Το Σάββατο του Λαζάρου 

Το Σάββατο του Λαζάρου κατέχει ξεχωριστή θέση, στο λειτουργικό ημερολόγιο. Δεν ανήκει στις σαράντα ημέρες της μετάνοιας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ούτε και στις οδυνηρές ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδος, αυτές που αρχίζουν από τη Μεγάλη Δευτέρα και τελειώνουν τη Μεγάλη Παρασκευή. Μαζί με την Κυριακή των Βαΐων συνθέτουν ένα σύντομο χαρούμενο πρελούδιο των γεμάτων πόνο ημερών που ακολουθούν. Δύο σημαντικά περιστατικά συνδέονται με τη Βηθανία: εκεί ανέστησε τον Λάζαρο και από εκεί ξεκίνησε ο Ιησούς την πορεία και άνοδό του προς τα Ιεροσόλυμα.

Η ανάσταση του Λαζάρου είναι ένα γεγονός που, όπως θα δούμε, έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία. Συνδέεται μυστηριωδώς με την Ανάσταση του Κυρίου μας και παίζει, ως προς αυτή, τον ρόλο μιας έμπρακτης προφητείας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Λάζαρος μας παρουσιάζεται στο κατώφλι της Μεγάλης Εβδομάδας αναστημένος, ως προάγγελος της νίκης του Χριστού επί του θανάτου, όπως ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, παραμονές των Θεοφανείων, προανήγγειλε τον Επιφανέντα Χριστό. Πέρα όμως από τον πρωταρχικό αυτό χαρακτήρα της, η ανάσταση του Λαζάρου έχει και κάποιες δευτερεύουσες πτυχές τις οποίες είναι χρήσιμο να εξετάσουμε:

Η ανάσταση του Λαζάρου αναγγέλλει την ανάσταση των νεκρών η οποία έρχεται ως συνέπεια της Αναστάσεως του Κυρίου: «Λάζαρον τεθνεώτα τετραήμερον ανέστησας εξ Άδου, Χριστέ, προ του σου θανάτου διασείσας του θανάτου το κράτος και δι’ ενός προσφιλούς την πάντων ανθρώπων προμηνύων εκ φθοράς ελευθερίαν». Το Σάββατο του Λαζάρου είναι, κατά κάποιο τρόπο, η εορτή όλων των νεκρών. Μας δίνει την ευκαιρία να επιβεβαιώσουμε και να συγκεκριμενοποιήσουμε την πίστη μας στην Ανάσταση. Ο Κύριός μας, τονώνοντας το ηθικό της Μάρθας, μας δίνει σχετικά με τους κεκοιμημένους μας μια πολύτιμη διδασκαλία. Είπε στη Μάρθα: Αναστήσεται ο αδελφός σου». Η Μάρθα απάντησε: «Γνωρίζω ότι ο αδελφός μου θα αναστηθεί κατά τη γενική ανάσταση της εσχάτης ημέρας».

Και ο Ιησούς ανταπάντησε: «Εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». Η πίστη της Μάρθας ήταν ανεπαρκής σε δύο σημεία. Προέβαλε στο μέλλον, και μόνο στο μέλλον, την ανάσταση του αδελφού της και, δεύτερον, δεν αντιλαμβανόταν αυτή την ανάσταση παρά μόνο σε σχέση με ένα γενικό νόμο. Ο Ιησούς όμως της δείχνει ότι η ανάσταση είναι ένα γεγονός ήδη παρόν, επειδή Αυτός δεν προξενεί απλώς, αλλά είναι η ανάσταση και η ζωή. Οι κεκοιμημένοι μας ζουν δια και εν Χριστώ. Η ζωή τους συνδέεται με την προσωπική παρουσία του Χριστού και εκδηλώνεται εν αυτή. Εάν θελήσουμε να ενωθούμε πνευματικά με έναν κεκοιμημένο αδελφό μας που αγαπούσαμε πολύ, δεν θα προσπαθήσουμε να τον ζωντανέψουμε στη φαντασία μας, αλλά θα έρθουμε σε επικοινωνία με τον Ιησού και εν Αυτώ θα τον βρούμε.

Η ανάσταση του Λαζάρου είναι μια θαυμάσια επεξήγηση του Χριστολογικού δόγματος. Μας δείχνει πως, στο πρόσωπο του Ιησού, η θεία και η ανθρώπινη φύση ενώνονται χωρίς να συγχέονται: Ανάστασις και ζωή των ανθρώπων υπάρχων, Χριστέ, εν τω μνήματι Λαζάρου επέστης, πιστούμενος ημίν τας δύο ουσίας σου…». Αφενός, στον Ιησού ο άνθρωπος μπορεί να λυγίσει μπροστά στη συγκίνηση και να θλιβεί για την απώλεια ενός φίλου: «Εδάκρυσεν ο Ιησούς. Έλεγον δε οι Ιουδαίοι, ίδε πως εφίλει αυτόν». Αφετέρου, ο Θεός, εν Χριστώ, μπορεί να διατάξει τον θάνατο ως έχων εξουσία: «Φωνή μεγάλη εκραύγασε· Λάζαρε, δεύρο έξω. Και εξήλθεν ο τεθνηκώς…».

Τέλος, η ανάσταση του Λαζάρου παρακινεί τον αμαρτωλό να ελπίζει ότι, ακόμη κι αν είναι πνευματικά νεκρός, μπορεί να ξαναζήσει: «Καμέ, φιλάνθρωπε, νεκρόν τοις πάθεσιν, ως συμπαθής εξανάστησον, δέομαι». Είναι κάποιες φορές που μια τέτοια πνευματική ανάσταση φαίνεται εξίσου αδύνατη όπως και η ανάσταση του Λαζάρου: «Κύριε, ήδη όζει, τεταρταίος γαρ εστι». Όλα όμως είναι δυνατά για τον Ιησού, από το να μεταστρέφει τον πιο σκληρόκαρδο αμαρτωλό μέχρι να αναστήσει ένα νεκρό: «Λέγει ο Ιησούς, άρατε τον λίθον…».

Να λοιπόν τι θα μάθουμε, αν πάμε το Σάββατο αυτό στη Βηθανία, στον τάφο του Λαζάρου. Εμείς όμως δεν θέλουμε να συναντήσουμε τον Λάζαρο. Θέλουμε να συναντήσουμε στη Βηθανία τον Ιησού και να ξεκινήσουμε μαζί του τη φετινή Μεγάλη Εβδομάδα. Μας προσκαλεί ο Ίδιος και μας περιμένει. Η Μάρθα ήρθε κρυφά να πει στην αδελφή της: «Ο διδάσκαλος πάρεστι και φωνεί σοι». Και η Μαρία «ως ήκουσεν, εγείρεται ταχύ και έρχεται προς Αυτόν». Ο Κύριος με καλεί. Θέλει κατά τις ημέρες του Πάθους του να μην Τον εγκαταλείψω. Θέλει, αυτές ακριβώς τις μέρες, να αποκαλυφθεί σε μένα -που μπορεί ήδη να «όζω»- μ’ έναν τρόπο καινούργιο και υπέροχο. Κύριε, έρχομαι.

(Lev Gillet, «Πασχαλινή κατάνυξη», εκδ. Ακρίτας, σ. 51-55)

1021. Η ΠΙΟ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ.
Γύρω από τον Ναπολέοντα τον Α΄ είχαν συγκεντρωθεί οι μεγαλύτεροι κι οι καλύτεροι στρατηγοί απ το επιτελείο του. Μιλούσαν για τις πιο ευτυχισμένες μέρες της ζωής τους και για τα πιο σημαντικά γεγονότα της στρατιωτικής τους σταδιοδρομίας. Ο Ναπολέων τους άκουγε με προσοχή και σε κάποια στιγμή τους διέκοψε:
- Κύριοι, τους λέγει, μπορείτε να μου πείτε ποια ήταν η πιο ευτυχισμένη ημέρα της ζωής μου;
- Η μάχη στο Μαρέγκο, Μεγαλειότατε, του απαντά ο ένας.
- Η νίκη στις Πυραμίδες, παρατηρεί ένας άλλος.
- Οι δόξες του Άουστερλιτς, διαβεβαιώνουν οι άλλοι.
- Όχι, όχι, τους διακόπτει ο Ναπολέων, η πιο ευτυχισμένη μέρα της ζωής μου ήταν η αξέχαστη εκείνη ημέρα που κοινώνησα για πρώτη φορά.
Οι αξιωματικοί του αλληλοκοιτάχθηκαν μ΄έκπληξη: Ένας μόνο δάκρυσε από συγκίνηση. Ο Ναπολέων κτυπώντας τον ελαφρά στον ώμο του είπε:
- Πολύ καλά, φίλε μου, είμαι ευτυχής, γιατί με κατάλαβες.

1024. ΜΟΙΡΑΖΟΜΕ ΜΑΖΙ ΤΟΝ ΠΟΝΟ.
Σ΄ένα νοσοκομείο νοσηλευόταν κάποιος κληρικός που εποικοδομούσε με την υπομονή του όλους τους παρισταμένους. Υπέφερε από μια σοβαρή ασθένεια κι έπρεπε να εγχειρισθεί.
Ο ιατρός που του έκανε την οδυνηρή εγχείρηση έμεινε κατάπληκτος από την μεγάλη του υπομονή. Ούτε ένα αναστεναγμό δεν είχε αφήσει για να εκδηλώσει τον πόνο του.
- Μα που βρίσκεις τόση δύναμη, τον ρωτά ο ιατρός, και μπορείς να υποφέρεις χωρίς γογγυσμό;
Ιατρέ μου, του απαντά ο ενάρετος κληρικός, σήμερα το πρωί δέχτηκα στην καρδιά μου το Λυτρωτή μου στην Αγία Κοινωνία, γι αυτό και μοιράζομαι μαζί τον πόνο!

(Θησαυρός Γνώσεων και Ευσεβείας, Υακίνθου Γρατιανουπόλεως, σελ. 467-468)

     Ας θέσουμε λοιπόν για τους εαυτούς μας νόμους καθημερινούς. Προηγουμένως ας αρχίσουμε από τα εύκολα, ας περικόψουμε τους συχνούς όρκους από το στόμα μας, ας επιβάλουμε χαλινό στη γλώσσα, κανένας ας μη ορκίζεται στο Θεό. Δεν υπάρχει εδώ δαπάνη, δεν υπάρχει εδώ κόπωση, δεν υπάρχει εδώ μελέτη χρόνου. Αρκεί να θελήσουμε και το παν θα έχει κατορθωθεί, διότι το πράγμα είναι ζήτημα συνήθειας. Ναι, παρακαλώ και ικετεύω, ας επιδείξουμε μια τέτοια προσπάθεια. Πες μου σε παρακαλώ, εάν σας συμβούλευα να συνεισφέρετε χρήματα, δεν θα συνεισφέρατε ο καθένας πρόθυμα το κατά δύναμη; εάν με βλέπατε να βρίσκομαι στους έσχατους κινδύνους, δεν θα μου δίνατε, αποκόπτοντας ακόμη και από την σάρκα σας, αν βέβαια σας ήταν αυτό δυνατόν; Και τώρα βρίσκομαι σε κίνδυνο, και πολύ μεγάλο, ώστε και αν ακόμη ήμουν μαζί με αυτόν τον κίνδυνο σε φυλακή, να είχα δεχθεί άπειρα πληγήματα, ή να βρισκόμουν σε μεταλλεία, δεν θα υπέφερα πιο πολύ απ’ αυτό. Λοιπόν απλώσατε το χέρι σας και βοηθείστε με. Διότι αντιληφθήκατε πόσος είναι ο κίνδυνος, ώστε να μη μπορέσω να κατορθώσω ούτε το παραμικρό (παραμικρό δε λέγω όσο φθάνει σε πόνο). Τί θα απαντήσω τότε, κατηγορούμενος; 'Γιατί δεν ήλεγξες, γιατί δεν έδωσες εντολές; γιατί δεν έθεσες νόμο; γιατί δεν εμπόδισες αυτούς που δεν πείθονται;’. Δεν μου αρκεί να πω, ότι συμβούλευσα. Αλλά, λέγει, χρειάζονταν και σφοδρότερη επιτίμηση. Άλλωστε και ο Ηλεί νουθετούσε. Αλλ΄ ας μη συμβεί να συγκριθείτε με εκείνα τα παιδιά. Και εκείνος νουθετούσε και έλεγε: «Μη, παιδιά μου, μη κάμνετε τέτοια, είναι κακή η φήμη που ακούω για σας». Αλλά προχωρώντας η Γραφή λέγει, ότι δεν νουθετούσε τους υιούς του. Λέγει δε αυτό, διότι δεν το έκαμνε έντονα και με επίπληξη.
     Διότι πώς δεν είναι άτοπο, στις μεν συναγωγές των Ιουδαίων να είναι οι νόμοι τόσο ισχυροί, ακόμη και αν εκείνος που διδάσκει διατάξει να γίνουν όλα, εδώ δε εμείς να έχουμε τόσο πολύ καταφρονηθεί και απορριφθεί; Δεν ενδιαφέρομαι για τη δική μου δόξα (διότι δική μου δόξα είναι η δική σας επιτυχία), αλλά για τη δική σας σωτηρία. Καθημερινά φωνάζω και αντηχεί η διδασκαλία μου στις ακοές σας, αλλά δεν υπάρχει κανένας να ακούει, και τίποτε το φοβερό δεν αποδεικνύω. Φοβάμαι μήπως δώσω λόγο κατά τη μέλλουσα ημέρα της κρίσεως για την άκαιρη αυτή και πολλή φιλανθρωπία. Γι’ αυτό με μεγάλη και λαμπρή φωνή διακηρύσσω σε όλους και διαμαρτύρομαι, ώστε αυτοί που επιδεικνύουν την παράβαση αυτή και που λέγουν τα εκ του πονηρού (διότι αυτό είναι ο όρκος), να μη εισέρχονται στις εκκλησίες. Προθεσμία δε ας είναι σε σας ο παρόντας μήνας, για να κατορθώσετε να αποκόψετε τον όρκο. Διότι μη μου πεις, ότι ΄η ανάγκη των πραγμάτων με καταπιέζει, διότι δεν γίνομαι πιστευτός’. Πρώτα να διακόψεις τη συναναστροφή σου με εκείνους που έχουν τη συνήθεια αυτή του όρκου. Γνωρίζω ότι πολλοί θα μας περιγελάσουν, αλλ΄ είναι καλύτερα να μας περιγελάσουν τώρα, παρά να κλαίμε τότε. Θα μας περιγελάσουν όμως, μόνον όσοι συμπεριφέρονται ανόητα. Διότι, πες μου, ποιός, που έχει νου, θα γελάσει, όταν τηρείται η εντολή; Αν δε συμβεί να γελάσουν, δεν θα γελάσουν εμάς, αλλ΄ αυτοί θα περιγελάσουν το Χριστό. Φρίξατε γι’ αυτό που λέχθηκε; Το γνωρίζω και εγώ.
     Αν βέβαια εγώ είχα επιβάλει το νόμο αυτό, για μένα θα ήταν και ο περίγελως, εφόσον δε άλλος είναι ο νομοθέτης, σε εκείνον διαβαίνει ο χλευασμός. Και τότε εμπτύσθηκε ο Χριστός και κτυπήθηκε στο κεφάλι και ραπίσθηκε. Και τώρα ανέχεται αυτά και δεν υπάρχει κάτι παράλογο. Γι΄ αυτό έχει ετοιμασθεί η γέεννα, γι’ αυτό ο αιώνιος σκώληκας. Να πάλι λέγω και διαμαρτύρομαι: όποιος θέλει ας γελά, όποιος θέλει ας χλευάζει, γι’ αυτό βρισκόμαστε εδώ, να μας περιγελούν και να μας χλευάζουν και να υποφέρουμε τα πάντα. «Περικαθάρματα του κόσμου είμαστε», κατά τον μακάριο Παύλο.
     Αν κάποιος δεν θέλει να κατορθώσει αυτό το πρόσταγμα, σαν με κάποια σάλπιγγα, με το λόγο απαγορεύω σ’ αυτόν τη διάβαση της εισόδου στους εκκλησιαστικούς χώρους, έστω και αν είναι άρχοντας, έστω και αν αυτός φέρει βασιλικό στέμμα. Ή καθαιρέσατέ με απ’ αυτό εδώ το αξίωμα, ή, εφόσον παραμένω, μη με περιβάλλετε με κινδύνους. Δεν ανέχομαι να ανεβαίνω επάνω στο θρόνο αυτό, αν δεν κατορθώνω σπουδαία πράγματα. Διότι, αν αυτό δεν είναι δυνατόν, είναι καλύτερα να κατεβώ κάτω. Διότι δεν υπάρχει τίποτε αθλιώτερο από άρχοντα, που δεν ωφελεί καθόλου τους υπηκόους του. Εντείνατε τις δυνάμεις σας περισσότερο, παρακαλώ, και προσέχετε, ή καλύτερα να πούμε, να εντείνουμε τις δυνάμεις μας και οπωσδήποτε θα προκύψει κάτι περισσότερο. Νηστέψατε, παρακαλέσατε το Θεό, και εμείς μαζί σας, ώστε να εκβάλετε την καταστρεπτική αυτή συνήθεια. Δεν είναι δύσκολο να γίνετε διδάσκαλοι της οικουμένης δεν είναι μικρό να ακουσθεί παντού, ότι δεν υπάρχει πια κανένας σ’ αυτή την πόλη που να ορκίζεται. Εάν γίνει αυτό, δεν θα λάβετε μόνο την ανταμοιβή των δικών σας κατορθωμάτων, αλλά και την ανταμοιβή της προσπάθειας για τους αδελφούς, διότι αυτό ακριβώς, που είμαι εγώ για σάς, αυτό θα γίνετε σεις για την οικουμένη.
Οπωσδήποτε και άλλοι με προθυμία θα σας μιμηθούν. Οπωσδήποτε θα γίνετε λύχνος βρισκόμενος επάνω στη λυχνία. Και αυτό είναι, λέγει, το παν; Δεν είναι αυτό το παν, αλλά αυτό είναι αρχή των άλλων. Οπωσδήποτε αυτός που δεν ορκίζεται, θα φθάσει και σε άλλη ευλάβεια, και θέλοντας και μη θέλοντας, και νιώθοντας ντροπή και φόβο.
     Αλλά, λέγει, δεν ανέχονται πολλά και αποσκιρτούν. «Αλλ΄ είναι προτιμότερο ένας να κάμνει το θέλημα του Κυρίου, παρά αμέτρητοι παράνομοι». Από αυτό λοιπόν όλα έχουν ανατραπεί, όλα έχουν γίνει άνω κάτω, διότι, όπως ακριβώς στα θέατρα, επιθυμούμε κόσμο πολύ, όχι πλήθος αξιόλογο. Διότι πες μου, τί θα μπορέσει να ωφελήσει ο πολύς κόσμος; Θέλεις να μάθεις, ότι όχλος είναι οι άγιοι και όχι οι πολλοί; Φέρετε σε πολεμο ένα εκατομμύριο και ένα άγιο.Ας δούμε ποιός θα κατορθώσει περισσότερα. Βγήκε ο Ιησούς του Ναυή σε πόλεμο, και μόνος του τα κατόρθωσε όλα, ώστε οι άλλοι σε τίποτε δεν ωφέλησαν. Ο πολύς όχλος, αγαπητέ μου, όταν δεν εκτελεί το θέλημα του Θεού, δεν διαφέρει καθόλου απ’ εκείνους που δεν υπάρχουν. Εύχομαι λοιπόν και επιθυμώ και ευχαρίστως θα κόπιαζα, για να κοσμήσω με πλήθος την εκκλησία, αλλά με πλήθος αξιόλογο. Εάν δε αυτό δεν είναι δυνατόν, τότε θέλω αυτοί οι λίγοι να είναι αξιόλογοι. Δεν βλέπετε, ότι είναι προτιμότερο να έχουμε ένα λίθο πολύτιμο, παρά αμέτρητους οβολούς; Δεν βλέπετε, ότι είναι προτιμότερο να έχουμε τον οφθαλμό υγιή, παρά ανάπηρο και βαρυνόμενο με πολυσαρκία; Δεν βλέπετε ότι είναι προτιμότερο να έχουμε ένα πρόβατο υγιές, παρά αμέτρητα, γεμάτα από ψώρα; Δεν βλέπετε ότι είναι προτιμότερο να έχουμε λίγα και καλά παιδιά, παρά πολλά και κακά; Δεν βλέπετε ότι στη μεν βασιλεία του Θεού πηγαίνουν λίγοι, στη δε γέεννα πολλοί; Τί υπάρχει ανάμεσα σε μένα και στο πλήθος; ποιά ωφέλεια; Καμιά. Αλλά μάλλον αρρώστια για τους άλλους. Διότι είναι το ίδιο, όπως, εάν κάποιος, ενώ είναι δυνατόν να έχει δέκα υγιείς παρά αμέτρητους αρρώστους, προσθέτει στους δέκα τους αμέτρητους. Οι πολλοί που δεν κατορθώνουν τίποτε, δεν θα προξενήσουν σ΄ εμάς τίποτε άλλο, παρά κόλαση τότε, και στο παρόν αισχύνη. Διότι κανένας δεν θα πει ότι είμαστε πολλοί, αλλά θα μας κατηγορεί ότι είμαστε άχρηστοι. Αυτό λοιπόν πάντοτε μας λέγουν, όταν πούμε, ότι ΄είμαστε πολλοί’, αλλά ’κακοί’, μας λέγουν.
     Να πάλι απαγορεύω και φωνάζω με καθαρή φωνή, (κανένας ας μη νομίζει, ότι είναι περίγελως). Θα εμποδίσω και δεν θα επιτρέψω σ’ αυτούς που δεν πείθονται, και όσο καιρό θα κάθομαι στο θρόνο αυτό, δεν θα εγκαταλείψω κανένα από τα δικαιώματά του. Αν όμως κάποιος με κατεβάσει, τότε θα είμαι ανεύθυνος. Όσο όμως είμαι υπεύθυνος, δεν μπορώ να παραβλέψω, όχι για τη δική μου τιμωρία, αλλά και για τη δική σας σωτηρία, διότι πάρα πολύ αγαπώ τη σωτηρία σας. Γι’ αυτήν πονώ και υποφέρω. (ΕΠΕ, τόμος 15,237-245)

40. «Χαίρε Πύλη, μόνη ην ο Λόγος διώδευσε μόνος» (Ω).
Ο χαιρετισμός αυτός της Θεοτόκου είναι εμπνευσμένος από τη σχετική προφητεία του Ιεζεκιήλ: «Είπε Κύριος προς με· ή πύλη αυτή κεκλεισμένη έσται, ουκ ανοιχθήσεται και ουδείς μη διέλθη δι’ αυτής, ότι Κύριος ο Θεός Ισραήλ εισελεύσεται δι’ αυτής» (μδ' 1–2). Πρόκειται για προτύπωσι της Παρθενίας, της Αειπαρθενίας της Θεομήτορος.
Η Παρθένος Μαρία έγινε Πύλη εισόδου της θεότητος στην ανθρωπότητα. Οι ειδωλολατρικοί λαοί τις πύλες των τειχών των αρχαίων πόλεων τις θεωρούσαν ανίερες, διότι ωδηγούσαν έξω από τα τείχη, όπου ο χώρος εθεωρείτο μη ιερός, υπό την εξουσίαν των εχθρών του ανθρώπου. Οι Πύλες των πόλεων ήταν επίσης «βεβηλωμένες», διότι, όσοι πηγαινοέρχονταν έξω και μέσα στην πόλι, τις βεβήλωναν, καθώς τις πατούσαν με τα πόδια που είχαν μολυνθή από το εξωτερικό (έξω των τειχών) μολυσμένο φυσικό περιβάλλον.
Η Θεομήτωρ έμελλε να καταργήση την αντίληψι αυτή. Διότι αυτή ήταν η Πύλη εκείνη, μέσα από την οποία πέρασε όχι ο εχθρός, αλλά ο φίλος, ο Σωτήρ και Λυτρωτής της ανθρωπότητος. Η Θεοτόκος ήταν η μόνη θριαμβευτική Αψίδα που ύψωσε η ανθρωπότης για να περάση ο «ευλογημένος ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου» (Ιω. ιβ' 13). Και από τότε που ο Ιησούς εισήλθε δια της Πύλης της Παρθένου καταργήθηκαν, έπεσαν τα τείχη στη ζωή της ανθρωπότητος. Διότι ήταν πια άχρηστα. Διότι έπαυσε πια να υπάρχη «μέσα» και «έξω», ιερός και μη ιερός (βέβηλος) χώρος. Διότι όλος ο χώρος, η Γη ολόκληρη έγινε Ιερή σαν δημιούργημα του Θεού:
«Είπεν ο Ιησούς... έρχεται ώρα ότε ούτε εν τω όρει τούτω ούτε εν Ιεροσολύμοις προσκυνήσετε τω πατρί» (Ιω. δ' 21). Όλοι οι άνθρωποι, Ιουδαίοι, Έλληνες, βάρβαροι και μη έγιναν φίλοι: «Νυνί εν Χριστώ Ιησού υμείς οι ποτέ όντες μακράν εγγύς εγενήθητε εν τω αίματι του Χριστού» (Εφ. β΄ 13). Και τούτο διότι «ο Ιησούς, το μεσότοιχον του φραγμού έλυσε... και την έχθραν κατήργησε» (Εφ. β' 14 –15).
Η Θεοτόκος, εξάλλου, απεδείχθη η Πύλη εισόδου των ανθρώπων στον Ουρανό. Κοντά της οι άνθρωποι βρίσκουν την «πόρτα» που οδηγεί στη ζωή και στο φώς του ουρανού, δηλαδή τον Κύριο Ιησού που είπε: «Εγώ είμι η θύρα· δι’ εμού εάν τις εισέλθη σωθήσεται και εισελεύσεται και εξελεύσεται και νομήν ευρήσει» (Ιω. ι' 9). Γι’ αυτό και η ορθόδοξη πνευματικότης δέχεται ότι ο δρόμος της σωτηρίας του ανθρώπου περνάει «δια της Πύλης», δηλαδή δια της θερμής προστασίας και μεσιτείας της Θεοτόκου: «Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου, Σώτερ, σώσον ημάς»!

(Μητροπολίτου Αχελώου Ευθυμίου Στυλίου, Η Πρώτη, εκδ. Γρηγόρη, σελ. 64-65 )

985. ΠΡΩΤΟΙ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ.
Ρώτησαν κάποτε τον Μουρίλλο:
- Δάσκαλε, πως θα κατορθώσουμε κι εμείς να ζωγραφίσουμε την Παναγία έτσι ωραία;
- Αν την ζωγραφίσετε πρώτα στην καρδιά σας, απάντησε ο διάσημος ζωγράφος.

986. ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ.
Ο Μέγας Αλέξανδρος είπε κάποτε: Ένα μόνο δάκρυ της μητέρας μου αθώωσε πολλούς.
Πόσους έχουν αθωώσει τα δάκρυα και η μεσητεία της καλής μας ουράνιας Μητέρας;

991. «ΙΔΟΥ Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΣΟΥ».
Μια νέα βρισκόταν οικότροφος σε ένα σχολείο. Φιλάρεσκη, όπως ήταν, έγραψε στην μητέρα της να της στείλει ένα ωραίο καθρεφτάκι. Εκείνη βρήκε ένα ωραίο κανδράκι, που είχε την Παναγία σε ωραία ζωγραφική, και της το έστειλε συνοδεύοντας το με ένα σημείωμα που έλεγε: «Ιδού ο Καθρέφτης σου». Άρεσε πολύ στη νέα το κανδράκι αυτό και το έβαλε στο κομοδίνο της και πρωί – βράδυ το κοίταζε μελετώντας πως θα μπορούσε κάθε μέρα να μοιάζει στην Παναγία και έτσι πέρασε όλα τα σχολικά της χρόνια, εξασκούμενη στην αρετή και προοδεύοντας στην τελειότητα.

992. ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΑΠΟ ΡΥΠΑΡΑ ΚΑΡΔΙΑ.
Ο άγιος Πέτρος Κελεστίνος διηγείται ότι υπήρξε ένας στρατιώτης, που παρ΄ όλη την κακή διαγωγή του συνέχισε να έχει ευλάβεια προς την Παναγία. Μια φορά έτυχε να περιπλανηθεί σε ένα δάσος και πείνασε. Εκεί του παρουσιάσθηκε μια Παρθένος προσφέροντάς του εκλεκτό φαγητό μέσα σε ένα πολύ ρυπαρό δοχείο. Ο στρατιώτης δεν θέλησε να το αγγίξει.

- Είμαι, του λέγει η Παρθένος, η Μητέρα του Θεού που ήλθα να ανακουφίσω την πείνα σου.
- Ναι, Δέσποινα μου, πώς να φάω σε ένα τόσο ρυπαρό δοχείο;
- Αλλά και συ, του απαντά η Παρθένος, θέλεις να δεχθώ τις προσευχές σου που βγαίνουν από τόσο βρώμικη καρδιά, και εξαφανίσθηκε.
Το δράμα αυτό έγινε αφορμή να μετανοήση ο στρατιώτης και να αλλάξει διαγωγή.

(Θησαυρός Γνώσεων και Ευσεβείας, Υακίνθου Γρατιανουπόλεως, σελ. 452,455)

114. Κατά την προσευχή, μας είναι απαραίτητο το ταπεινό φρόνημα. Αυτό το φρόνημα, όταν είναι γνήσιο και άδολο, κατατροπώνει τον εχθρό. Ώ, πόση κρυφή υπερηφάνεια είναι ταμιευμένη μέσα μας! Αυτό, δεν είναι για μένα. Το άλλο, μου είναι περιττό. Σ’ αυτό, δεν έφταιξα. Το εγώ μας είναι πράγματι ο πιο μεγάλος σοφιστής.

115. Κάθε αμάρτημα υπαγορεύεται από το ίδιο το κακό. Όποιος αμαρτάνει, είναι δούλος της αμαρτίας, βασανίζεται από την αμαρτία. Ας μην είμαστε λοιπόν τόσο αυστηροί κριταί όποιου αμαρτάνει, έχοντας υπ’ όψι μας την κοινή ανθρώπινη αδυναμία. Σπλαχνίσου τον αμαρτωλό, βλέποντάς τον σαν άρρωστο ή σαν άνθρωπο που έχασε τον δρόμο του και περπατεί μέσα στο σκοτάδι ή σαν βαρειά σιδηροδέσμιο ή σαν παράφρονα αξιολύπητο. Όλες αυτές οι ιδιότητες ταιριάζουν στον αμαρτωλό.

(Η εν Χριστώ ζωή μου - Αγ. Ιωάννου της Κροστάνδης, εκδόσεις Παπαδημητρίου, σελ. 67)

Πολύ θα ήθελα αυτές τις μέρες να κάθομαι σπίτι και όλη μέρα να ησυχάζω, να προσεύχομαι και να μελετώ. Δυστυχώς ή ευτυχώς όμως εργάζομαι σε σούπερ μάρκετ και όχι μόνο δεν προβλέπεται να κάτσω σπίτι αλλά αντίθετα πρέπει να δίνω εκεί όλη μου την ενέργεια. Τον πρώτο καιρό στενοχωριόμουν που ερχόμουν σπίτι κατάκοπος. Σκεφτόμουν ότι έχανα το χρόνο μου. Έκατσα και σκέφτηκα να ζητήσω στην προσευχή μου να μου δώσει ο Κύριος την ευκαιρία να έχω χρόνο και ενέργεια για τις πνευματικές μου ασχολίες. Όταν τελείωσα όμως την προσευχή είχα καταλάβει πως για κάποιο λόγο δουλεύω εκεί, σε ένα τόσο απαιτητικό μαγαζί. Κι αντί να κάνω προσευχή, θα μπορούσα να είμαι προσευχή και να προσφέρω τον εαυτό μου στους συνανθρώπους μου, τους συναδέλφους και τους πελάτες, εργαζόμενος έτσι για το Χριστό!
Κι έτσι άλλαξε αμέσως η ψυχολογία μου! Παραμερίζοντας την προσωπική μου θλίψη, ήμουν ένα χαμόγελο για τον κόσμο, τους έλεγα αστεία, αισιόδοξα πράγματα αλλά και τους μιλούσα για το Χριστό και για την ψυχή τους, ανάλογα με την οικειότητα που είχα με τον καθένα και με διάκριση κάθε φορά, προσεκτικά. Και μέχρι σήμερα αυτό κάνω. Τα πράγματα όμως δεν είναι εύκολα. Οι άνθρωποι είναι πολύ τρομαγμένοι… ανθρώπους που τους ξέρω πέντε χρόνια τους βλέπω τώρα πολύ διαφορετικούς. Είναι μέρες που ψάχνω απεγνωσμένα να δω κάποιον να χαμογελάει, να μην έχει τον τρόμο και την απόγνωση στα μάτια του, να μην έχει χάσει την ψυχραιμία του. Τα λόγια τους : ‘ τί κακό μας βρήκε; τί θα γίνουμε; πού καταντήσαμε;’ Και ο Θεός μόνο στη φράση ‘μας τιμωρεί ο Θεός’. Όπως κι αν τους αναφέρω το Χριστό, είναι σαν να τους μιλάω για ένα φάντασμα, ένα σούπερ ήρωα όπως ο σούπερμαν που τον επινοήσαμε για να μας δίνει μια ψεύτικη παρηγοριά. Σαν να μην είναι ο Χριστός ο Δημιουργός, ο Θεός μας που μας αγαπάει τόσο!
Φόβος και απόγνωση, μπλοκάρισμα του μυαλού, κλείσιμο της καρδιάς… οι εξαιρέσεις ελάχιστες. Κάθε βράδυ τα μαζεύω όλα αυτά μέσα μου και τα δίνω στο Χριστό. Και ο Κύριος μου δίνει δύναμη γιατί τις περισσότερες φορές με παίρνει από κάτω. Οι νέοι μού λένε: ‘ ευτυχώς που έχουμε και τη συνδρομητική τηλεόραση’, οι μεγαλύτεροι μού λένε : ‘ τί δόξα τω Θεώ αγόρι μου, δε βλέπεις τί γίνεται;’ Μάταια αναζητώ κάποιον να μιλήσει για μετάνοια, ελπίδα στο Χριστό και αλλαγή πλεύσης! Όλοι περιμένουν να περάσει η μπόρα και να κάνουν ό,τι έκαναν με μεγαλύτερο ζήλο! Και μου έρχεται συνέχεια στο μυαλό η κουβέντα του Πόντιου Πιλάτου όταν είδε τον Ιησού καταμαστιγωμένο, ραπισμένο και ταπεινωμένο ‘ Ίδε ο άνθρωπος’ ( Ιωαν.ιθ,6) κι όπως το μεταφράζει ο μακαριστός Τρεμπέλας ‘Κοίτα σε ποια άθλια κατάσταση κατάντησε ο άνθρωπος’. Τι ειρωνία! Ο Θεός να γίνεται άνθρωπος και να σταυρώνεται και να ανασταίνεται για να γίνουμε εμείς Θεοί κι εμείς να είμαστε απελπισμένοι, χωρίς Θεό και έχοντας απαξιώσει και περιφρονήσει μια τέτοια δωρεά! Κρίμα!(Κ.Δ.Κ)

«Η κεφαλή ολόκληρη είναι άρρωστη κι όλη η καρδιά υποφέρει…» Ησαΐας 1:5-6

Η αιτία του κακού
    Σ’ ένα χωριό ξέσπασε επιδημία τύφου. Έψαξαν πολύ και τελικά βρήκαν πως λίγο έξω από το χωριό ο κεντρικός σωλήνας που έφερνε το νερό στο χωριό είχε σαπίσει. Έσκαψαν και ανακάλυψαν πως από κάτω υπήρχε ένας παλιός εγκαταλειμμένος βόθρος από παλιό βουστάσιο. Το νερό περνούσε από εκεί φέρνοντας στους κατοίκους το θάνατο. Είχαν βρει την αιτία του κακού.
    Το ίδιο συμβαίνει και στην πνευματική ζωή μας. Οι σωλήνες της ανθρώπινης ζωής είναι γεμάτοι με το μικρόβιο της αμαρτίας. Ένα μικρόβιο που με τίποτα δεν εξουδετερώνεται παρά μονάχα με το λυτρωτικό αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Αυτό είναι το μοναδικό φάρμακο και όσοι το δοκίμασαν βρήκαν τη γιατρειά τους. Το φάρμακο αυτό το προσφέρει δωρεάν ο χριστός σε κάθε άνθρωπο που Του το ζητάει με μετάνοια και πίστη.
    Αν δεν το πήρες αυτό το φάρμακο, τίποτα δε σε γλιτώνει από τον αιώνιο θάνατο. Πάρε το σήμερα και ζήσε. Γιατί να μένεις νεκρός;
Σ.Α.Ι.

«Αφήστε τους αυτούς. Είναι τυφλοί οδηγοί τυφλών ανθρώπων. Κι όταν τυφλός οδηγεί τυφλό και οι δύο θα πέσουν σε λάκκο» Ματθαίος 15:14

    Ένας πίνακας του Μπρυγκέλ, Φλαμανδού ζωγράφου του 16ου αιώνα, απεικονίζει πολλούς τυφλούς που περπατούν κρατώντας ο ένας το χέρι του άλλου ή στηριζόμενοι στα μπαστούνια τους. Πλησιάζουν σ’ ένα βάλτο μέσα στον οποίο ο πρώτος ήδη έχει πέσει, ενώ οι άλλοι, μη έχοντας συναίσθησι του κινδύνου, κινδυνεύουν κι εκείνοι να πέσουν μέσα. Το να είναι πολλοί μαζί, μπορεί να δίνει ένα αίσθημα ασφάλειας στους ανθρώπους, ενώ το αντίθετο θα έπρεπε να σκέφτονται. Ο Χριστός είπε: «Είναι πλατιά η πύλη και ευρύχωρος ο δρόμος που οδηγεί στο χαμό, και πολλοί είναι εκείνοι που μπαίνουν σ’ αυτήν» (Ματθ. 7:13). Ο δρόμος με το πολύ πλήθος μπορεί να αναγνωριστεί ως δρόμος της απώλειας. Βέβαια αν καταλήξεις στην κόλαση, δε θα είσαι εκεί μόνος, αλλά τις αιώνιες τύψεις σου θα τις υπομένεις εντελώς μόνος. Μην περιμένεις σ’ έναν τέτοιο τόπο κανένα είδος αλληλεγγύης και συμμερισμού. Άκουσε τώρα τον Ιησού που διακηρύττει: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου. Όποιος ακολουθεί εμένα, δε θα περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής» (Ιωάν. 7:12).
Ξ.Π.

(Εκδόσεις «Ο Λόγος»)

112. Να είσαι όσο μπορείς πιο πράος, πιο ταπεινός και πιο απλός κατά τη συμπεριφορά σου και τις σχέσεις σου προς τους άλλους. Πρόσεχε όμως από την υποκρισία της κούφιας ταπεινολογίας. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα αμαρτήματα. Να παραδέχεσαι με βαθειά συναίσθησι και όχι απλώς να λες, ότι είσαι ο πρώτος των αμαρτωλών και άρα ο έσχατος των ανθρώπων. Από την υπερηφάνεια προέρχεται η αυτοϊκανοποίησις, η ψυχρότης και η ανειλικρίνεια στη συμπεριφορά μας ή προς όσους δεν είναι σε θέσι να ικανοποιήσουν τη δική μας ανάγκη.

113. Πόσο δυσκίνητοι είμαστε στο καλό και πόσο επιρρεπείς στο κακό! Τώρα θέλω να κάμω καλό στον εχθρό μου, αλλά πριν ετοιμάσω γι’ αυτό την καρδιά μου, γίνομαι κακός. Θέλω να είμαι υπομονετικός, αλλά πριν στερεώσω την καρδιά μου στην υπομονή, με κυριεύουν η ανυπομονησία και η έξαψις. Θέλω να είμαι ταπεινός, αλλά ο εωσφορικός εγωϊσμός κατέχει μέγα μέρος της καρδιάς μου. Θέλω να είμαι ελεήμων και σπλαχνικός, αλλά η απληστία και η φιλαργυρία, σαν πεινασμένα θηρία, με εμποδίζουν. Θέλω να είμαι απλός, αληθινά πιστός, αλλά η αμφιβολία με κλυδωνίζει δεινά. Θέλω να είμαι συγκεντρωμένος στην προσευχή, απορροφημένος από τη λατρεία, αλλά η απροσεξία και η περιπλάνησις της σκέψεως δεν με αφήνουν να το επιτύχω. Θέλω να αποσπασθώ από τα γήϊνα αγαθά, να είμαι εγκρατής στην τροφή και στο ποτό, αλλά μόλις βρεθώ μπροστά σ’ ένα τραπέζι με ελκυστικά εδέσματα και ποτά, απλώνω το χέρι μου σ’ αυτά, υποδουλωμένος στις απατήσεις του σαρκίου. Εύκολα τρώγω και πίνω πιο πολύ από ό,τι είναι ανάγκη και ξεχνώ την ωφέλεια της νηστείας.
    Έτσι, μοιάζω με τον αδύναμο σωματικά άνθρωπο, που κειτόταν στο κρεββάτι του παράλυτος επί τριάντα οκτώ έτη και βρέθηκε πολλές φορές μπροστά στη στέρνα της Βηθεσδά, που γιάτρευε όποιον προλάβαινε να μπη σ’ αυτήν μετά το ανατάραγμα των νερών της από τον Άγγελο, αλλά, «ενώ ήρχετο εκείνος, άλλος προ αυτού κατέβαινε» (Ιω. ε’ 7). Και όταν, όντας σαν παράλυτος εξαιτίας των αμαρτιών μου, προσπαθώ να συνέλθω, να μετανοήσω, να βυθισθώ στα νάματα της μετανοίας και της ανανήψεως, κάποιος άλλος, ο Διάβολος και το κακό, με προλαβαίνει στην προσωπική μου κολυμβήθρα της Βηθεσδά, μην αφήνοντάς με να απολαύσω την Πηγή της Ζωής, τον Κύριο. Δεν με αφήνει να βυθισθώ στην εξαγνιστική πηγή της πίστεως, της ταπεινοφροσύνης, της συντριβής.
    Ποιος μπορεί λοιπόν να με κάμη καλά; Ο Ιησούς χριστός μόνος. Όταν ακούση τη θερμή μου προσευχή, όταν δη τον πόθο μου να γίνω καλά από την πνευματική μου αρρώστια, θα μου πη: «Άρον τον κράββατόν σου και περιπάτει» (Ιω. ε’ 8). Και τότε θα σηκωθώ από το κρεββάτι της πνευματικής μου ασθενείας και θα περπατήσω. Η χάρις του Χριστού θα με ελευθερώση από τα πάθη μου και θα με αξιώση να βαδίσω στον δρόμο της αρετής.

(Η εν Χριστώ ζωή μου - Αγ. Ιωάννου της Κροστάνδης, εκδόσεις Παπαδημητρίου, σελ. 65-67)

37. "Ως θρόνος περιέχεις τον Θεόν"

Η εικόνα του «Θρόνου» προέρχεται από το όραμα του προφήτου Ησαΐου: «Είδον τον Κύριον καθήμενον επί θρόνου υψηλού και επηρμένου» (στ΄ 1). Η ίδια εικόνα ενέπνευσε και τον υμνολόγο του Ακαθίστου: «Χαίρε θρόνε πύρινε του παντοκράτορος» (Ω) και τον υμνογράφο Κοσμά στον χριστουγεννιάτικο κανόνα: «Μυστήριον ξένον ορώ και παράδοξον! Θρόνον χερουβικόν την παρθένον»! (ΜΔ).

Η Θεοτόκος έγινε θρόνος του Θεού. Οι ειδωλολατρικοί λαοί έφτιαχναν τους θρόνους των θεών των, σμιλεύοντας το μάρμαρο, πελεκώντας το βράχο ή το ξύλο. Όταν όμως «ήλθε το πλήρωμα του χρόνου» και ο Θεός αποκάλυψε στους ανθρώπους το «μυστήριον χρόνοις αιωνίοις σεσιγημένον» (Ρωμ. ιστ΄ 23), τότε οι άνθρωποι είδαν ότι ο «Θεός ουκ εν χειροποιήτοις ναοίς κατοικεί» (Πραξ. ιζ' 24) και δεν κάθεται πάνω σε πέτρινους ή ξύλινους, αλλά σε λογικούς και έμψυχους θρόνους. Πρώτος απ’ αυτούς υπήρξεν η Θεοτόκος που αξιώθηκε να γίνη έμψυχος θρόνος του ενανθρωπήσαντος Δεσπότου.

Με την εκλογή της Θεοτόκου, έδειξε ο Θεός ότι, για θρόνο Του θέλει τον ίδιο τον άνθρωπο και όχι τα άψυχα κτίσματα. «Δος μοι, υιέ, σην καρδίαν» (Παρ. ηγ' 26). «Δος μου αυτό που είσαι και όχι αυτό που έχεις», ζητάει ο Θεός από τον άνθρωπο. «Δος μου ό,τι είναι δικό σου και όχι ό,τι είναι ξένο για σένα». Χρειάσθηκε να ζήση πολλές χιλιάδες χρόνια ο άνθρωπος για να μάθη το δύσκολο μάθημα της προσφοράς του εαυτού του στον Θεό. Η Θεοτόκος άνοιξε την νέα εποχή της ιστορίας, όπου οι άνθρωποι καλούνται να προσφέρουν τον εαυτό τους θρόνο και κατοικία του Θεού. «Καθώς είπεν ο Θεός ότι ενοικήσω εν α υ τ ο ί ς και εμπεριπατήσω» (Β' Κορ. στ' 16).

39. «Νεφέλη ολόφωτε, η τους πιστούς απαύστως επισκιάζουσα»

Ο υμνωδός δανείζεται την εικόνα απ’ τον προφήτη Ησαΐα: «πάντα τα περικύκλω (Σιών) σκιάζει νεφέλη... και πάση τη δόξη σκεπασθήσεται και έσται... εν σκέπη» (δ' 5 – 6) για να προεικονίση την ακαταμάχητη σκέπη και προστασία της Θεοτόκου. Στην Π. Διαθήκη, εξάλλου, η Θεοτόκος προτυπώνεται επανειλημμένα ως «νεφέλη», κάθε φορά υπό διαφορετική σημασία. Έτσι στην «νεφέλη» της Εξόδου προτυπώνεται η Παναγία η Οδηγήτρια: «Ο Θεός ηγείτο (των Εβραίων), ημέρας μεν εν στύλω νεφέλης, δείξαι αυτοίς την οδόν» (ιγ' 21). Ενώ στον Ησαΐα πάλι η Θεομήτωρ προεικονίζεται σαν «κούφη νεφέλη» (= ελαφρυά και ευκίνητη), σε σχετική προφητεία της φυγής εις Αίγυπτον: «Ιδού Κύριος καθήται επί νεφέλης κούφης και ήξει εις Αίγυπτον και σεισθήσεται τα χειροποίητα της Αιγύπτου από προσώπου αυτού» (ιθ 1. βλ. και Ακάθιστον Υμνον, Ωδή δ' και Οίκον Λ).

Η Θεοτόκος υπήρξε η κατ’ εξοχήν προστάτις και οδηγήτρια των πιστών.
Σήμερα, η ανθρωπότης ζητάει καταφύγιο και προστασία κάτω – αλλοίμονο! – από την «πυρηνική ομπρέλλα»! Εμείς όμως οι ορθόδοξοι Έλληνες που πολύ πρόσφατα, το 1940 – 48, γνωρίσαμε την ακαταμάχητη Σκέπη της Παναγίας δεν έχομε κανένα λόγο ν’ αμφιβάλλωμε για την προστασία της Θεομήτορος. Αυτή υπήρξε η Οδηγήτρια και η Προστάτις του Έθνους μας. Σ’ αυτήν και τώρα ας στηρίξωμε τις ελπίδες μας για προστασία και καθοδήγησι.

Έχοντές σε, Θεοτόκε, ελπίδα και προστασίαν,
εχθρών επιβουλάς ου πτοούμεθα, ότι σκέπεις τας ψυχάς ημών

(Μητροπολίτου Αχελώου Ευθυμίου Στυλίου, "Η Πρώτη", εκδ. Γρηγόρη, σελ. 61-64)