουμε τις υπερβολές. (Εις Κολ., ομιλ. ΙΑ’,2, ΕΠΕ 22, 308- ΜG62, 376-377).
ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΕΚΤΟΣ, ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΤΙΚΟΣ
2682.Οι επιπλήξεις τότε κυρίως μπορούν να γίνουν παραδεκτές, όταν δεν είναι υπερβολικά ενοχλητικές και φορτικές. (Εις Γαλ., κεφ. Β6, ΕΠΕ 20, 264- ΜG 61, 642 ε').
ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΗΣ ΕΠΙΠΛΗΞΕΩΣ
2683.Η αμαρτία κάνει τους ανθρώπους θρασείς. Γι’ αυτό, αν τον επιπλήξεις αμέσως με οξύτητα, θα τον κάμεις σκληρό και αδιάντροπο. Αν όμως τον φιλοτιμήσεις και τον κάμεις να ντραπεί, θα του λυγίσεις τον τράχηλο, θα του τσακίσεις το θράσος, θα τον κάμεις να σκύψει το κεφάλι. (Εις Α’Κορ., ομιλ. Γ', 1, ΕΠΕ 18, 56-MG 61, 22).
ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΟΣ
2684.Είδες, πώς κάνει το λόγο άνετο από κάθε άποψη και πώς μετριάζει τη σκληρότητα της απειλής; (Εις Β' Κορ., oμιλ. ΚΘ', 5, ΕΠΕ 20,126- ΜG61, 602δ').
Ο ΣΚΛΗΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΝ ΝΩΘΡΟ ΤΟΝ ΚΑΝΕΙ ΝΩΘΡΟΤΕΡΟ
2685.Εκείνος που ελέγχει με σκληρότητα το νωθρό, τον κάνει νωθρότερο. (Εις Έβρ., ομιλ. Ι', 2, ΕΠΕ 24, 454- ΜG63, 85).
ΕΙΝΑΙ ΒΑΡΥΣ, OΤΑΝ ΚΑΝΟΥΜΕ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΜΕ ΕΝΑΡΕΤΟΥΣ
2686.Είναι αρκετή και από μόνη της η κατηγορία να πληγώσει. Όταν όμως συνδυάζεται με σύγκριση του ενόχου προς άλλους, που πέτυχαν μεγάλα κατορθώματα και εγκωμιάζονται, τότε το κεντρί του ελέγχου είναι φαρμακερότερο. (Εις Α‘Κορ., ομιλ. ΚΣΤ ', 1, ΕΠΕ 18Α, 138-ΜG61, 213).
Ο ΑΥΣΤΗΡΟΣ ΑΠΟΘΡΑΣΥΝΕΙ
2687.Εδώ ο Απ. Παύλος απευθύνεται προς τους προϊσταμένους. «Να συμβουλεύετε», λέγει, «τους άτακτους». Μην τους επιπλήττετε με τρόπο εξουσιαστικό, ούτε προκλητικό, αλλά με τρόπο συμβουλευτικό. «Να παρηγορείτε τους ολιγόψυχους, να στηρίζετε τους ασθενείς, να δείχνετε μεγάλη καρδιά σε όλους»1. Γιατί εκείνος που επιπλήττεται αυστηρά, περιέρχεται σε απόγνωση και γίνεται θρασύτερος, περιφρονώντας τους πάντες. Γι’ αυτό με τη συμβουλή πρέπει να κάνουμε γλυκό το φάρμακο του ελέγχου. (Εις Α' Θεσ., ομιλ. Γ’, 2, ΕΠΕ 22, 552- ΜG 62, 456). 1. Α' Θεσ. 5,14.
ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΟΞΥΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΗΣ
2688. Ας υποχωρήσουμε λίγο σ’ αυτούς, ώστε να αναπνεύσουν από τον πόνο του ελέγχου και να μην απορρίψουν τη θεραπεία, λόγω των συνεχών πληγμάτων. Την ίδια μέθοδο χρησιμοποιούν και οι γιατροί μετά τις εγχειρίσεις επιθέτουν επιδέσμους και φάρμακα και αφήνουν να περάσουν λίγες μέρες, επινοώντας εκείνα που καταπραΰνουν τον πόνο. (Πάτερ, εί δυνατόν, 1, ΕΠΕ 26, 84-ΜG 51, 31).
ΝΑ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΠΛΗΓΩΝΟΥΜΕ
2689.Και πρόσεχε πώς τον ελέγχει, χωρίς να τον πληγώνει (ο προφήτης Δανιήλ το βασιλιά Ναβουχοδονόσορα). (Εις Δαν., κεφ. Β’4, ΕΠΕ 8, 546, 548 -ΜG 56,204).
ΟΙ ΕΠΙΠΛΗΞΕΙΣ ΝΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΗΡΕΜΑ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΙΚΑ
2690. Οι επιπλήξεις πρέπει να γίνονται με ηρεμία και τμηματικά, σιγά-σιγά. [ Εις Α’Κορ.ομιλ.Γ’,1,ΕΠΕ18,56-MG61,21]
ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝΕΚΤΟΣ, ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΑΛΛΑ ΜΕ ΠΑΤΡΙΚΗ ΑΓΑΠΗ
2691. « Με αυτά που γράφω δε θέλω να σας ντροπιάσω, αλλά σας συμβουλεύω σαν παιδιά μου αγαπητά»1. ...Αυτός ο τρόπος της θεραπείας είναι άριστος, το να ελέγχει και να συμβουλεύει δηλαδή κάνεις και συγχρόνως να δικαιολογεί τη σκέψη και την ενέργειά του... Γιατί αυτό όχι μόνον δεν αχρηστεύει την τομή, αλλά την κάνει να πάει βαθύτερα στην πληγή και να την θεραπεύσει, αφού ανακουφίζει το μεγάλο πόνο που προκαλεί ο έλεγχος. Εκείνος δηλαδή που ακούει ότι τα λέει αυτά όχι με την πρόθεση να κατηγορήσει, αλλά από αγάπη, δέχεται ευκολότερα τη διόρθωση... Γιατί δεν είπε σας συμβουλεύω σαν δάσκαλός σας, ούτε σαν Απόστολος, ούτε σαν μαθητές μου, αλλά «σας συμβουλεύω σαν παιδιά μου αγαπητά». Και δεν είπε απλώς παιδιά, αλλά παιδιά περιπόθητα. Είναι σαν να τους λέει συγχωρείστε με και αν σας είπα κάτι βαρύ, από αγάπη το έκαμα. Και δεν είπε «σας επιπλήττω», αλλά σας συμβουλεύω». Μετά απ’ αυτά, ποιος δεν ανεχόταν ένα πατέρα που συμβουλεύει με πόνο τα πρέποντα; [ Εις Α’Κορ.ομιλ.ΙΓ’,3ΕΠΕ18,360-MG61,109β’]. 1. Α'Κορ.4,14.
Ο ΘΥΜΟΣ ΘΟΛΩΝΕΙ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ. ΜΕ ΤΟΝ ΗΡΕΜΟ ΕΛΕΓΧΟ-ΟΔΗΓΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΝΟΧΟ ΣTHΝ ΑΥΤΟΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ
2692.Και όταν επιπλήττεις και όταν συμβουλεύεις και όταν κάνεις ο,τιδήποτε, να το κάνεις χωρίς αγανάκτηση και θυμό, γιατί, εφόσον εκείνος που επιπλήττει είναι γιατρός εκείνου που σφάλλει, πώς είναι δυνατόν να θεραπεύσει άλλον, αφού προηγουμένως έχει βλάψει και δεν θεραπεύει τον εαυτό του; Πες μου, αν κάποιος γιατρός πήγαινε να θεραπεύσει κάποιον άρρωστο, και τραυμάτιζε προηγουμένως το χέρι του και τύφλωνε πριν τα μάτια του, θα μπορούσε σ’ αυτή την κατάσταση να τον θεραπεύσει; Όχι, λέγει. Έτσι και συ, είτε επιπλήττεις, είτε συμβουλεύεις, να βλέπουν καθαρά τα μάτια της ψυχής σου. Πρόσεξε να μη θολώσεις το μυαλό σου, γιατί τότε, πώς θα θεραπεύσεις τον άρρωστο; Δεν είναι δυνατόν να έχουν την ίδια ψυχική γαλήνη και ο πράος και ο οργισμένος. Γιατί, αφού κατέβασες το δάσκαλο από την έδρα, διαλέγεσαι τώρα μ’ εκείνον που είναι πεσμένος στο έδαφος; Δεν βλέπεις τους δικαστές, που, όταν πρόκειται να δικάσουν, κάθονται πάνω στην έδρα και μάλιστα με το κατάλληλο ένδυμα; Έτσι να κάνεις και συ. Στόλισε την ψυχή σου με δικαστικό ένδυμα (και αυτό είναι η επιείκεια) και τότε κάθισε πάνω στην έδρα να κρίνεις ως δικαστής. Αλλά, θα μου πεις, αν του φερθώ επιεικώς, δεν θα φοβηθεί. Θα φοβηθεί και πολύ περισσότερο μάλιστα. Όταν θυμώνεις, ακόμη και σωστά πράγματα να λες, ο υπηρέτης δεν σε υπολογίζει, γιατί πιστεύει ότι τα λόγια σου είναι αποτέλεσμα θυμού. Αν όμως μιλήσεις με επιείκεια, θα καταδικάσει τον εαυτό του. Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι ο Θεός θα σε αναγνωρίσει σαν παιδί Του και θα σε βραβεύσει. [Εις Πράξ., ομιλ. ΙΕ', 5, ΕΠΕ15,446- ΜG 60, 126-128].
ΝΑ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΜΕ ΕΠΙΕΙΚΕΙΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΠΡΟΣΒΑΛΛΟΥΜΕ
2693.Όταν παρανόμησε ο Αδάμ και τον επιτίμησε ο Θεός πάλιν, πρόσεξε πώς το έκαμε, με ημερότητα. Δεν του είπε δηλαδή «άθλιε, και τρισάθλιε, παρόλο που ευεργετήθηκες τόσο πολύ, επίστεψες μετά από όλα αυτά στο διάβολο και, εγκαταλείποντας τον ευεργέτη σου, έδωσες προσοχή στα λόγια του πονηρού δαίμονα;». Αλλά τι είπε; «Ποιος σου είπε, ότι είσαι γυμνός; μήπως τυχόν έφαγες από εκείνο το δένδρο, από το οποίο και μόνον σου έδωσα εντολή να μη φας;». Όπως θα έκανε ο πατέρας προς το παιδί του, που έλαβε εντολή να μην πιάσει μαχαίρι, αλλ’ αυτό στη συνέχεια παρακούσε και τραυματίσθηκε, και του λέει: από που πληγώθηκες; Πληγώθηκες από εκεί που σου είπα να προσέξεις και δεν με άκουσες. Βλέπεις ότι τα λόγια είναι λόγια περισσότερο φίλου παρά κυρίου; φίλου που περιφρονείται και που ούτε έτσι απομακρύνεται; Ας μιμηθούμε λοιπόν το Θεό και, όταν κάνουμε παρατηρήσεις, ας τις κάνουμε με επιείκεια. Γιατί και την Εύα με την ίδια πάλι ημερότητα και ηπιότητα την επιπλήττει και μάλιστα αυτό δεν ήταν επίπληξη, αλλά συμβουλή, που είχε σκοπό να τη διορθώσει και να την ασφαλίσει και στο μέλλον... Το ίδιο δεν έκαμε και στην περίπτωση του Κάιν; Δεν χρησιμοποιεί τον ίδιο επιεική τρόπο; Γιατί και όταν βρίσθηκε ο Θεός από εκείνον, δεν ανταποδίδει την ύβρη... Όταν έσφαξε τον Άβελ, ούτε τότε έπαψε ο Θεός να φροντίζει γι’ αυτόν, αλλά απαντάει πάλι με επιείκεια στον αδελφοκτόνο, λέγοντας, «που είναι ο Άβελ, ο αδελφός σου;», για να τον βοηθήσει έστω και έτσι να ομολογήσει το εγκλημά του. [Εις Ρωμ., ομιλ. ΚΔ’,4, ΕΠΕ 17, 520-522-ΜG 60,619-620, oμιλ. ΚΓ'δε'].
ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΚΡΟΣ
2694.Διόρθωσε βέβαια, αλλά όχι σαν αντίπαλος, ούτε σαν εχθρός που απαιτεί τιμωρία, αλλά σαν γιατρός που ετοιμάζει φάρμακα... Μη γίνεσαι δηλαδή πικρός και αυστηρός δικαστής. (Εις Ματθ., oμιλ. ΚΓ', 2, ΕΠΕ 10, 70 -ΜG 57, 309).
ΥΠΟΦΕΡΕΤΑΙ ΕΥΚΟΛΑ, ΟΤΑΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ, ΑΛΛ’ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΠΡΟΣΒΛΗΤΙΚΟΣ, ΟΤΑΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ    2695.Στην περίπτωση των προσβολών τίποτε δεν μας λυπεί τόσο, όσο η γνώμη εκείνων που είναι παρόντες και παρακολουθούν. Γιατί δεν είναι το ίδιο να μας προσβάλλουν δημόσια και ιδιαιτέρως. Όπως είναι γνωστό, υποφέρουμε εύκολα τις προσβολές, όταν μας προσβάλλουν σε έρημο τόπο, όπου δεν υπάρχει κανένας μάρτυρας και η συνείδησή μας δεν μας ελέγχει γι’ αυτά που μας αποδίδει εκείνος που μας προσβάλλει. Είναι τέτοια η φύση της προσβολής, ώστε δεν μας πληγώνει πάντοτε, αλλά όταν μας προσβάλλουν μπροστά σε όλους. Όπως επίσης οφείλουμε χάριτες σε κάποιον που μας προσβάλλει ιδιαιτέρως, αλλά μπροστά σε όλους μας τιμά. Το συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι εκείνο που μας λυπεί δεν είναι η προσβολή αυτή καθ’ εαυτή, αλλά η γνώμη εκείνων, που είναι παρόντες όταν μας προσβάλλουν κι αυτό, γιατί δεν θέλουμε να δώσουμε την εντύπωση ότι είμαστε άξιοι περιφρονήσεως. (Εις Πράξ., ομιλ. ΛΘ', 3, ΕΠΕ 16Α, 458 -ΜG60, 279).
Η ΔΙΑΠΟΜΠΕΥΣΗ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗΝ ΑΔΙΑΝΤΡΟΠΙΑ
2696. Όταν τα αμαρτήματα φανερώνονται, οδηγούν αυτόν που αμάρτησε στην αδιαντροπιά. (Περί μετανοίας, ομιλ. Β', 2, ΕΠΕ 30, 118-ΜG49,287).
Η ΔΙΑΠΟΜΠΕΥΣΗ ΤΟΥ ΕΝΟΧΟΥ ΤΟΝ ΟΔΗΓΕΙ ΣΕ ΑΠΟΓΝΩΣΗ
2697.Γνωρίζετε δε ασφαλώς, πόσο φοβερό πράγμα είναι να διαπομπεύονται και διασύρονται τα αμαρτήματα και πώς χρειάζεται να έχει μεγάλη ψυχή αυτός ο άνθρωπος, ώστε, μετά την κατηγορία των πολλών και τους τόσους μάρτυρες των παραπτωμάτων του, να μη περιπέσει σε πλήρη απόγνωση. (Εις Ματθ., ομιλ. ΚΣΤ', 8, ΕΠΕ 10, 210 -ΜG 57, 343).
Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΕΙ ΚΑΙ ΔΙΟΡΘΩΝΕΙ, ΔΕΝ ΔΙΑΠΟΜΠΕΥΕΙ ΟΥΤΕ ΚΑΤΑΝΑΓΚΑΖΕΙ
2698. Ο λόγος πρέπει να είναι λόγος ανθρώπου που διδάσκει μάλλον παρά που ελέγχει, που παιδαγωγεί παρά που τιμωρεί, που βάζει τάξη παρά που διαπομπεύει (εξευτελίζει), που διορθώνει παρά που επεμβαίνει στη ζωή του άλλου. (Εις Β' Κορ., oμιλ. ΚΗ', 3, ΕΠΕ 20, 94- ΜG 61, 593-594). ΝΑ ΜΗΝ ΚΟΙΝΟΠΟΙΟΥΜΕ ΤΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ
2699.Όταν κοινοποιήσεις το σφάλμα του αδελφού, όχι μόνον εκείνον θα τον καταστήσεις περισσότερο αναίσχυντο και ίσως και περισσότερο οκνηρό για να επανέλθει στην αρετή, αλλά και εκείνους που ακούουν θα τους κάνεις περισσότερο αδιάφορους και θα τους οδηγήσεις στην απόγνωση. (Εις Γεν., ομιλ. ΚΘ ', 4, ΕΠΕ 3, 240- ΜG53,266-267).
2700.Όπως ακριβώς το να μην έχει κανείς πολλούς μάρτυρες των σφαλμάτων του, κάνει την επιστροφή και τη μετάνοια ευκολότερη στον άνθρωπο που προσέχει, έτσι όταν η ψυχή αποβάλει κάθε ντροπή και δει ότι δεν διέφυγε την προσοχή κανενός, όταν διέπραττε τις πονηρές πράξεις, δεν έχει τη δύναμη να απομακρυνθεί εύκολα, αλλά σαν να έχει πέσει μέσα σε λάσπη και σε βυθό και σαν να παρασύρεται κάτω από μύρια κύματα, δύσκολα μπορεί να ανανήψει, επειδή έπεσε σε απόγνωση, που την εμποδίζει να συνέλθει. Γι' αυτό, παρακαλώ, ούτε να διαπομπεύουμε τα σφάλματα του πλησίον και, όταν τα μάθουμε από άλλους, ας μην σπεύδουμε να δούμε την ψυχική γυμνότητα. Αλλά όπως αυτά τα ευγνώμονα παιδιά του Νώε1, ας τα συγκαλύπτουμε, ας τα σκεπάζουμε και με την παραίνεση και τις συμβουλές Ας προσπαθούμε να ανορθώνουμε την απογοητευμένη ψυχή, διδάσκοντας το μέγεθος της φιλανθρωπίας του Θεού, την υπερβολική του αγαθότητα, την άπειρη ευσπλαχνία του. (Εις Γεν., ομιλ. ΚΘ', 4, 5, ΕΠΕ 3,240-242 -ΜG53, 267). 1. Γεν. 9,23.
Ο ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΔΥΣΚΟΛΕΥΕΙ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
2701.Οι έλεγχοι που γίνονται ιδιαιτέρως και όχι δημόσια, κάνουν ευκολότερη τη θεραπεία. Ας μη δαγκώνουμε, ούτε να κατασπαράζουμε τις ξένες πληγές. Ας μη μιμηθούμε τις μύγες, αλλά ας ζηλέψουμε τις μέλισσες. Οι μύγες κάθονται επάνω στα τραύματα και τσιμπούν, ενώ οι μέλισσες πετούν πάνω στα λουλούδια. Γι' αυτό οι μεν μέλισσες φτιάχνουν κηρήθρες, ενώ οι μύγες μεταδίδουν αρρώστιες σ’ όποια σώματα κι αν καθήσουν. Έτσι εξηγείται, γιατί οι μύγες είναι σιχαμερές, ενώ οι μέλισσες είναι ζηλευτές και ονομαστές. Κι εμείς λοιπόν ας ετοιμάσουμε την ψυχή μας να πετάξει πάνω από το λειβάδι της αρετής των αγίων και ας ανακινούμε συνεχώς την ευωδιά των κατορθωμάτων τους, κι ας μην ερεθίζουμε τις πληγές των αδελφών μας. (Εις ασάφειαν Π.Δ. ομιλ. Β', 10, ΕΠΕ 1. 384-ΜG56,191-192).
ΟΥΤΕ ΝΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΟΥΤΕ ΝΑ ΤΟΝ ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΥΜΕ
2702.Ούτε φανερά και μπροστά σε όλους τον έλεγχε (τον Ιούδα), για να μην τον κάμει περισσότερο αδιάντροπο, ούτε αποσιωπούσε το σκοτεινό σχέδιό του, για να μη νομίζει ότι του διαφεύγει την προσοχή και επιχειρήσει χωρίς φόβο την προδοσία, αλλά συνεχώς έλεγε: Ένας από σας θα με παραδώσει στους εχθρούς μου»1, αλλ’ όμως δεν τον φανέρωνε... Έλεγχε συνεχώς τις απόκρυφες σκέψεις του, αλλά ενώ τις έλεγχε δεν τις φανέρωνε. Ένιψε τα πόδια του, μαζί με τα πόδια των άλλων μαθητών, για να τον κερδίσει έφαγε μαζί του (στο ίδιο τραπέζι) και δεν παρέλειψε καμιά ενέργεια, μικρή ή μεγάλη, εκείνος όμως παρέμεινε θεληματικά αδιόρθωτος. (Εις την προδοσίαν του Ιούδα, ομιλ. Α', 3, ΕΠΕ 35, 568-570- ΜG 49, 377). 1. Ματθ. 26,21.
ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΠΟΜΠΕΥΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΕΝΟΧΟΥΣ, EΣΤΩ ΚΙ ΑΝ ΜΕΝΟΥΝ ΑΔΙΟΡΘΩΤΟΙ
2703.Ούτε αυτό τον έκαμε (τον Ιούδα) να ντραπεί, το ότι δηλαδή μέχρι την τελευταία ημέρα (της προδοσίας) δεν θέλησε ο Χριστός να τον εκθέσει. Αυτό πρέπει να κάνουμε κι εμείς, να μην κοινολογούμε με σκοπό τη διαπόμπευση τα σφάλματα αυτών που μας συναναστρέφονται, κι όταν ακόμη μένουν αδιόρθωτοι. [ Εις Ιωαν.ομιλ.ΟΒ',2,ΕΠΕ14,380-MG59,392].
ΝΑ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΚΑΤΑΚΡΙΝΟΥΜΕ, ΓΙΑΤΙ ΤΟΤΕ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΔΙΑΝΤΡΟΠΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΚΟΥΩΝ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΣ
2704.«Μην κατακρίνετε», είπε ο Κύριος, «για να μην κατακριθείτε και σεις από το Θεό»1, καθόσον και ο Φαρισαίος, που κατηγορούσε τον τελώνη, καταδικάσθηκε, παρόλο που οι κατηγορίες του ήταν αληθινές. Τι λοιπόν, λένε μερικοί, αν κάποιος είναι θρασύς και αχρείος, δεν πρέπει να τον διορθώνουμε, ούτε να τον ελέγχουμε; Να τον ελέγχεις και να τον διορθώνεις, αλλά σύμφωνα με όσα είπα προηγουμένως. αν όμως τον ελέγχεις κατηγορώντας τον, πρόσεξε μήπως μιμούμενος εκείνο το Φαρισαίο, πάθεις τα ίδια μ’ αυτόν. Γιατί απ’ αυτή την πράξη δεν προέρχεται κανένα κέρδος, ούτε για σένα που μιλάς, ούτε για κείνον που ακούει, ούτε γι’ αυτόν που κατηγορείς. Αλλ' ο μεν κατηγορούμενος γίνεται περισσότερο αναιδής, γιατί όσον καιρό μένει άγνωστος, εξακολουθεί να ντρέπεται, όταν όμως φανερωθεί και γίνει γνωστός, πετάει και το χαλινάρι της ντροπής. Αλλά και εκείνος που ακούει θα βλαβεί περισσότερο. αν μάλιστα έχει συγκεντρώσει την προσοχή του στα κατορθώματά του, αυξάνει η υπερηφάνειά του, όταν ακούει να κατηγορείται άλλος. Αν πάλι έχει πέσει σε αμαρτίες, γίνεται προθυμότερος στο να κάνει το κακό. Επιπλέον αυτός που κακολογεί και σ’ εκείνον που ακούει θα δώσει κακή εντύπωση και το Θεό θα εξοργίσει περισσότερο εναντίον του. (Εις Α' Κορ., ομιλ. ΜΔ' 8, ΕΠΕ 18Α, 768-770- ΜG 61, 381-382 στ'). 1.Ματθ.7,1