Η ψαλμωδία γλυκαίνει και ειρηνεύει την ψυχή

-Γέροντα, ενώ έχω καταλάβει πόσο βοηθάει η ευχή,
δεν μπορώ να την λέω συνέχεια.
-Όταν δυσκολεύεσαι να πεις την ευχή, να σιγοψάλλεις.
Και η ψαλμωδία προσευχή είναι. Η ψαλμωδία δίνει στην καρδιά
μια απαλάδα, την γλυκαίνει και την θερμαίνει με τις πνευματικές
της θερμίδες. Έτσι δημιουργεί τις καλύτερες προϋποθέσεις
για να λέει κανείς με όρεξη την ευχή. Για μένα τα κουμπιά
για την πνευματική ζωή είναι αυτά: Λίγη μελέτη, αλλά δυνατή,
ευχή, μετάνοιες, ψαλτική.
-Γέροντα, όταν κάνω εργόχειρο, ενώ έχω ησυχία, δεν λέω την ευχή.
Προσπάθησε, όσο μπορείς, παράλληλα με το εργόχειρο που κάνεις,
να έχεις ως εργόχειρο και την ευχή και την σιγανή ψαλμωδία.
Τώρα, για ένα διάστημα, στο ένα τρίτο του χρόνου που κάνεις εργόχειρο,
να λες την ευχή και στα υπόλοιπα δύο τρίτα, ενώ κάνεις εργόχειρο,
να ψάλλεις διάφορα τροπάρια που σε συγκινούν.
Με την ευχή και την σιγανή ψαλμωδία θα διατηρείς μέσα σου την θεία Χάρη.
-Όταν, Γέροντα, είμαι στενοχωρημένη, φέρομαι απότομα στις αδελφές
και ύστερα πάλι στενοχωριέμαι για την άσχημη συμπεριφορά μου.
-Η σιγανή ψαλμωδία θα σε βοηθήσει πολύ. Να ψάλλεις συνέχεια σιγανά
και στο κελλί σου και στο διακόνημα. Η ψαλμωδία ειρηνεύει την ψυχή.
Ακόμα και τα άγρια θηρία τα ημερεύει, πόσο μάλλον τον άνθρωπο!
Βλέπεις, το λιοντάρι, ο λύκος, όταν ακούσουν ψαλμωδία,
κάθονται ήσυχα σαν αρνάκια και ακούνε ήρεμα. Δεν λέω ότι εσύ είσαι άγρια,
αλλά το ταγκαλάκι εκμεταλλεύεται την στενοχώρια σου και σε σπρώχνει
να φερθείς άσχημα. Γι’ αυτό, αν ψέλνεις σιγανά, θα αισθάνεσαι
μια γλυκύτητα στην καρδιά και θα βλέπεις τις αδελφές με άλλο μάτι, με αγάπη.
-Γέροντα, όταν με πνίγουν οι λογισμοί, δεν μπορώ ούτε να μελετήσω
ούτε να προσευχηθώ.
-Δεν μπορείς να ψάλεις λίγο σιγανά; Σε αυτές τις περιπτώσεις,
όταν ψάλλει κανείς, μοιάζει με τον γεωργό που έχει να θερίση μέσα
στην ζέστη ένα χωράφι πνιγμένο στα αγκάθια, με τα στάχυα πεσμένα κάτω,
και εκείνος αρχίζει να θερίζει τραγουδώντας. Με το τραγούδι ξεχνιέται
και τελειώνει τον θέρο με χαρά. Ωφελείται και από τον καρπό της λίγης
παραγωγής, και νιώθει μετά ξεκούραση.
-Καμμιά φορά, Γέροντα, νιώθω μέσα μου ένα βάρος. Είναι πειρασμικό;
-Ξέρεις τι να κάνεις; Όταν νιώθεις μέσα σου αυτό το βάρος,
να μη δίνης σημασία, αλλά να λες: «Επικράνθη ο Άδης, έπικράνθη!»
και να σιγοψάλλεις, Έτσι ο πειρασμός θα φεύγη. Ο Άγιος Ιωάννης
της Κλίμακος λέει ότι η ψαλμωδία είναι το όπλο του μονάχου,
το οποίο διώχνει την λύπη. Κι εγώ σε όσους περνούν δοκιμασίες και
είναι θλιμμένοι λέω να ψάλλουν διάφορα τροπάρια.
-Γέροντα, μερικές φορές μου έρχεται ένας επίμονος άσχημος λογισμός.
Πως να τον διώχνω;
-Να ψάλλεις ένα «Άξιον έστιν» και θα δεις, το ταγκαλάκι θα παίρνει
τα ναύλα του και θα φεύγει. Η ψαλμωδία είναι περιφρόνηση στον διάβολο.

(Λόγοι Παϊσίου, τόμος ς΄, Περί προσευχής, Εκδ. Ιερού Ησυχαστηρίου
"Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος", σελ.72-74)

573. Ο Άγγελος του Θεού είναι εικών της ψυχής σου. Της μοιάζει πνευματικά. Γι’ αυτό οι Άγγελοι εμφανίζονται με ανθρώπινη μορφή. Έχουν φύσι όμοια με της ανθρώπιινης ψυχής, μόνο που αυτοί είναι αναμάρτητοι, άγιοι και υψηλότεροι.

574. Πόσο γρήγορα ο Θεός εισακούει την προσευχή δύο ή τριών, που του μιλούν μαζί, από τα βάθη των καρδιών τους! «οὗ γάρ εἰσιν δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν» (Ματθ. ιη’ 20), λέγει ο Ίδιος ο Κύριος.

575. Ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός θέλει να μας βγάλει από το ψεύδος, την υπερηφάνεια και τη διαβολική κακία και να μας φέρει στην αλήθεια, την αγάπη, την πραότητα και την ταπεινωσύνη.

(Η εν Χριστώ ζωή μου - Αγ. Ιωάννου της Κροστάνδης, εκδόσεις Παπαδημητρίου, σελ. 236)

«Να κηρύξεις το Λόγο του Θεού, να επιμείνεις σ’ αυτό είτε είναι κατάλληλες οι περιστάσεις είτε ακατάλληλες» (Β Τιμ. 4:2)

Όπως κάθε Κυριακή, πήγα κι εκείνο το πρωί στην Εκκλησία. Ανέβηκε ο κήρυκας στον άμβωνα να κηρύξει, αλλά φαινόταν εξαιρετικά θλιμμένος, σχεδόν συντετριμμένος. «Σίγουρα κάτι σοβαρό συμβαίνει», σκέφτηκα. Και δεν έπεσα έξω. Άρχισε το κήρυγμά του με μια φοβερή εξομολόγηση. Το προηγούμενο βράδυ, γύρω στις 12 τα μεσάνυχτα, χτύπησε το τηλέφωνό του. Ήταν κάποιος που του ζητούσε να τον επισκεφτεί εκείνη την ώρα, γιατί ήθελε να του μιλήσει για κάτι σοβαρό. Του απάντησε ότι ήταν κατάκοπος από την ετοιμασία του κηρύγματος και δεν μπορούσε να πάει. «Θα έρθω κάποια άλλη ώρα», του είπε. Η κάποια άλλη ώρα όμως δε θα ερχόταν ποτέ. Το πρωί ο άνθρωπος εκείνος βρέθηκε νεκρός. Είχε αυτοκτονήσει! Αν πήγαινε εκείνη την «ακατάλληλη» ώρα, ίσως και να προλάβαινε την αυτοκτονία!
Για το χριστιανό, για τον κάθε χριστιανό, δεν υπάρχουν ακατάλληλες ώρες για να δώσει τη μαρτυρία του, για να μιλήσει σε κάποιον για το Χριστό και για τη σωτηρία που προσφέρει. Μη χάσεις ποτέ, αγαπητέ αδελφέ, την ευκαιρία να δώσεις τη μαρτυρία σου σε κάποιον.

«Η σοφία όμως που προέρχεται από ψηλά είναι πρώτα απ’ όλα αγνή.. αμερόληπτη κι ανυπόκριτη» (Ιακ. 3:17)

- Τη μεγαλύτερη σπατάλη χρόνου την κάνει κανείς όταν προσπαθεί να πείσει πόσο σπουδαίος είναι μειώνοντας τους άλλους.
- Θρέψε την πίστη σου και οι αμφιβολίες σου θα πεθάνουν από ασιτία.
- Κύριε, κάνε τη ζωή μου ένα παράθυρο από το οποίο θα μπαίνει μέσα μου το φως Σου, και κάνε με επίσης έναν καθρέφτη ν’ αντανακλώ το φως αυτό στους γύρω μου.
- Η προσευχή κάνει κάτι περισσότερο από το να μας δίνει κάτι από το Θεό. Μας βοηθάει να γίνουμε όπως θέλει ο Θεός.
- Εκείνος που προσπαθεί να κάνει ευτυχισμένους τους άλλους, γίνεται ευτυχισμένος ο ίδια πριν απ’ αυτούς.
- Δεν υπάρχει μαλακότερο μαξιλάρι από μια καθαρή συνείδηση.
- Μην κάνεις τίποτε στην ζωή σου που δε θα ήθελες να το μιμηθούν τα παιδιά σου.
- Ο χριστιανισμός είναι αγώνας, όχι όνειρο.

(Εκδόσεις «Ο Λόγος»)

570. Βλέπουμε παντού στη γη τον Θείο Τεχνίτη, το Άγιο Πνεύμα, να αποκαλύπτη τη σοφία του με τα έργα του. Βλέπουμε παντού το ζωοποιό Πνεύμα να διαπλάσση σαν κεραμεύς, πολύμορφα ωραία σκεύη, άψυχα και έμψυχα. Ιδίως το βλέπουμε αυτό στην περίπτωσι των αγίων ανθρώπων, που είναι οι ένδοξοι και πανέμορφοι ναοί του Θεού. Ενώ στην περίπτωσι των απίστων και ασεβών, βλέπουμε το έργο του Πονηρού: πάθη, ταραχές, μίση, συγκρούσεις.

571. Ο Θεός είναι η ύπαρξις και η ζωή όλων όσα υφίστανται στον κόσμο. Γι’ αυτό ονομάζεται «ο Ών». Είναι το πρώτο, άναρχο και αιώνιο Όν, η Κεφαλή και η αρχή των πάντων. Γι΄αυτό και ο Απόστολος λέγει: «ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν» (Πραξ. ιζ’ 28). Η ζωή μας προέρχεται από τον Θεό, η κίνησίς μας από τη δική του δύναμι, η ύπαρξίς μας είναι δικό του θέλημα.

572. Συλλογίσου, ότι ο Κύριος είναι οπουδήποτε πάντοτε μαζί σου, στην εικόνα του και την ομοίωσί του, που είσαι συ. Νοείς δια του Πατρός, μιλάς δια του Υιού και Λόγου, ενεργείς εν Αγίω Πνεύματι. Ό,τι ο αέρας και το φως είναι για το σώμα, το ίδιο είναι ο Πατήρ και οι βουλές του για την ψυχή. Ό,τι η πνοή και η θερμότης για το σώμα, είναι το Άγιο Πνεύμα για την ψυχή.

(Η εν Χριστώ ζωή μου - Αγ. Ιωάννου της Κροστάνδης, εκδόσεις Παπαδημητρίου, σελ. 235)

Επιστολή του π. Ευμενίου σταλείσα την 15 Οκτωβρίου του 1973 από το Άγιον Όρος προς τον αγαπητόν εν Χριστώ αδελφόν, πρωτοξάδελφον και πρώτο βιογράφο του Αντώνιο Χαρ. Σαριδάκη.

Άγιον Όρος 15-10-1973

…Αφού χάριτι Θεού εκλέξαμε την στενήν και τεθλιμένην οδόν πρέπει να είμαστε πάντοτε έτοιμοι εις το να υπομένομε πειρασμούς εκ του διαβόλου και εκ των οργάνων του. Γι’ αυτό είναι καλά να μην αμελούμε ούτε να αδιαφορούμε δια να μην μας καταβροχθήση ο οριώμενος λέων Διάβολος. Αλλά και αν ως άνθρωποι παρεκλίνουμε λίγο έχουμε φιλάνθρωπο Δεσπότη, που θέλει πάντας σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν, και αμέσως μας δίνει χείρα βοηθείας. Ότι ώρα τον φωνάξουμε αμέσως έρχεται εις βοήθεια μας. Εμείς όμως πρέπει να επιδιώξομε όσα μας είναι δυνατόν, την αγίαν ταπείνωσιν, διότι η ταπείνωσις είναι η πύλη του ουρανού. Τον αληθινά ταπεινόν δεν τον αφήνει ποτέ ο Θεός να πέση. Ο αληθινά ταπεινός στην πραγματικότητα βλέπει όλους τους ανθρώπους αγίους εις τον ουρανόν κύκλο του θρόνου του Θεού και μόνον τον εαυτόν του έχει κάτω από όλα τα κτίσματα της γης αμαρτωλότερον και τελευταίον.

Ο αληθινά ταπεινός έχει τη κεφαλήν του κάτω από τα πόδια όλων των ανθρώπων, δι’ αυτό με όλη μας την δύναμιν και σε όλην μας την ζωήν να επιδιώξωμε και να παρακαλούμε τον Εσταυρωμένον μας Ιησούν, που είναι η άκρα ταπείνωσις, να μας χαρίση και εμάς την αγίαν ταπείνωσιν. Να προσπαθήσομε με την βοήθειαν του Αγίου μας Θεού και με όλες μας τις δυνάμεις να μην κατηγορήσουμε και να μην κατακρίνομε ούτε να συκοφαντήσομε, ούτε να μεμφθούμε και αποστραφούμε ποτέ κανένα άνθρωπον επί της γης, έστω και αν τον βλέπομε να αμαρτάνη οφθαλμοφανώς. Μόνον όσον μπορούμε να κάμομε αγάπη να τον βοηθήσομε όσον μας επιτρέπουν οι δυνάμεις μας.

Σχετικά με τα όνειρα και τις φαντασίες του διαβόλου και οπτασίες να φεύγουμε μακριά από αυτά ως από θανατηφόρα και φαρμακερά φίδια, διότι αυτός ο εχθρός είναι πάρα πολύ επίβουλος και ύπουλος και μας ξεγελάει πολλές φορές όλους χωρίς να το καταλαβαίνομε. Γι’ αυτό πρέπει τελείως να τα απορρίπτομε, να τα αφήνομε όλα στον Θεόν. Εμείς δεν έχομε την δύναμιν να διακρίνομε το καλό από το κακό, αλλά ούτε και είμαστε άξιοι να δούμε καλά πράγματα, δι’ αυτό όσο μπορούμε μακριά να φεύγομε από αυτά όσον μας είναι δυνατόν.

Με την βοήθειαν του Θεού να φεύγουμε τις αιτίες και με την χάρι του Θεού θα μας δώση ο Θεός χείρα βοηθείας….

Εμείς δεν έχομε τίποτε δικό μας, μόνο τις αμαρτίες μας, όλα τα καλά είναι του Χριστού μας. Μόνο ας εύχονται για τους φιλόχριστους αδελφούς μας χριστιανούς, που κοπιάσανε και δι’ εμέ, να μας φωτίζη και να μας σκεπάζη ο Χριστός μας˙ αμήν….

Με αγάπη Χριστού
ο ταπεινός σας αδελφός
αμαρτωλός Σωφρόνιος* και τελευταίος πάντων
των επί γης ανθρώπων
Υγιαίνετε και εύχεσθε και δι’ εμέ να με ελεήση και με συγχώρηση ο Χριστός μας˙ αμήν.
* Ήταν το όνομα που έλαβε ως μοναχός.΄

(Από το βιβλίο του Αντωνίου Χαρ. Σαριδάκη, “Ο Άγιος Γέροντας Ευμένιος – Ο πράος και ταπεινός τη καρδία”)

Το Θεοτοκάριο πολύ βοηθάει στην προσευχή

-Γέροντα, πώς θα αγαπήσω την Παναγία;
-Να διαβάζεις κάθε μέρα το Θεοτοκάριο. Αυτό θα σε βοηθήσει πολύ
να αγαπήσεις την Παναγία. Κα να δεις η Παναγία μετά!...
θα σου δώση μεγάλη παρηγοριά!
-Γέροντα, η Γερόντισσα μου είπε πως χρειάζομαι αφύπνιση.
Τι είναι εκείνο που θα θερμάνει πάλι τον ζήλο μου;
-Να διαβάζεις κάθε μέρα έναν κανόνα από το Θεοτοκάριο και θα δεις,
θα αποκτήσεις λεβεντιά. Αυτό να το κάνεις σαν κανόνα. Αν δεν μπορείς να
διαβάσεις έναν ολόκληρο κανόνα, να διαβάζεις το πρώτο τροπάριο
από κάθε ωδή και τα προσόμοια που βρίσκονται στο τέλος του κανόνα.
-Γέροντα, για να βοηθηθώ στην προσευχή, μπορώ να ορίζω ένα χρονικό
διάστημα για προσευχή κα να μη σταματώ να προσεύχομαι,
μέχρι να περάση ο χρόνος αυτός;
-Μπορείς σ’ αυτό το διάστημα να λες την ευχή και να κάνεις ενδιάμεσα
και μια Παράκληση ή να διαβάζεις το Θεοτοκάριο.
-Γέροντα, πότε να διαβάζω το Θεοτοκάριο, το βράδυ ή το πρωί;
-Καλύτερα τις πρωινές ώρες, ώστε αυτά που διαβάζεις να τα έχης
στον νου σου όλη την ήμερα. Και στο διακόνημα μπορείς να διακόπτης λίγο
την εργασία σου και να διαβάζεις έναν κανόνα από το Θεοτοκάριο.
Το Θεοτοκάριο πολύ βοηθάει. Θερμαίνεται η καρδιά, συγκινείται.
Θυμάμαι, ο Παπά Κύριλλος, ο Ηγούμενος της Μονής Κουτλουμουσίου,
δεν μπορούσε να συγκρατηθεί από τους λυγμούς και τα δάκρυα,
όταν διάβαζε το Θεοτοκάριο. Και μόνον ένα νόημα από το Θεοτοκάριο
μπορεί να αλλοιώσει την ψυχή.

(Λόγοι Παϊσίου, τόμος ς΄, Περί προσευχής, εκδ. Ιερού Ησυχαστηρίου
"Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος", σελ. 71-72)

Η πνευματική μελέτη προ της προσευχής

-Γέροντα, δεν σκιρτάει η καρδιά μου για την προσευχή και,
όταν βλέπω να περνάει η ώρα χωρίς να κάνω τίποτε,
με πιάνει σφίξιμο και στενοχώρια.
-Μελετάς καθόλου προηγουμένως;
-Συνήθως όχι, Γέροντα.
-Γιατί; Δεν είπαμε να μελετάς πρώτα, για να γλυκαθεί η καρδιά;
Εσύ δεν τρως πνευματικά, γι’ αυτό δεν γλυκαίνεσαι.
Λίγη μελέτη από την Αγία Γραφή ή τον Ευεργετινό
ή το Γεροντικό πριν από την προσευχή, έστω δύο τρεις σειρές
θερμαίνει και γλυκαίνει την καρδιά και έρχεται η όρεξη
για τα πνευματικά. Καπακώνονται οι μέριμνες,
και ο νους μεταφέρεται σε θειο χώρο. Το Γεροντικό σε μεταφέρει
στην Θηβαΐδα και στην Νιτρία και νιώθεις να βρίσκεσαι
κοντά στους Αγίους Πατέρες. Επίσης, το Λειμωνάριον ή Φιλόθεος
Ιστορία, το Λαυσαϊκόν, Ο Μοναχισμός της Αιγύπτου,
διαβάζονται εύκολα, αλλά είναι και στερεά τροφή.
-Γέροντα, δίνω περισσότερο χρόνο στην μελέτη πατερικών
βιβλίων παρά στην προσευχή.
-Να κάνης λιγότερη μελέτη, περισσότερη καθημερινή
παρακολούθηση του εαυτού σου και ευχή. Γιατί αλλιώς,
μόνο με την μελέτη, μένει άκαρπος κανείς, εάν δεν εργασθεί
και δεν ζητήσει την θεία επέμβαση, την Χάρη του Θεού.
Η μελέτη πατερικών βιβλίων βοηθάει, όταν προηγείται της προσευχής.
Γι’ αυτό να διαβάζεις τόσο, όσο σου χρειάζεται, για να κατανυγείς
και να παρακινηθείς στην προσευχή.

(Λόγοι Παϊσίου, τόμος ς΄, Περί προσευχής, Εκδ. Ιερού Ησυχαστηρίου
"Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος", σελ.70-71)