157. Επιτρέπεται η διαμυστηριακή εκκλησιαστική κοινωνία (Intercommunio);

Όχι. Δεν επιτρέπεται χριστιανός ορθόδοξος να κοινωνήσει των άχραντων μυστηρίων από ρωμαιοκαθολικό ούτε ρωμαιοκαθολικός από ορθόδοξο. Είναι πολύ μεγάλη αμαρτία. Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός γράφει: «Πάση δυνάμει φυλαξώμεθα μη λαμβάνειν μετάληψιν αιρετικών μήτε διδόναι... ίνα μέτοχοι της κακοδοξίας και της αυτών γενώμεθα κατακρίσεως». Οι ιεροί Κανόνες της Εκκλησίας απαγορεύουν και την συμπροσευχή ακόμη μετά των αιρετικών (ετεροδόξων) και αλλοπίστων: «Εί τις κληρικός η λαϊκός εισέλθοι εις συναγωγήν Ιουδαίων ή αιρετικών προσεύξασθαι, καθαρείσθω και αφορίζεσθω».

Η διαμυστηριακή κοινωνία είναι το κατ’ εξοχήν μυστήριο της ενότητας της Εκκλησίας, υπάρχει δε εκεί όπου υπάρχουν ένας Κύριος, μία πίστη, ένα βάπτισμα. Είναι φυσικό, λοιπόν, να μην μπορεί να υπάρξει μεταξύ Εκκλησιών τις οποίες διαχωρίζουν πλήθος δογματικών διαφορών. Ούτε δε, επειδή ορισμένα μυστήρια ετεροδόξων (βάπτισμα και ιερωσύνη) γίνονται «κατ’ οικονομίαν» αποδεκτά από την Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία, πρέπει να παίρνουμε από τα χέρια τους και τα άχραντα μυστήρια. Το «κατ’ οικονομίαν» δεκτό είναι κάτι το έκτακτο, το οποίο εφαρμόζεται στις περιπτώσεις μόνο προσχωρήσεως των ετερόδοξων στους κόλπους της αληθινής Εκκλησίας, το οποίο αυτή επιτρέπει για τους δικούς της σκοπούς. Έξω από το μέτρο αυτό τα μυστήρια των ετεροδόξων είναι —όπως είδαμε στα προηγούμενα— άκυρα.

Άλλωστε ποιά είναι η σκοπιμότητα και η ωφέλεια για ένα συνεπή ορθόδοξο πιστό να κοινωνεί από τους ετεροδόξους, όταν αμφιβάλλει αν αυτό που λαμβάνει είναι σώμα και αίμα Χριστού; Όχι μόνο σε τίποτε δεν ωφελείται, αλλ΄ υπάρχει ανοικτός ο κίνδυνος μ’ αυτό που κάνει να γίνει κοινωνός της ετεροδοξίας και της πλάνης. Ούτε πάλι η διατυμπανιζόμενη αγάπη μπορεί να γίνει το εφαλτήριο σε ύποπτες φιλενωτικές πρακτικές. Έχουμε υποχρέωση να αγαπάμε τους οπαδούς όλων των θρησκευμάτων, χωρίς ωστόσο αυτό να μας δεσμεύει ν’ ακολουθούμε τις ιδιαίτερες διδασκαλίες και τις θρησκευτικές τους πρακτικές. Στη διαμυστηριακή κοινωνία προσχωρούν μόνο τα αμαθή και ανθρωπάρεσκα πνεύματα. Δηλαδή κοινωνεί από τους παπικούς ο ορθόδοξος για ν’ αρέσει σ’ αυτούς. Κατά βάθος δεν έχει σαφή αίσθηση του τι κάνει, έχοντας χαλαρή την ορθόδοξη ευαισθησία και αυτοσυνειδησία του.

(Ανδρέου Θεοδώρου «Απαντήσεις σε ερωτήματα συμβολικά», εκδόσεις Αποστολική Διακονία, σελ. 223-224)

«Ξέρει ο Πατέρας σας τι είναι εκείνα που χρειάζεστε, προτού εσείς του τα ζητήσετε» (Ματθ. 6:8)

Ο ιδρυτής των ορφανοτροφείων του Μπρίστολ, Γεώργιος Μύλλερ, έλεγε τα εξής:
«Οι υποσχέσεις του Θεού είναι πάντα αληθινές. Πειραματίστηκα αυτή την αλήθεια για 60 χρόνια τώρα. Δεν πέρασε μέρα που να μην περίμενα μόνο απ’ Αυτόν, χωρίς να κάνω γνωστές τις ανάγκες μου σε κανέναν άλλο και πάντα μου έστελνε ό,τι ήταν αναγκαίο για τα ορφανά μου στην ώρα του. Πάρα πολλές φορές συνέβη να μην έχουμε με τι να ετοιμάσουμε το επόμενο γεύμα. Προσευχόμασταν και Του λέγαμε την έλλειψή μας και πάντα αποδεικνυόταν πιστός και μας απαντούσε και κάλυπτε την ανάγκη μας. Ο Θεός φώτιζε ορισμένα ευσεβή πρόσωπα να ενισχύσουν, ώστε να συντηρηθεί το έργο αυτό μέχρι και σήμερα».
Έτσι, ο Γεώργιος Μύλλερ, χωρίς κανένα προσωπικό του εισόδημα έθρεψε, έντυσε, στέγασε και μόρφωσε 10.000 ορφανά!
(Ξ.Π.)

«Για όλα να ευχαριστείτε το Θεό» (Α’ Θεσσαλονικείς 5:18)

Η Κόρι ντε Μπουμ ήταν πηγή έμπνευσης για χιλιάδες ανθρώπους μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Καρδιές σκίρτησαν και ζωές άλλαξαν όταν την άκουσαν να διηγείται πώς ο Θεός κάλυπτε τις ανάγκες της, ακόμα και κατά τη διάρκεια που ήταν αιχμάλωτη σε στρατόπεδο συγκέντρωσης των Ναζί. Το στρατόπεδο δεν ήταν μόνο βρώμικο, αλλά και γεμάτο ψύλλους. Η αδελφή της η Μπέτσι, που επίσης ήταν φυλακισμένη μαζί της, επέμενε ότι το εδάφιο Α’ Θεσ. 5:18 ήταν το θέλημα του Θεού γι’ αυτές: «Ευχαριστείτε για όλα». Αλλά το να ευχαριστείς για τους ψύλλους ήταν λίγο υπερβολικό για την Κόρι, μέχρι που συνειδητοποίησε για ποιο λόγο οι φρουροί δεν μπήκαν στο κελί τους την ώρα που εκείνες προσεύχονταν στον Κύριο. Ήθελαν να αποφύγουν τους ψύλλους! Έτσι οι φυλακισμένες μπορούσαν ανενόχλητες να δοξολογούν και να μελετούν τη Βίβλο. Οι ψύλλοι ήταν πρόνοια της χάρης του Θεού γι’ αυτές! Μέσα από τους δικούς μας ψύλλους ο Θεός μας διδάσκει πνευματικά μαθήματα και μας βοηθά να δυναμώνουμε σε υπομονή.
(Ξ.Π.)

(Εκδόσεις «Ο Λόγος»)

348. Τι φοβερό πράγμα είναι η λαιμαργία, το να τρώγη και να πίνη κανείς υπερβολικά! Το γεμάτο, βαρυφορτωμένο στομάχι κάνει τον άνθρωπο να χάνη την πίστι και τον φόβο του Θεού, να είναι αναίσθητος στην προσευχή, να μη νοιώθη την ανάγκη να ευχαριστήση και να δοξάση τον Θεό. Οι κοιλιόδουλοι απομακρύνονται από τον Κύριο. Η καρδιά τους γίνεται σκληρή σαν λιθάρι. Γι’ αυτό ο Λυτρωτής μας αποτρέπει από τη λαιμαργία: «Προσέχετε δὲ ἑαυτοῖς μήποτε βαρυνθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ … καί αιφνίδιος έφ' υμάς έπιστη ή ήμερα εκείνη» (Λουκ. κα’ 34). Η ημέρα της οργής του Κυρίου θα πλήξη αιφνιδιαστικά και αμείλικτα όσους είναι κοιλιόδουλοι.

349. Όσο ένας άνθρωπος παραδίδεται στις αισθήσεις του, τόσο και γίνεται σαρκικός, απομακρύνοντας από τον εαυτό του το Άγιο Πνεύμα, που δεν μπορεί να κατοική σε καρδιές με σαρκικό φρόνημα. «Τίς δὲ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος;» (Β’ Κορ. στ’ 14). Οι άνθρωποι αυτοί, αλλοίμονο, δεν αισθάνονται την έλλειψι του Αγίου Πνεύματος. Συμβαίνει σ’ αυτούς ό,τι και στον εκ γενετής τυφλό, που δεν έχει συνείδησι τι πολύτιμο πράγμα του λείπει, το φώς του ηλίου. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν στην καρδιά τους ούτε πίστι, ούτε αγάπη, ούτε το πνεύμα της προσευχής, ούτε κοινωνία με την Εκκλησία. Θεέ μου, τι κίνδυνοι με περιβάλλουν στην ζωή μου! Όταν υποχωρώ στις απαιτήσεις της σαρκός, γίνομαι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού μου.

(Η εν Χριστώ ζωή μου - Αγ. Ιωάννου της Κροστάνδης, εκδόσεις Παπαδημητρίου, σελ. 149)

121. «ανέκλινεν αυτόν εν τη φάτνη» (Λουκ. β' 7).

Η Θεοτόκος, αφού σπαργάνωσε το Βρέφος της, το απόθεσε μέσα στην πλαϊνη φάτνη που της χρησίμευσε για βρεφικό λίκνο. Η Παρθένος στο θέμα αυτό έμοιασε μ' όλες τις φτωχές μητέρες του κόσμου που δεν έχουν ούτε μια κούνια για να βάλουν το βρέφος τους...
Στη φάτνη, το παχνί βάζουν την τροφή των ζώων: τα άχυρα. Η φάτνη είναι τόπος ικανοποιήσεως και ευχαριστήσεως για τα ζώα. Μόνο που η συγκεκριμένη εκείνη φάτνη δεν περιείχε πια τροφή για ζώα, άχυρα, αλλά «την τροφήν του παντός κόσμου, τον Κύριον και Θεόν ημών Ιησούν Χριστόν» (I) τον «άρτον της ζωής» (Ιω. στ' 48).
Εάν ο Ιησούς ήταν «ο άρτος της ζωής», η Θεοτόκος ήταν το Στάχυ που τον έξέθρεψε και τον προετοίμασε. Ήταν η «άρτον ζωής χωρήσασα» (Ω). Τα άχυρα, πάνω στα οποία ξάπλωσε ο Υιός της συμβόλιζαν τον ρόλο της. Ήταν κι αυτά τύπος της Θεοτόκου.
Τα στάχυα ωριμάζουν κάτω απ’ τον ήλιο και ετοιμάζουν την βασική τροφή του ανθρώπου. Το χρυσό σιτάρι. Η Θεοτόκος ωρίμαζε και ετοίμαζε «τον κόκκον του σίτου» (Ιω. ιβ' 24), τον Κύριο. Το σιτάρι είναι η τροφή των ανθρώπων και τα άχυρα η τροφή των ζώων. Ο Ιησούς είναι η τροφή των ανθρώπων, αλλά και η Θεοτόκος είναι η χαρά και η ικανοποίησις όλης της κτίσεως. Η Θεοτόκος, βάζοντας το θείο Βρέφος στη φάτνη των αλόγων ζώων, έδινε σ’ αυτά και την κτίσι ολόκληρη τον Σωτήρα τους. Εδώ έχομε κιόλας μια πρώτη εικονογράφησι του Ευαγγελίου της πίστεως: Ο Υιός και Λόγος του Θεού γεννάται εκ Παρθένου για τη σωτηρία του ανθρώπου και την ανακαίνισι της κτίσεως.
Η Ενσάρκωσις του Θεού είχε δύο στρατηγικούς σκοπούς: την αποκατάστασι και αναδημιουργία του ανθρώπου, καθώς και την ανακαίνισι της κτήσεως. Και οι δύο αυτοί μεγάλοι σκοποί προδιαγράφονται καθαρά από την πρώτη κιόλας στιγμή της Γεννήσεως του θεανθρώπου.

(Μητροπολίτου Αχελώου Ευθυμίου Στυλίου, Η Πρώτη, εκδ. Γρηγόρη, σελ. 150-151)

μακάριοι οι ελεήμονες. 
Ματθαίου ε' 7. 

Είναι οι μιμηταί του Ιησού. Οι ευεργέται της ανθρωπότητος. Οι ηλιαχτίδες της καθημερινής ζωής. Ο Ιησούς τους αγαπά ιδιαίτερα. Αναπαύεται σ' αυτούς. Αυτοί συνεχίζουν το έργο του. Κάνουν τον πόνο μαλακώτερο και τη δυστυχία ελαφρότερη. Αυτοί, αντίθετα με τους Φαρισαίους, σηκώνουν με αυτοθυσία το βαρύ φορτίο των άλλων. Είναι οι Σίμωνες οι Κηρυναίοι της ζωής. Ο Ιησούς τους ευγνωμονεί. Σηκώνουν το δικό του σταυρό, σηκώνοντας το σταυρό των άλλων.
Πόσο ιερό συναίσθημα να νοιώθης, ότι κάνεις τον Ιησού να αισθάνεται ευχαριστημένος, ικανοποιημένος, χαρούμενος. Αυτό το προνόμιο το έχουν οι ελεήμονες. Οι μεγάλοι και οι μικροί. Οι δανεισταί του Ιησού. Οι αίτιοι της χαράς του.
Ο Ιησούς έδειξε το παράδειγμα του ελεήμονος στους μαθητάς του. Το φτωχό «γλωσσόκομο», που κρατούσε ο Ιούδας, συχνά άδειαζε σε χέρια πιο φτωχά απ’ τα δικά του. Δεν θεωρούσε περιττό να κάνη ελεημοσύνες γιατί ήταν.... Θεάνθρωπος. Ακριβώς το αντίθετο. Επειδή ήταν ο ενανθρωπήσας υιός του Θεού έδειξε και με τον τρόπο αυτό, ότι ήταν ο ελεήμων και φιλάνθρωπος Θεός. Έδινε απ’ τα υπάρχοντά του στους έχοντας ανάγκη. Ελεούσε απ’ το υστέρημά του. (ιδέ Ιωαν. ιγ' 29). Ήταν κι αυτό μια ακόμα απόδειξις, ότι ήταν ο Θεός της αγάπης, η Αγάπη.

«Ανοίγεις συ την χειρά σου και εμπιπλάς παν ζώον ευδοκίας»(Ψαλμ. 144,16)

ΆΛΛΟΣ αδελφός ρώτησε τον ίδιο Γέροντα αν ο Θεός εύκολα συγχωρεί τις αμαρτίες του ανθρώπου.
- Πώς είναι δυνατόν να μην συγχωρεί, παιδί μου, Εκείνος που δίδαξε την μακροθυμία στους ανθρώπους; Δεν παραγγέλλει στον Πέτρο να συγχωρεί εκείνον που του σφάλλει «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. ιη' 22), δηλαδή επ’ άπειρον; αποκρίθηκε ο Γέροντας.

ΚΑΠΟΙΟΣ άλλος πάλι ζήτησε να του εξηγήσει τι ακριβώς είναι μετάνοια.
- Η μη επανάληψη της ίδιας αμαρτίας, απαντησε ο Όσιος Ποιμήν.

 (Γεροντικό, Σταλαγματιές απο την Πατερική Σοφία, Θεοδώρας Χαμπάκη, Εκδόσεις Ορθοδόξου 

Χριστιανικής αδελφότητας "ΑΓΙΑ ΛΥΔΙΑ", σελ. 178)

Ο όσιος και ο ζαπτιές

Ο όσιος Παρθένιος ο Χίος (1815-1883), νεαρός ακόμη μοναχός, θέλησε ν’ ασκητέψη στην περιοχή Πένθοδο, η οποία ανήκε στη Νέα Μονή της Χίου. Ο ηγούμενος Μελέτιος Φλουράς όχι μόνο δεν του το επέτρεψε, αλλά και τον κατήγγειλε στον δεσπότη της Χώρας Γρηγόριο Κωνσταντινίδη. Κι αυτός τότε έστειλε ένα ζαπτιέ, τούρκο χωροφύλακα, για να συλλάβη τον όσιο και να τον φέρη ενώπιον του.
Ο ζαπτιές, άνθρωπος απλοϊκός και καλοπροαίρετος, πήγε αρματωμένος και συνάντησε τον νεαρό ασκητή.

- Εσύ είσαι ο καλόγερος; Εσύ κάνεις το νταβαντούρι; Που είναι το μοναστήρι σου;

Ο όσιος του έδειξε μια σπηλιά και ένα μικρό εκκλησάκι από ξερολιθιά.

- Βάι , βάι! Τέτοια φτώχεια! Εσένα θένε να πάνε φυλακή; Φυλακή γκιουζέλ για σένα.

Ο ασκητής έμαθε τον σκοπό του ερχομού του και τον παρακάλεσε να ξεκινήσουν την επομένη, το πρωί. Ήθελε ν’ αποφύγη, σαν νέος μοναχός που ήταν, τους νυκτερινούς πειρασμούς της πολιτείας. Ο τούρκος έδειξε κατανόηση και τον ρώτησε:

- Και που θα μείνω τη νύχτα;
- Εκεί στη σπηλιά.
- Όκι μωρέ. Με πλακώνει η καρδιά μου.
- Θέλεις εδώ στο εκκλησάκι;
- Θέλω. Θα κοιμηθώ όμως απ’ έξω. Μέσα είναι αμαρτία. Μέσα θα κοιμηθής εσύ. Δική σου είναι η εκκλησία.

Έφαγαν κάτι φτωχικά και ο ζαπτιές έβγαλε και πρόσφερε στον όσιο ρακί.
- Εγώ δεν πίνω, είπε εκείνος.
- Εγώ κάνει να πιω εδώ που είναι η Παναγία;
- Κάνει, κάνει να πιής.

Ήπιε λίγο και αποκοιμήθηκε. Tη νύχτα, τα μεσάνυκτα, ξύπνησε. Σαν ν’ άκουσε ένα μουρμουρητό. Πλησιάζει στο εκκλησάκι, σκύβει στο πορτάκι του, και μένει αποσβολωμένος. Στο τρεμάμενο φως του καντηλιού ο όσιος προσευχόταν. Δεν ακουμπούσε όμως στη γη κι ήταν λουσμένος μ’ ένα φως ιλαρό!... Είχε σηκώσει τα χέρια και το φως ακτινοβολούσε γύρω του. Σε λίγο χαμήλωσε τα χέρια. Το φως χάθηκε. Ο μοναχός προσευχόταν για την αναξιότητά του κι έκλαιγε, έκλαιγε… κι ο τούρκος άκουγε το κλάμα, εκστατικός, ένα κλάμα βουβό και σιγανό, ανάμεσα στα λόγια της προσευχής.

Μόλις έφεξε, έφυγε ο ζαπτιές αναστατωμένος, μόνος του, για τη Χώρα. Δεν τόλμησε να ενοχλήση τον όσιο και να τον πάρη μαζί του.

Ο δεσπότης απόρησε:
- Που είναι ο καλόγερος; ρώτησε.
- Δεσπότη, εφέντη, ο καλόγερος είναι άνθρωπος του Θεού, είπε ο τούρκος, και διηγήθηκε όσα είχε δει.

Ο επίσκοπος κατάλαβε. Έμαθε εκείνο που ήθελε. Στέλνει τώρα άλλο χωροφύλακα, ο οποίος φέρνει τον όσιο αυθημερόν στη Χώρα.
- Εσύ είσαι ο Παρθένιος; τον ρώτησε.
- Εγώ, αποκρίθηκε εκείνος βάζοντας βαθιά μετάνοια.
- Σε κατηγορούν…
- Δίκιο έχουν. Δική τους είναι η περιοχή.
- Τι κάνεις πάνω στο βουνό;
- Προσεύχομαι.
- Σε ποιον άγιο;
- Στον όσιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο.

Το όνομα του αγίου τράνταξε τον επίσκοπο.
- Εκείνος έβλεπε το άκτιστο φως, αλλά κι εσύ το βλέπεις, είπε και κάρφωσε το βλέμμα του στο δικό του.
- Εγώ ο αμαρτωλός, διαμαρτυρήθηκε ο όσιος, έτοιμος να κλάψη.

Ο δεσπότης τον κοίταζε προσεκτικά. Διέκρινε σ’ αυτόν τον μοναχό μια θεϊκή δύναμη. Έβλεπε σ’ εκείνο το αδύνατο πρόσωπο μια δυνατή λάμψη. Σηκώθηκε αυθόρμητα να τον ασπασθή κι ένιωσε να τον συγκλονίζη η αγιότητά του.

- Καλά, παιδί μου. Πήγαινε στο καλό… Να πορεύεσαι όπως πορεύεσαι, και να θυμάσαι κι εμένα στην προσευχή σου.

(Το Αγιομαρκάκι, τ. Α΄)

("Χαρίσματα και Χαρισματούχοι", Ι. Μονή Παρακλήτου, τόμος Γ΄, σ. 214-217)

Μεγάλη η βοήθεια της νυχτερινής προσευχής
Σε μιά επίσκεψή μου στο Γέροντα, θυμήθηκα και του ανάφερα ένα απόσπασμα ομιλίας του Ιερού Χρυσοστόμου για την προσευχή, που έλεγε : " Όπως η νυχτερινή προσευχή των Αποστόλων Παύλου και Σίλα άνοιξε τις θύρες της φυλακής, έτσι και η νυχτερινή προσευχή των χριστιανών ανοίγει τις θύρες του ουρανού ". Ο Γέροντας ενθουσιάσθηκε, μόλις το άκουσε. " Πολύ ωραίο αυτό ", μου είπε χαρούμενος. " Πού το βρήκες, μωρέ ; Να μου το αντιγράψεις και να μου το φέρεις ολόκληρο. Ξέρεις, έτσι είναι. Γίνεται αυτό που λέει ο Άγιος Χρυσόστομος, στις νυχτερινές προσευχές και αγρυπνίες. Όταν ξυπνάς τη νύχτα, να μη γυρίζεις από το άλλο πλευρό για να ξανακοιμηθείς. Να σηκώνεσαι, να γονατίζεις μπροστά στον Εσταυρωμένο και τους Αγίους και να προσεύχεσαι ταπεινά και με αγάπη. Μισή ώρα, ένα τέταρτο, δέκα λεπτά, πέντε, όσο μπορείς. Θα βρεις μεγάλη βοήθεια. Να πηγαίνεις και στις αγρυπνίες ".
Ο Γέροντας δε μου είπε τίποτε σχετικό για τον εαυτό του, αλλά όπως έμαθα από το στενό του περιβάλλον, αν και δεν είχε διαβάσει τη σχετική ομιλία του Ιερού Χρυσοστόμου, την εφήρμοζε στην πράξη κάθε νύχτα. Πέραν αυτού, ο Γέροντας, σε συνεννόηση με πολλά πνευματικά του παιδιά, είχε δημιουργήσει έναν ευρύτατο κύκλο συμπροσευχομένων, σε μιά καθορισμένη ώρα, κάθε βράδυ. Αυτή η ενότητα στην προσευχή του Γέροντος και των παιδιών του, τους ένωνε μυστικά με το Χριστό και μεταξύ τους και τους βοηθούσε πολύ στη ζωή τους.
[Γ 52]
(Ανθολόγιο Συμβουλών, Άγιος Πορφύριος, εκδ. Ι. Μονή Μεταμορφώσεως, Μήλεσι, σελ.388-389)

Ειδωλολατρία
ψεύτικοι θεοί
«Και αν ακόμα υπάρχουν οι λεγόμενοι θεοί, όπως ακριβώς και υπάρχουν» (Α’ Κορ. η’ 5). Δεν λέει ο Παύλος απλά ότι υπάρχουν, αλλά τους χαρακτηρίζει: «Λεγόμενοι θεοί». Δηλαδή, στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν, αλλ’ έτσι λέγονται. «Είτε στον ουρανό είτε στη γη». Με το πρώτο (ουρανός) εννοεί τη θεοποίησι του ήλιου και της σελήνης και του υπόλοιπου πλήθους των άστρων. Αφού, ως γνωστό, και αυτά τα προσκυνούσαν για θεούς οι ειδωλολάτρες. Με το δεύτερο (γη) εννοεί τους δαίμονες και όλους τους ανθρώπους, που θεοποιούνταν.
Ε.Π.Ε. 18,562
ψεύτικοι θεοί
Είχαν επικρατήσει οι ειδωλολατρίες, αφού οι άνθρωποι υπεράνω της αξίας τους θαυμάζονταν. Έτσι η σύγκλητος των Ρωμαίων θεώρησε τον Αλέξανδρο ως δέκατο τρίτο Θεό. Διότι αυτή είχε την εξουσία να χειροτονή και να εγκρίνη θεούς!  Άλλωστε ακόμα και πυγμάχους τους είχαν βαφτίσει θεούς, ακόμα και τους έρωτες του Αδριανού!
Ε.Π.Ε. 20,48
Ειδωλολάτρες
έκαναν αίσχη
Έκαναν μοιχείες συνεχώς και φόνους και ο,τιδήποτε άλλο χειρότερο από τους φόνους. Κάποιος Ανδρόγεως, γυιος του Μίνωα, ήρθε στην Αθήνα και νίκησε σε αγώνα πάλης. Ύστερα όμως τιμωρήθηκε και θανατώθηκε. Ο Απόλλωνας θέλησε να γιατρέψη το κακό με χειρότερο κακό. Πρόσταξε να στέλνουν οι Αθηναίοι στην Κρήτη δεκατέσσερις νέους και να θανατώνωνται... Ακόμα προσκυνούσαν για θεούς πυγμάχους και παλαιστές. Γίνονταν πόλεμοι συνεχείς και αλλεπάλληλοι, σε κάθε πόλι και χωριό και σπίτι. Ήσαν παιδεραστές. Κάποιος μάλιστα σοφός τους (ο Σόλωνας) νομοθέτησε, ότι οι δούλοι δεν επιτρέπεται να είναι παιδεραστές ή ν’ ασχολούνται με τον αθλητισμό, δείχνοντας έτσι πόσο σπουδαίο πράγμα είναι η παιδεραστία! Γι’ αυτό έμεναν οι ανώμαλοι σε σπίτια και έκαναν φανερά την πράξι. Και αν εξετάση κανείς τη ζωή των ειδωλολατρών, θα δης ότι ξευτέλιζαν και την ίδια τους τη φύσι. Κανένας δεν τους εμπόδισε στα όργια. Όσο για τα δράματά τους, αυτά ήσαν γεμάτα από μοιχείες, ασέλγειες και ανηθικότητες. Ακόμα και αγρυπνίες γίνονταν βρώμικες με γυναίκες που εξετίθεντο σε κοινή θέα.
Ε.Π.Ε. 24,108
σε βάραθρο καταστροφής
Όσοι στερούνται την αληθινή πίστι δεν είναι σε καλύτερη κατάστασι από όσους ζουν στο σκοτάδι. Όπως εκείνοι, έτσι και αυτοί χτυπάνε σε τοίχους, δηλαδή συγκρούονται με όσους συναντούν, και πέφτουν σε βάραθρα και γκρεμούς. Δεν τους ωφελούν τα μάτια, αφού δεν υπάρχει φως να τους οδηγή. Έτσι και όσοι δεν έχουν την πίστι του Χριστού, συγκρούονται και καταστρέφονται. Τα όσα λέω τα βεβαιώνουν όσοι καυχώνται για την ελληνική τους σοφία, όσοι καμαρώνουν τη φιλοσοφική τους γενειάδα και το φιλοσοφικό τους τρίβωνα και το μπαστούνι τους. 'Ύστερα από τους ατέλειωτους λόγους τους, δεν βλέπουν τις πέτρες που βρίσκονται μπροστά τους. αν τις έβλεπαν, δεν θα θεοποιούσαν τις πέτρες και τα μάρμαρα.
Ε.Π.Ε. 27,288
πίστευαν στην άλλη ζωή
Άνθρωπέ μου, τίποτε δεν υπάρχει μετά τη ζωή αυτή και πολεμάς τα δόγματα αυτά της πίστεως; Οι εθνικοί (ειδωλολάτρες) είπαν πολλές ανοησίες, όμως δεν αρνήθηκαν την αλήθεια αυτού του δόγματος. Και αυτούς ακόμα αν ακολουθήσης, θα δεχτής κάποια ζωή μετά θάνατο, καθώς και τις ευθύνες και τα δικαστήρια στον άδη και τις τιμωρίες και τις τιμές και τις αποφάσεις και τις κρίσεις.
Ε.Π.Ε. 34,592

(Χρυσοστομικό Λεξικό, αρχ. Δανιήλ Αεράκη, τόμος Β, σελ. 107-108)

Έθνη
όλα καλούνται στη σωτηρία
Ο απόστολος Πέτρος αποστελλόταν από τον Θεό στα έθνη. Για να μη τον κατηγορούν, λοιπόν, και αυτόν οι Ιουδαίοι, τα οικονομεί έτσι ο Θεός με την περίπτωσι του Κορνηλίου. Το σεντόνι, που είδε στο όραμά του ο Πέτρος, συμβολίζει τη γη. Τα θηρία, που βρίσκονταν μέσα σ’ αυτό, συμβολίζουν τα έθνη. Η προσταγή δε «σφάξε και φάε», σημαίνει, ότι και εκείνοι καλούνται στην πίστι. Το ότι δε αυτό επαναλήφθηκε τρεις φορές, σημαίνει το βάπτισμα.
Ε.Π.Ε. 15,634
η αρχή από τον Κορνήλιο
Βλέπεις από που γίνεται η αρχή της προσκλήσεως και προσελεύσεως των εθνικών (ειδωλολατρών) στη χριστιανική πίστι; Από άνθρωπο ευσεβή, τον εκατόνταρχο Κορνήλιο, που αποδείχτηκε άξιος από τα έργα του. Αυτό συνέβηκε και σκανδαλίστηκαν οι Ιουδαίοι. Φανταστήτε πως θα σκανδαλίζονταν, αν δεν είχε και καλά έργα!
Ε.Π.Ε. 15,638
Έθιμα
ειδωλολατρικά
Και γιατί μιλάω για τα έθιμα των Ιουδαίων, που ακόμα διατηρούν οι χριστιανοί; Ακόμα και έθιμα των ειδωλολατρών πολλά τηρούνται από ωρισμένους δικούς μας, όπως μαντείες, οιωνοσκοπίες και μαγικά στοιχεία και παρατηρήσεις ημερών και η φροντίδα για τη γέννησι και για σχολεία, που είναι γεμάτα ασέβεια. Μόλις γεννιώνται τα βρέφη, αμέσως γεμίζει το κεφάλι τους από κακό. Μαθαίνουν αμέσως να καταπατούν τους κόπους για την αρετή. Και σέρνονται κάτω από την πλάνη και την τυραννία της ειμαρμένης.
Ε.Π.Ε. 20,196-198
γαμικά
Δεν ακούς τον Παύλο, που ονομάζει το γάμο μυστήριο και εικόνα της αγάπης του Χριστού για την Εκκλησία; Προσοχή, λοιπόν, να μη ντροπιαζώμαστε και να μη καταστρέφουμε τη σεμνότητα του γάμου. Αν αυτό που προτείνεται είναι καλό και ωφέλιμο, να το κάνετε, και ας μην είναι έθιμο. Αν όμως είναι βλαβερό και καταστρεπτικό της ιερότητας του γάμου, να το πετάτε, έστω κι αν αποτελή συνήθεια και έθιμο.
Ε.Π.Ε. 14,412
Ειδωλόθυτα
και σκανδαλισμός
Αν μάθαιναν, ότι δεν βλάπτουν τα ειδωλόθυτα, θα έσπευδαν να συμμετάσχουν, με τη σκέψι, ότι δεν πειράζει. Αν δε εμποδίζονταν να τα αγγίξουν, πάλι θα υπωπτεύονταν, ότι εμποδίστηκαν, διότι έχουν δύναμι να βλάψουν. Γι’ αυτό, λοιπόν, προβάλλει σαν πρώτη δικαιολογία αποχής το σκανδαλισμό των αδελφών.
Ε.Π.Ε. 18,560

(Χρυσοστομικό Λεξικό, αρχ. Δανιήλ Αεράκη, τόμος Β, σελ. 106-107)