


Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
ΜΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ & ΣΧΟΛΙΑ
(επιμέλεια αρχιμ. Νικόλαος Πουλάδας)
1) Τα νούμερα παραπέμπουν στο τέλος σε σύντομο σχολιασμό της Λειτουργίας από τον αείμνηστο καθηγητή Λειτουργιολόγο Π.Ν. Τρεμπέλα
2) Με ΜΠΛΕχρώμα η μετάφραση. Με ΠΡΑΣΙΝΟχρώμα ο σχολιασμός από Πατέρες κλπ. κάποιων σημείων.
3) Στο τέλος παρατίθεται σχεδιάγραμμα της ιστορικής εξέλιξης της Θ. Λειτουργίας ανά τους αιώνες

ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΤΟ ΣΥΣΣΙΤΙΟ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΜΑΣ! ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ ΤΟΥΣ ΠΤΩΧΟΥΣ…
¨Ρίχνοντας¨ τ’ όποιο χρηματικό ποσό στο Κυτίο στην είσοδο του Ναού… ή/και…
¨Δίνοντάς¨ το, στους υπευθύνους(1) του ΕΦΤ(Ενορ.Φιλόπτ.Ταμείο)
Προσκομίζοντας ΤΡΟΦΙΜΑ στο Συσσίτιο(3) (ή στο Ναό) προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή του (ή να διανεμηθούν [σε περίπτωση δυνατότητας] σε όσους τα χρειάζονται)… ή/και…
Αγοράζοντας από καταστήματα τροφίμων ΔΩΡΟΕΠΙΤΑΓΕΣ και προσφέροντας τες στο ΕΦΤ, προκειμένου να δοθούν σ’ όσους τις έχουν ανάγκη… ή/και…
Αναθέτοντας τήν αγορά των ΥΛΙΚΩΝ για το συσσίτιο, στους υπευθύνους(2) του … ή/και…
Αναλαμβάνοντας τα έξοδα (όλου ή μέρους) συγκεκριμένου γεύματος (Όσπρια >200 ευρώ, Μακαρόνια κιμά >230, Κοτόπουλο >330), «Υπέρ Αναπαύσεως» αγαπημένου σας προσώπου, σε συνεννόηση με τους υπευθύνους του (2)… ή/και…
Συμμετέχοντας στους κατά καιρούς περιφερόμενους Δίσκους του Ναού...ή/και
Καταθέτοντας στον Τραπεζικό Λογαριασμό του ΕΦΤ:
Τράπεζα Πειραιώς IBAN: GR 66 0172 0380 0050 3807 5349 683
και επικοινωνώντας έγκαιρα μαζί μας για την έκδοση της νόμιμης απόδειξης.
(1)Υπεύθυνος ΕΦΤ:π.Ιωάννης (τηλ. Ναού 210 9335 460)
(2)Συσσίτιο:κα Μαντώ (τηλ. Συσσιτίου 210 93 50 151,Τρίτη και Πέμπτη πρωί:8.00 με 12.00)
(3)Θέση Συσσιτίου: Θεόγνιδος 10, στο ημιυπόγειο της πολυκατοικίας, πίσω από το Ιερό τού Ναού).
Η Μαγεία
(Φυλλάδιο Ιεράς Μονής Σαγματά με τίτλο: Επικίνδυνες πόρτες, μάγοι και μαγεία)
"Δυστυχώς στην εποχή μας η μαγεία, με τις διάφορες μορφές της, έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας. Τα κρούσματα της λευκής και μαύρης μαγείας αυξάνονται επικίνδυνα. Οι μάγοι, οι πνευματιστές, οι εξορκιστές, οι οραματίστριες, οι μέντιουμ, οι αστρολόγοι κ.λ.π. πληθαίνουν όλο και περισσότερο και κάνουν χρυσές δουλειές. Είναι και αυτό ένδειξη της απομάκρυνσής μας από τον αληθινό Θεό. Η πίστη στο Θεό και η ζωντανή σχέση μαζί Του, έχουν ατονήσει. Ο άνθρωπος αισθάνεται ανασφαλής, νοιώθει το κενό και προσπαθεί να το υποκαταστήσει με τη μαγεία και τον αποκρυφισμό. Είναι παρατηρημένο από την ιστορία ότι όσο η πίστη των ανθρώπων στον ζώντα Θεό ατονεί, τόσο αναβιώνει η μαγεία και αυξάνουν οι μάγοι. Στις μέρες μας πολύ συχνά βλέπουν το φως της δημοσιότητας γεγονότα συγκλονιστικά και ιστορίες φρικιαστικές με πρωταγωνιστές μάγους, σατανιστές κι ένα σωρό τσαρλατάνους και αγύρτες. Τα μέσα που χρησιμοποιούν είναι μαγικά ξόρκια και φυλαχτά, δαιμονικές επικλήσεις και μαγγανείες, σατανιστικές τελετουργίες με ζωοθυσίες και ανθρωποθυσίες. Οι συνέπειες στη ζωή εκείνων που καταφεύγουν στη μαγεία, είναι τραγικές. Ξεκινούν με την ελπίδα ότι θα λύσουν τα προβλήματά τους και καταλήγουν σε σύγχυση και αδιέξοδο, σε μαρασμό και κατάθλιψη, σε ψυχοσωματική και οικονομική εξουθένωση."
ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΙΟΥΣΤΙΝΑ
Τον 3ον αιώνα μ.Χ. στην Αντιόχεια της Συρίας ζούσε ένας Καρχηδόνιος στην καταγωγή, πλούσιος, ευγενής, μορφωμένος και πολύ ικανός στη μαγεία, ο Κυπριανός. Διέθετε τέτοια ικανότητα, ώστε καλούσε τους δαίμονες και τους έστελνε να εξυπηρετήσουν όποια εντολή τους έδινε σε βάρος των θυμάτων του.
Στην ίδια πόλη κατοικούσε μία ευσεβής παρθένος, πιστή χριστιανή, η Ιουστίνα. Τούτη την κόρη ένας νεαρός πλούσιος ειδωλολάτρης με άσωτη ζωή, ο Αγλαίδας, θέλησε να την εμπλέξει στα δίχτυα του. Επειδή όμως όλες του οι προσπάθειες δεν έφεραν αποτέλεσμα, έτρεξε στη μαγική δύναμη του Κυπριανού. Πραγματικά, ο Κυπριανός άρχισε να στέλνει διάφορους δαίμονες, για να ξελογιάσει την Ιουστίνα και να την υποδουλώσει στα αμαρτωλά σχέδια του Αγλαίδα. Οι δαίμονες γύριζαν άπρακτοι στον Κυπριανό χωρίς να καταφέρνουν καν να πλησιάσουν στην κόρη, διότι , όπως έλεγαν, με το σημείο του Σταυρού τους έκαιγε και δεν μπορούσαν να σταθούν κοντά της. Όμοια άπρακτος γύρισε και ο άρχοντας των δαιμόνων, τον οποίο χρησιμοποίησε στο τέλος ο Κυπριανός ως έσχατο όπλο του.
Η πραγματική αυτή ήττα των δαιμονικών δυνάμεων άνοιξε τα μάτια της ψυχής του Κυπριανού. Κατανόησε την πλάνη του και την ακαταμάχητη δύναμη του Ιησού Χριστού. Έτσι, αληθινά μετανοημένος προσπίπτει στον επίσκοπο Αντιοχείας Άνθιμο, καίει μπροστά του όλα τα μαγικά βιβλία και ζητάει να γίνει χριστιανός.
Μετά την βάπτισή του ο Κυπριανός, ως πρόβατο της ποίμνης του Κυρίου, αξιώνεται σιγά-σιγά να γίνει επίσκοπος. Το έτος 304 μάλιστα στη Νικομήδεια μαζί με την Ιουστίνα υφίστανται μαρτυρικό δι’ αποκεφαλισμού θάνατο. Η μνήμη του αγίου ιερομάρτυρος Κυπριανού και της αγίας παρθενομάρτυρος Ιουστίνης εορτάζεται στις 2 Οκτωβρίου.
Εὐάγγελος Π. Λέκκος
θεολόγος, νομικός
Ἡ ἀλήθεια γιά τήν περιουσία, τή φορολόγηση τῆς Ἐκκλησίας καί τή μισθοδοσία τῶν κληρικῶν της
Ἐκδοτική παραγωγή Τηλ. 210-34.76.090 © Εὐάγγελος Π. Λέκκος 3
Ἡ αὐτοκράτειρα καί τό ἀμπελάκι τῆς χήρας
Ἡ τακτική πού ἐφαρμόζει τό νεοελληνικό Κράτος ἔναντι τῆς Ἐκκλησίας κατά τά 180 ἔτη τοῦ ἐλεύθερου βίου του, θυμίζει τήν πρακτική τῆς αὐτοκράτειρας τοῦ Βυζαντίου Εὐδοξίας, ὅταν ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως ἦταν ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος (ἀρχές τοῦ 5ου αἰώνα): Ἐνῶ ἡ ἴδια κατεῖχε ἀμέτρητο πλοῦτο καί πολλά κτήματα, μετά τό θάνατο τοῦ πατρίκιου Θεόγνωστου, πού ἡ ἴδια εἶχε ἐξορίσει, ἅρπαξε καί τήν περιουσία του, βυθίζοντας στή φτώχεια καί τή δυστυχία τή χήρα καί τά ὀρφανά του. Ὁ ἱερός Χρυσόστομος τά προστάτεψε εἰσάγοντάς τα σέ ἐκκλησιαστικό ἄσυλο, δέν παρέλειψε ὅμως μέ ἐπιστολή του νά στηλιτέψει τήν ἀνάλγητη καί παράνομη συμπεριφορά τῆς αὐτοκράτειρας, πράγμα πού ἀργότερα τοῦ στοίχισε καί μία ἐξορία. Ἀλλά ποιός ὁ παραλληλισμός τῆς τακτικῆς ἐκείνης μέ αὐτήν τοῦ νεοελληνικοῦ Κράτους;
Ἰδού: Ἡ Ἑλλάδα ἔχει συνολική ἔκταση 131.957.4004 στρεμμάτων. Ἀπό αὐτά, ἀγροτική γῆ, γεωργο- κτηνοτροφικοῦ ἐνδιαφέροντος, εἶναι: 29.500.000 στρέμ. δάση (22%), 52.500.000 στρέμ. βοσκότοποι (40%), 39.500.000 στρέμ. γεωργική γῆ (30%). Ἀπό τίς παραπάνω ἐκτάσεις, τά 61.441.900 στρέμματα ἀνήκουν κατά κυριότητα: 43.598.000 στό Δημόσιο, 15.553.200 στήν Τοπική Αὐτοδιοίκηση, 1.098.400 στίς Συνεταιρ. Ὀργανώσεις, 1.292.300 στήν Ἐκκλησία. Δηλαδή στήν Ἐκκλησία ποσοστιαία ἀνήκει τό 1,4% τῶν δασικῶν ἐκτάσεων, τό 2,3% τῶν βοσκοτόπων καί τό 2,19% τῆς γεωργικῆς γῆς (ὅπου ὅμως τό Δημόσιο κατέχει τό 45,6% καί ἡ Τοπική Αὐτοδιοίκηση τό 30,8%)*.
* Τά στοιχεῖα προκύπτουν ἀπό τήν ἔγκυρη μελέτη- ἔρευνα μέ τίτλο «Ἰδιοκτησιακό καθεστώς καί ἀξιοποίηση τῆς ἀγροτικῆς γῆς στήν Ἑλλάδα» (τῶν Θ. Τσούμα καί Δ. Τασιούλα), ἔκδοση τῆς Ἀγροτικῆς Τράπεζας, Ἀθήνα 1986, μέ πολλούς πίνακες καί στατιστικά στοιχεῖα.
Καί ἐνῶ αὐτή εἶναι ἡ πραγματικότητα, κάθε φορά πού τό Κράτος θέλει νά ἀπομακρύνει τήν προσοχή τοῦ λαοῦ ἀπό τά δικά του προβλήματα, «ξαναζεσταίνει» τό θέμα «ἐκκλησιαστική περιουσία», μέ τή βοήθεια δέ μερικῶν Μέσων Ἐνημέρωσης ἤ ἄλλων παραγόντων πού διάκεινται ἐχθρικά πρός τήν Ἐκκλησία ἤ δέν εἶναι ἐπαρκῶς ἐνημερωμένοι, καλλιεργοῦν τό κλίμα καί προετοιμάζουν τό ἔδαφος γιά τήν τελική –ὅπως ἐλπίζουν– ἐπέλαση, μέ σκοπό νά ἁρπάξουν ὅ,τι ἀπέμεινε ἀπό τήν περουσία αὐτή, γιά νά τή μοιράσουν δῆθεν στούς ἀκτήμονες. Νά μοιράσουν τό συνολικά 1,96% τῆς Ἐκκλησίας, ἀφήνοντας ἀνέπαφα τά 60.443.500 στρέμματα τοῦ Δημοσίου, τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοίκησης καί τῶν Συνεταιρισμῶν! Νά πάρει δηλαδή ἡ αὐτοκράτειρα Εὐδοξία καί τό ἀμπελάκι τῆς χήρας μάνας, ἐνῶ ἡ ἴδια δέν ξέρει τί ἔχει, ποῦ τό ἔχει και τί τῆς ἀποδίδει... Ἄς ἐκθέσουμε ὅμως –ἔστω καί μέ συντομία– ὅλες τίς πτυχές τοῦ θέματος «ἐκκλησιαστική περιουσία», γιά νά ἀποκαλυφθοῦν τά ψέματα πού συνδέονται μέ αὐτό, ἀλλά καί ἡ ἀλήθεια πού καταρρίπτει τόν καλά καλλιεργημένο μύθο γιά τήν «ἀμύθητη» περιουσία πού δῆθεν βρίσκεται στήν κατοχή καί κυριότητα τῆς Ἐκκλησίας.
Ἀπαραίτητες διευκρινίσεις
Ἀρχίζοντας, ἀπαντοῦμε στά εὔλογα ἐρωτήματα καλοπροαίρετων πολιτῶν, ὅπως τά ἑπόμενα:
«Πάσχουμε διότι δεν αγαπάμε. Όποιος δεν αγαπά δεν έχει ειρήνη κι αν ακόμη τον βάλουν μέσα στον Παράδεισο» είπε ένας γέροντας.
(Αθωνικό Γεροντικό, σ.24)
«Προς τον πλησίον πρέπει να συμπεριφερόμαστε με λεπτότητα, ώστε ούτε με το βλέμμα να τον προσβάλλουμε. Όταν αποστρεφόμαστε κάποιον ή τον προσβάλλουμε, τότε νιώθουμε σαν μια πέτρα να βαραίνει την καρδιά μας».
(όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ, Ι.Μ. Παρακλήτου, σ. 346)
«Αλλά και ο χειρότερος εχθρός δεν μπορεί να βλάψει περισσότερο από το μίσος του ανθρώπου για τον άνθρωπο. Οι πληγές που θα του ανοίγαμε, αν τον καταδιώκαμε για να του κάνουμε κακό, πάλι δεν θα ήταν μεγαλύτερες από τις πληγές που ανοίγει στην καρδιά το μίσος. Και είναι εξίσου βέβαιο πως, όσα γράμματα και αν μάθει ο άνθρωπος, καμιά γνώση δεν μπορεί να χαραχτεί τόσο βαθιά όσο η ενδόμυχη γνώση, γραμμένη στη συνείδηση, ότι δεν πρέπει να κάνουμε στον άλλον αυτό που οι ίδιοι δεν θα θέλαμε να πάθουμε».
(Εξομολογήσεις αγίου Αυγουστίνου, εκδ. Πατάκη, τομ. Α΄, σ. 145)
«… Για πες μου, όμως, μικρέ μου Όσκαρ: Τι σε πονάει πιο πολύ;».
«Μισώ τους γονείς μου».
«Τότε μίσησέ τους με όλη σου τη δύναμη».
«Εσείς μου το λέτε αυτό, θεία Ρόζ;».
«Ναι. Μίσησέ τους με όλη σου τη δύναμη. Θα’ ναι σα να μασουλάς ένα κόκκαλο. Όταν θα πάψεις να το μασουλάς αυτό το κόκκαλο, θα καταλάβεις ότι δεν άξιζε τον κόπο…».
(Αγαπητέ Θεέ, Ερίκ Εμανουέλ Σμιτ, σελ.30-31)
«Οι μέλισσες, που είχαν μισήσει τους ανθρώπους, γιατί τους έπαιρναν το μέλι, πήγαν στο Δία και τον παρακαλούσαν να τους δώσει τη δύναμη να σκοτώνουν αυτούς που πλησιάζουν τις κερήθρες τους, χτυπώντας τους με το κεντρί τους. Και ο Δίας, που αγανάκτησε μαζί τους για το κακό που ήθελαν να κάνουν, τις έκανε έτσι, ώστε, όταν τσιμπάνε κάποιον με το κεντρί τους, αυτό να φεύγει από πάνω τους και μετά από λίγο να πεθαίνουν και οι ίδιες».
(Αίσωπος, Μέλισσαι και Ζευς, στο Σταλαγμοί Αρχαίας Σοφίας, Αγγελικής Ζαχαριά)
«Αυτός που θέλει να έλθει με τη βοήθεια του Θεού σε τέτοια κατάσταση, δεν πρέπει να λέει: «μεγάλες είναι οι αρετές και δεν μπορώ να τις φθάσω». Διότι αυτό είναι γνώρισμα ανθρώπου που ή δεν ελπίζει στη βοήθεια του Θεού ή διστάζει να επιχειρήσει κάτι αγαθό. Ας εξετάσουμε όποια αρετή θέλετε, και θα δείτε ότι στο χέρι μας είναι να την πετύχουμε αν θέλουμε. Παραδείγματος χάριν λέει: «θα αγαπήσεις τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου».
Μην παρατηρήσεις πόσο απέχεις από την αρετή και αρχίσεις να δειλιάζεις και να λες, «πώς μπορώ να αγαπήσω τον πλησίον σαν τον εαυτό μου; Πώς μπορώ να μεριμνώ για τις θλίψεις του σαν τις δικές, και μάλιστα τις κρυμμένες στην καρδιά του, τις οποίες ούτε βλέπω ούτε γνωρίζω σαν τις δικές μου;».
Μην απασχοληθείς με τέτοιες σκέψεις και μη νομίσεις ότι η αρετή είναι απρόσιτη και δυσκατόρθωτη, αλλά με πίστη στο Θεό κάνε κάποια εκκίνηση. Δείξε του την προαίρεση και το ζήλο σου και θα δεις την βοήθεια που σου παρέχει για να την επιτύχεις.
Αναφέρω ένα παράδειγμα.Υπόθεσε, παρακαλώ, ότι υπάρχουν δύο σκάλες, η μία που ανυψώνει προς τον ουρανό, η άλλη που κατεβάζει στον άδη, και ότι εσύ στέκεσαι στη γη ανάμεσα στις δύο σκάλες. Μην αφήσεις να σκεφτείς και να πεις, «πώς μπορώ να πετάξω από τη γη και να βρεθώ μεμιάς πάνω στην κορυφή της σκάλας;». Αυτό ούτε δυνατό είναι ούτε σου το ζητά ο Θεός.
Αλλά προφυλάξου τουλάχιστον να μην κατεβείς κάτω, να μην κάνεις κακό στον πλησίον, να μην πληγώσεις, να μην καταλαλήσεις, να μην λοιδορήσεις, να μην εξουδενώσεις. Και έπειτα θα αρχίσεις και να ευεργετείς λίγο με την εξυπηρέτηση προς τον αδελφό σου, με την συμπάθεια προς αυτόν και με την προσφορά σε αυτόν, εάν χρειαστεί κάτι, και έτσι ανεβαίνοντας ένα ένα τα σκαλιά θα φθάσεις συν Θεώ και στην κορυφή της σκάλας.
Διότι με το να βοηθάς λίγο λίγο τον πλησίον, έρχεσαι και στο να θέλεις το συμφέρον του και την ωφέλειά του σαν τη δική σου. Και αυτό είναι το «θα αγαπησεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου».
(αββάς Δωρόθεος, ΕΠΕ (12) σελ. 549-551)
«Να διδάσκεις χωρίς να το δείχνεις,
να πείθεις χωρίς να πιέζεις,
και να οδηγείς χωρίς να σπρώχνεις».
(Μ. Παλλάντιος)
«Οι σχέσεις -όλων των ειδών- είναι σαν την άμμο που κρατάς στην παλάμη του χεριού σου. Αν την κρατάς χαλαρά, με την παλάμη σου ανοιχτή, η άμμος παραμένει στο σημείο που είναι. Τη στιγμή που κλείνεις το χέρι σου και το σφίγγεις, η άμμος γλιστρά μέσα από τα δάχτυλά σου. Μπορεί να μείνει λίγη, αλλά η περισσότερη θα σου σκορπίσει. Έτσι είναι και μία σχέση. Αν την κρατάς χαλαρά, με σεβασμό για τον άλλο άνθρωπο και με πνεύμα ελευθερίας, κατά πάσα πιθανότητα θα παραμείνει ανέπαφη. Αν, όμως, την κρατάς πολύ σφιχτά, με κτητική διάθεση, τότε η σχέση αυτή, σαν την άμμο θα γλιστρήσει και θα χαθεί».
("Βάλσαμο για την ψυχή του Εφήβου", σ. 15)
«Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα, λέγοντας:
«Αδελφοί κατοικούν μαζί μου. Εγκρίνεις να τους προστάζω;». Του λέει ο γέρων:
«Όχι. Αλλά κάμε πρώτα το έργο και αν θέλουν έτσι να ζουν, ας το σκεφτούν μόνοι τους». Του λέει ο αδελφός:
«Θέλουν και οι ίδιοι, πάτερ, να τους προστάζω». Του απαντά ο γέρων:
«Όχι. Αλλά γίνε τους υπόδειγμα και όχι νομοθέτης».
(Γεροντικόν, αββάς Ποιμήν ροβ΄)
«Όσοι είναι κοντά μου θέλω να αισθάνονται ευρυχωρία και όχι στενοχωρία. Κανέναν δεν καλώ. Κανέναν δεν κρατώ. Κανέναν δεν διώχνω. Όποιος θέλει έρχεται, όποιος θέλει μένει, όποιος θέλει φεύγει. Εγώ δεν θεωρώ κανέναν οπαδό ή ακόλουθο…
Η καρδιά μου έχει μόνο εισόδους. Εξόδους δεν έχει. Όποιος μπει μέσα, παραμένει εκεί. Ό,τι κι αν κάνει, εγώ τον αγαπώ το ίδιο, όπως τον αγάπησα τότε που πρωτομπήκε στην καρδιά μου. Προσεύχομαι για αυτόν και ζητώ την σωτηρία του».
(π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος στο βιβλ."Υποθήκες Ζωής" σσ. 68, 82)
«Είναι ένα είδος προβολής του εαυτού μας να επιμένουμε να γίνουν οι άλλοι καλοί. Στην πραγματικότητα, θέλουμε εμείς να γίνουμε καλοί κι επειδή δεν μπορούμε, το απαιτούμε από τους άλλους κι επιμένουμε σ’ αυτό. Κι ενώ όλα διορθώνονται με την προσευχή, εμείς πολλές φορές στενοχωρούμεθα κι αγανακτούμε και κατακρίνουμε».
(Άγιος Πορφύριος, "Βίος και Λόγοι", σσ. 392-393)
«Στις αρχές της δεκαετίας του ΄60, έγιναν τα πρώτα υπερατλαντικά ταξίδια με αεροπλάνα τζετ. Η πτήση διαρκούσε οκτώ ώρες. Χρόνος ρεκόρ για την εποχή εκείνη. Μετά από ένα τέτοιο ταξίδι, η εφημερίδα Times της Νέας Υόρκης δημοσίευσε μια γελοιογραφία.
Η γελοιογραφία παρουσίαζε στο επάνω μέρος του σκίτσου ένα αεροπλάνο τζετ· και στο κάτω μέρος, στο έδαφος, μια χελώνα!
Επάνω στο τζετ ήταν γραμμένα τα λόγια: «Η επιστημονική μας πρόοδος».
Και επάνω στη χελώνα τα λόγια: «Η πνευματική μας πρόοδος»
Σήμερα, η γελοιογραφία αυτή εξακολουθεί να μας μιλάει πολύ εύγλωττα για την εποχή μας»
(Εν Παραβολαίς, αρχιμ. Νίκων Κουτσίδης σελ. 24)
«Ο σύγχρονος άνθρωπος παρά τις επιστημονικές και τεχνολογικές επιτυχίες του, από την άποψη της ηθικής έμεινε στο επίπεδο των ανθρώπων που ζούσαν στις σπηλιές» (Μπέρτραντ Ράσσελ)
Ηρώα και τρόπαια στήσαμε παντού,
πώς να ψηλώνει μάθαμε το στάχυ,
κουρσέψαμε τα μυστικά του Νου,
μα της ψυχής τη χάσαμε τη μάχη.
(Μαρκίνας)
«Η εποχή μας είναι η εποχή των τέλειων μέσων και των συγκεχυμένων σκοπών» (Αϊνστάιν)
«Κερδίζει η Επιστήμη, αλλά χάνει ο άνθρωπος» (Αγγελος Τερζάκης)
«Σκοπός του πολιτισμού δεν είναι η ανάπτυξη της Επιστήμης και της μηχανής, αλλά ο άνθρωπος» (Αλέξης Καρρέλ)
«Στείλαμε τον ΄΄Απόλλωνα΄΄ στη Σελήνη για να νικήσουμε τους Σοβιετικούς και όχι προς χάριν της Επιστήμης» (Νταν Γκόλντιν)
«Ο φίλος μου ο Σ. έφυγε φανερά κακοφανισμένος. Του είπα ότι «είναι χρησιμότεροι οι άνθρωποι χωρίς ιδέες παρά οι ιδέες χωρίς ανθρώπους»
(Νικηφόρος Βρεττάκος στο, Ενώπιος ενωπίω σελ.52)
«Πρέπει να υπογραμμίσουμε το εντυπωσιακό γεγονός, που οι ίδιοι οι επιστήμονες παραδέχονται, ότι πολλές φορές οι μεταφυσικές τους πεποιθήσεις είναι που επηρεάζουν τις κοσμολογικές αντιλήψεις τους…
Ο Eric Lerner, που αρνείται τη γένεση του κόσμου μέσα από μία τεράστια έκρηξη, γράφει: «Επειδή σήμερα τίποτα δεν προέρχεται από το τίποτα, η λογική υπόθεση είναι ότι αυτό πρέπει πάντοτε να ήταν αληθινό. Το σύμπαν, κατά κάποιο τρόπο, πρέπει πάντοτε να υπήρχε». Ετσι αποκλείει το ενδεχόμενο του θαύματος εξ αρχής, και αυτό οδηγεί αναγκαστικά στην αναζήτηση άλλων «λύσεων». «Ενώ μερικοί κοσμολόγοι ήταν απόλυτα ευχαριστημένοι καθώς έκαναν τη σύνδεση μεταξύ της Μεγάλης Εκρήξεως και της βιβλικής δημιουργίας, άλλοι, και σε αυτούς περιλαμβάνεται και ο Hawking, δεν ικανοποιούνταν από αυτό και ήθελαν να αποφύγουν την αρχή του χρόνου».
Αναφέρεται στο διάσημο θεωρητικό Φυσικό Stephen Hawking, ο οποίος, ενώ αρχικά απέδειξε ότι το σύμπαν είχε αρχή, κατόπιν πρότεινε μια ιδέα, που υποστήριζε ότι, αν και η ηλικία του σύμπαντος είναι πεπερασμένη, ο χρόνος που τη μετρά δεν είχε αρχή… Ο Lerner όμως παραδέχεται ότι το παράδειγμα που αναλογικά προτείνει ο Hawking, για να στηρίξει την ιδέα αυτή, «είναι ακριβώς ένα λεκτικό παιχνίδι, που έχει σκοπό να ελαχιστοποιήσει τις θεολογικές συνέπειες μιας αρχής και ενός τέλους στον χρόνο»
Αλλά και ο ίδιος ο Hawking ομολογεί ότι «πολλοί άνθρωποι δεν αποδέχονται την ιδέα ότι ο χρόνος έχει μια αρχή, πιθανώς διότι αυτό προϋποθέτει τη θεία επέμβαση». Αναφερόμενος δε ειδικά στην τελευταία δική του ιδέα για ένα χρόνο χωρίς αρχή, που παραδέχεται εξάλλου ότι είναι δύσκολο να αποδειχτεί, αποκαλύπτει τα πιθανά κίνητρά του, όταν γράφει ότι, «όπως κάθε άλλη επιστημονική θεωρία, και αυτή η ιδέα μπορεί να προτάθηκε αρχικά για αισθητικούς ή μεταφυσικούς λόγους»!
Ο γνωστός για τις επιτυχείς μελέτες του στα θέματα που έχουν σχέση με την αρχή του σύμπαντος Steven Weinberg, παραδέχεται ότι μερικοί κοσμολόγοι προσελκύονται φιλοσοφικά από θεωρίες που υποστηρίζουν ένα αιώνιο σύμπαν, διότι αυτές «αποφεύγουν το πρόβλημα της Γενέσεως»….
Εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι οι μεταφυσικές προϋποθέσεις που υπαγόρευαν και μια ορισμένη στάση των ειδικών απέναντι στη Θεωρία της Συνεχούς Δημιουργίας. «Μια άποψη του προτύπου της Μεγάλης Εκρήξεως», γράφει ο M. Rowan-Robinson, «την οποία μερικοί επιστήμονες και φιλόσοφοι εύρισκαν στενόχωρη, ήταν ότι προλέγει πως το σύμπαν έχει μια ορισμένη ηλικία και έχει την αρχή του σε μια αρχική εκρηκτική στιγμή της δημιουργίας. Για μερικούς αυτό φαινόταν πολύ κοντά στις θρησκευτικές αντιλήψεις περί δημιουργίας και έτσι δέχονταν ευχαρίστως την απεριορίστου ηλικίας φύση του σύμπαντος της Σταθεράς Καταστάσεως»
«Πολλοί επιστήμονες, και αυτοί οι εισηγητές της θεωρίας της Σταθεράς Καταστάσεως», υποστηρίζει και ο Paul Davies, «αισθάνονταν ότι καταργώντας τη μεγάλη έκρηξη θα είχαν μια για πάντα απορρίψει την ανάγκη κάθε είδους υπερφυσικής ερμηνείας για το σύμπαν. Σε ένα σύμπαν που δεν έχει καμμιά αρχή, δεν υπάρχει καμμιά ανάγκη για ένα γεγονός δημιουργίας ή για έναν δημιουργό».
Μήπως εκεί είναι όλη η ιστορία; Προκειμένου να αρνηθούμε τον Δημιουργό Θεό, που έφερε τον κόσμο από την ανυπαρξία στην ύπαρξη με μια μεγαλειώδη πράξη δημιουργίας κάποια συγκεκριμένη στιγμή στο παρελθόν, προτιμούμε να υποστηρίζουμε μια αυτόματη, συνεχή, ανεξήγητη και ανεπιβεβαίωτη δημιουργία; Αλλά και αυτή η συνεχής δημιουργία, «όπως παρατήρησαν πολλοί, δεν είναι λιγότερο δημιουργία από ό,τι η δημιουργία του όλου Σύμπαντος, και κατά συνέπεια δεν παύει να είναι μια μεταφυσική άποψη και θέση παρόμοια με την αρχική δημιουργία του Κόσμου». Είναι και αυτή υπόθεση πίστεως.
(Αρχή και Τέλος του κόσμου, αρχιμ. Αστερίου Χατζηνικολάου σελ.168-169, 174-175)
«Η επιστήμη χωρίς τη θρησκεία είναι χωλή (=κουτσή), η θρησκεία χωρίς την επιστήμη είναι τυφλή» (Αϊνστάιν)
«Σύμφωνα με τον Krister Stendahl, πρώην κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του Harvard, οι συγκρούσεις μεταξύ θρησκείας και επιστήμης μπορούν να κατανοηθούν πολύ απλά: συμβαίνουν όταν μια θρησκευτική παράδοση γίνεται υπερασπιστής παρωχημένων επιστημονικών απόψεων.Η σύγκρουση είναι πάντοτε θέμα επιστημονικής βραδυπορίας των εκκλησιών» (Ανθρωπος στον Ορίζοντα σελ. 302, π. Βασιλείου Θερμού)
«Σε ζητήματα που είναι τόσο σκοτεινά και πέρα από την όρασή μας, βρίσκουμε στην Αγία Γραφή εδάφια που μπορεί να ερμηνευτούν με πολύ διαφορετικούς τρόπους χωρίς προκατάληψη για την πίστη που έχουμε δεχτεί. Σε τέτοιες περιπτώσεις ας μην σπεύδουμε απερίσκεπτα να παίρνουμε θέση σε μια πλευρά, που αν η πρόοδος στην αναζήτηση της αλήθειας ορθώς ανατρέψει αυτήν την θέση θα πέσουμε και εμείς μαζί της… Τι είδους ημέρες ήταν αυτές (οι μέρες της Δημιουργίας στην Εξαήμερο) είναι εξαιρετικά δύσκολο ή ίσως αδύνατο για μας να συλλάβουμε… Εχοντας στο νου μου αυτά τα γεγονότα, επεξεργάστηκα και παρουσίασα τις αποκαλύψεις του βιβλίου της Γενέσεως με ποικίλους τρόπους, ανάλογα με την ικανότητά μου. Και ερμηνεύοντας λέξεις που έχουν γραφτεί δυσνόητα με το σκοπό να δώσουν ερεθίσματα στη σκέψη μας, δεν έχω πάρει μαχητική θέση ενάντια σε μια διαφορετική ερμηνεία, που θα μπορούσε ενδεχόμενα να είναι καλύτερη»
(Ιερός Αυγουστίνος στο Η Γλώσσα του Θεού, Francis S. Collins σελ. 81,136)
«Πρέπει να σας πω -έγραφε ο Γαλιλαίος- κάτι, το οποίο άκουσα από έναν διάσημο εκκλησιαστικό άνδρα της εποχής μου, τον Καρδινάλιο Βαρόνιο: «Πρόθεση του Αγίου Πνεύματος είναι να μας διδάξει πώς πηγαίνει ένας προς τον ουρανό, και όχι πώς κινούνται οι ουρανοί» (how one goes to heaven, not how heavens go)
(Η χριστιανική πίστη στον αιώνα της Επιστήμης, σελ. 149, Νικολάου Βασιλειάδη)
«…δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα συμπεράσματα του Γαλιλαίου έγιναν δεκτά με ταραχή από πολλούς θεολογικούς κύκλους. Αυτό δεν οφειλόταν εξ ολοκλήρου σε θρησκευτικά επιχειρήματα. Πράγματι οι παρατηρήσεις του έγιναν δεκτές από πολλούς Ιησουίτες αστρονόμους, αλλά αποκρούστηκαν από ακαδημαϊκούς αντιπάλους, που παρακίνησαν την Εκκλησία να επέμβει. Ο Δομινικανός πατήρ Caccini έσπευσε. Σε ένα κήρυγμα, δείχνοντας κατευθείαν το Γαλιλαίο, ο μοναχός επέμεινε ότι «η γεωμετρία είναι του διαβόλου» και ότι «οι μαθηματικοί πρέπει να εξοριστούν σαν αίτιοι όλων των αιρέσεων» ….
«Αν ως Χριστιανοί πρέπει να πάρουμε μια θέση ανταγωνισμού προς τις αλήθειες της λογικής, ή τις αλήθειες της φιλοσοφίας, ή τις αλήθειες της επιστήμης, ή τις αλήθειες της ιστορίας, ή τις αλήθειες της κριτικής, ως παιδιά του φωτός πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, να μένουμε ανοικτοί σε κάθε ακτίνα φωτός. Ας καλλιεργήσουμε λοιπόν ένα θάρρος απέναντι στις έρευνες της εποχής μας. Κανείς να μην είναι πιο πρόθυμος σε αυτές από εμάς. Κανείς να μην είναι τόσο γρήγορος στο να διακρίνει την αλήθεια σε κάθε πεδίο, πιο φιλόξενος να την δεχτεί, πιο πιστός να την ακολουθήσει οπουδήποτε αυτή οδηγεί»
(στο Η Γλώσσα του Θεού, Francis S. Collins σελ. 138,159)
«Όταν οι άθεοι του Ροβεσπιέρου έγιναν κύριοι της Γαλλικής Επανάστασης, θεώρησαν την περίσταση κατάλληλη για να εξουδετερώσουν την πίστη από τις τάξεις των επιστημόνων. Ετσι συνέλαβαν τον πιστό Λαβουαζιέ (1743-1794), τον μεγάλο εκείνο χημικό και ιδρυτή της νεώτερης Χημείας, και τον εκτέλεσαν! Και ενώ ο Λαβουαζιέ ζητούσε να αναβληθεί η εκτέλεσή του για λίγες μέρες, ώστε να τελειώσει τη μελέτη του «Περί αναπνοής των ζώων», το δικαστήριο των αθέων του έδινε την απάντηση: «Η δημοκρατία δεν χρειάζεται πλέον επιστήμονες»! Οι άθεοι της Γαλλικής επανάστασης έτρεμαν τη συνεργασία πίστης και επιστήμης…
Εχουμε όμως και σύγχρονα παραδείγματα. Ο κομμουνισμός της Ρωσίας εξαπέλυσε δεινό πόλεμο κατά του βιολόγου Ν. Βαβύλωφ (1887-1942), ο οποίος υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους επιστήμονες του κόσμου. Γιατί; Διότι ο Βαβύλωφ υποστήριζε -κατόπιν αντικειμενικών επιστημονικών παρατηρήσεων- την διευθυνόμενη εξέλιξη των ειδών, δηλαδή την τελεολογία στη φύση. Αλλά έτσι ερχόταν σε αντίθεση με τον υλισμό. Για αυτό το άθεο κομμουνιστικό κράτος τον απομάκρυνε από τη θέση του και τον εξόρισε στη Σιβηρία (υπάρχει η πεποίθηση ότι τον δολοφόνησαν).
(Η χριστιανική πίστη στον αιώνα της Επιστήμης, σελ. 38-39, Νικολάου Βασιλειάδη)
{Απάντηση του Μεγάλου Βασιλείου στον αιρετικό αρειανό ύπαρχο Μόδεστο που απείλησε τον Μ. Βασίλειο με σκοπό να τον κάνει αρειανό}
«Κανείς έως τώρα δεν μίλησε σε μένα (τον Μόδεστο) έτσι και με τόσο θάρρος. Ισως επειδή δεν συνάντησες ακόμη επίσκοπο, του απάντησε (ο Βασίλειος), οπότε θα σου μιλούσε με αυτόν τον τρόπο, αφού θα αγωνιζόταν για τέτοια πράγματα. Διότι στα άλλα μεν εμείς, ύπαρχε, είμαστε μετριοπαθείς και πιο ταπεινοί από τον καθένα, διότι έχουμε αυτήν την εντολή. Και όχι μόνο σε τόσο μεγάλη δύναμη αλλά και σε έναν τυχαίο δεν δείχνουμε υπερηφάνεια. Οπου όμως είναι ο Θεός αυτό που διακυβεύεται ως αγώνας μας και είναι μπροστά μας, περιφρονούμε τα άλλα και σε αυτόν μόνο ατενίζουμε. Η φωτιά, το ξίφος, τα θηρία, τα νύχια που ξεσχίζουν τις σάρκες, είναι για μας ευχαρίστηση μάλλον, παρά φόβος. Για αυτά ύβριζέ μας, φοβέριζε, κάμε ό,τι σου αρέσει, απόλαυσε την εξουσία σου. Ας τα ακούσει αυτά και ο βασιλιάς· ότι δηλαδή εμάς δεν θα μας συλλάβεις, ούτε θα μας πείσεις να συνθηκολογήσουμε με την ασέβεια, ακόμη και με φοβερότερες απειλές»
(Γρηγορίου Θεολόγου, Επιτάφιος εις Μέγαν Βασίλειον, ΕΠΕ τομ. 6 σελ. 213)
«Ουκ αρνησόμεθά σε, φίλη Ορθοδοξία· ου ψευσόμεθά σου, πατροπαράδοτον σέβας· εν σοι εγεννήθημεν, και σοι ζωμεν και εν σοι κοιμηθησόμεθα· ει δε καλέσει καιρός, και μυριάκις υπέρ σου τεθνηξόμεθα» (Ιωσήφ Βρυέννιος)
«Το φίδι, όταν συντριβεί όλο το σώμα του, φυλάσσει την κεφαλή του και ο σοφός μοναχός σε κάθε δύσκολη περίσταση προφυλάσσει την πίστη του, που είναι αρχή της ζωής του»
(Ισαάκ ο Σύρος τομ. 8Γ, εκδ. ΕΠΕ σελ. 115)
«Όπως είναι το κεφάλι προτιμότερο από όλα τα μέλη του σώματός σου, και αν κατευθυνθεί εναντίον σου πέτρα ή ρόπαλο ή ξίφος, προβάλλεις τα άλλα μέλη του σώματος, θέλοντας να αποφύγεις το χτύπημα στο κεφάλι, επειδή γνωρίζεις ότι χωρίς αυτό δεν είναι δυνατόν να ζήσεις σε αυτήν τη ζωή· έτσι να είναι σε σένα προτιμότερη από όλα η πίστη της αγίας και ομοούσιας Τριάδος, διότι χωρίς αυτήν είναι αδύνατον να ζήσει κανείς την πραγματική ζωή»
(Οσίου Εφραίμ του Σύρου Εργα, τομ. Γ σελ. 23)
«Εγώ, χριστιανοί μου, έφθειρα την ζωήν μου εις την σπουδήν σαράντα-πενήντα χρόνους, εγώ διάβασα και περί ιερέων και περί ασεβών και περί αθέων και περί αιρετικών, τα βάθη της σοφίας ερεύνησα. Ολες οι πίστες είναι ψεύτικες, κάλπικες, όλες του διαβόλου. Τούτο εκατάλαβα αληθινόν, θείον, ουράνιον, σωστόν, τέλειον, και δια λόγου μου και δια λόγου σας: πώς μόνη η πίστις των ευσεβών και ορθοδόξων χριστιανών είναι καλή και αγία, το να πιστεύωμεν και να βαπτιζώμεθα εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος»
(άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, Διδαχή Α 1)
«Ιδού τι θα απαντούσα σ΄εκείνον που ρωτά: «Τι έκανε ο Θεός πριν δημιουργήσει τον ουρανό και τη γη;». Δεν θα απαντήσω σαν κι εκείνον ο οποίος, για να παρακάμψει το δύσκολο αυτό ερώτημα, είπε αστειευόμενος: «Ο Θεός προετοίμαζε μεγάλα δεινά για αυτούς που χώνουν τη μύτη τους παντού». Άλλο πράγμα είναι να βλέπεις καθαρά κι άλλο να αστειεύεσαι. Όχι, εγώ δεν θα δώσω τέτοια απάντηση. Όταν αγνοώ κάτι, προτιμώ χίλιες φορές να ομολογήσω την άγνοιά μου παρά να κοροϊδέψω αυτούς που θέτουν τέτοια ερωτήματα ή να επικρίνω μια λανθασμένη απάντηση.
Εγώ λέω τούτο μόνο: εσύ είσαι ο Θεός μας, ο δημιουργός κάθε δημιουργήματος, και αν με τις λέξεις ουρανός και γη εννοούμε κάθε κτίσμα υπαρκτό, λέω κατηγορηματικά για να το ακούσουν όλοι: πριν δημιουργήσει ο Θεός τον ουρανό και τη γη, δεν έκανε τίποτα. Αν έκανε κάτι, αυτό δεν θα μπορούσε να είναι παρά μόνο κάποιο έργο του».
(Αγίου Αυγουστίνου, Εξομολογήσεις τομ. Β σελ.163-164 εκδ. Πατάκη)
«Ο Γρηγόρης τον έμαθε να διαβάζει κι όταν έγινε δώδεκα χρονών άρχισε να του κάνει θρησκευτικά. Μα τα μαθήματα διακόπηκαν αμέσως σχεδόν. Μια φορά, στο δεύτερο μόλις ή στο τρίτο μάθημα, ο μικρός ξαφνικά χασκογέλασε.
- Τι έπαθες; ρώτησε ο Γρηγόρης και τον κοίταξε θυμωμένα κάτω απ’ τα γυαλιά του.
- Μπα τίποτα. Τον κόσμο τον έπλασε ο Κύριος ο Θεός μας την πρώτη μέρα και τον ήλιο, το φεγγάρι και τ’ άστρα την τέταρτη μέρα. Από πού λοιπόν φωτιζόταν ο κόσμος την πρώτη μέρα; Ο Γρηγόρης κοκάλωσε. Το παιδί κοίταξε ειρωνικά το δάσκαλο. Το βλέμμα του μάλιστα είχε κάτι υπεροπτικό.
Ο Γρηγόρης δε βάσταξε. «Να από πού!» φώναξε κι έδωσε ένα γερό χαστούκι στο μαθητή. Το παιδί κατάπιε τον μπάτσο, δεν έβγαλε λέξη, μα κουλουριάστηκε και πάλι στη γωνιά του για κάμποσες μέρες. Συνέβη τότε να του ρθει, ύστερα από μια βδομάδα, η πρώτη προσβολή της επιληψίας που του μεινε σ’ όλη του τη ζωή…»
(Ντοστογιέβσκη, Αδελφοί Καραμαζωφ τομ.Α σελ. 246-247)
«Οφείλουμε να φονεύσουμε την διάνοια και να επιδοθούμε στην πνευματική γέννηση.
Οφείλεις να ξεριζώσεις πλήρως και να απορρίψεις την διάνοια (αντικαθιστώντας αυτήν) με την πίστη»
(Μαρτίνος Λούθηρος)
«Μήπως ο Θεός μας έδωσε μάταια, χωρίς λόγο την λογική μας; Μήπως άσκοπα και τυχαία πήραμε την κριτική ικανότητα του νου; Πρέπει λοιπόν και με το λογικό να ερευνούμε την πίστη και η θρησκεία μας να μην είναι χωρίς μελέτη και εξέταση»
(άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, στο Η χριστιανική πίστη στον αιώνα της Επιστήμης, σελ. 64, Νικολάου Βασιλειάδη)
«Ούτε το Αγιο Πνεύμα ενεργεί στους αγίους τις γνώσεις των μυστηρίων, χωρίς τη δύναμη που από τη φύση της αναζητά και ερευνά τη γνώση» (άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής)
«Δε νιώθω υποχρεωμένος να πιστέψω ότι ο ίδιος ο Θεός, που μας προίκισε με αισθήσεις, λογική και νοημοσύνη, έχει σκοπό να αποφύγουμε να τα χρησιμοποιήσουμε. Δε θα μας ζητούσε να απαρνηθούμε την αίσθηση και τη λογική»
(Γαλιλαίος, στο Ιδεοδρόμιο τομ Α σελ. 401, Μακαριου Πελέκη)
«Θεωρώ ως δικαίωμα, μάλιστε δε ως καθήκον να ερευνώ κατά τρόπο προσεκτικό τους αριθμούς, τις μάζες, τα βάρη και τον κανόνα, κατά τον οποίο ο πάνσοφος Δημιουργός δημιούργησε τα πάντα. Διότι τα μυστικά του σχεδίου του δεν είναι τέτοια, ώστε να είναι απαγορευμένη η έρευνά τους, αλλά πολύ περισσότερο μας παρουσιάζονται σαν ένα κάτοπτρο προ των οφθαλμών μας έτσι ώστε με την εξέτασή τους να διαβλέπουμε κάπως την καλοσύνη και την σοφία του Δημιουργού»
(Κέπλερ Ιωάννης 1571-1630, στο Η χριστιανική πίστη στον αιώνα της Επιστήμης, σελ. 65-66, Νικολάου Βασιλειάδη)
«Δεν φοβάμαι μήπως θορυβηθώ από τις αναζητήσεις σας. Θα τις προκαλώ αδιάκοπα (…). Δεν θα φοβηθώ μήπως (…) τα γεγονότα και τα δεδομένα, που μαζεύετε, μπορούν να είναι αντίθετα με την Αγία Γραφή (…). Είμαι βυθισμένος στην μελέτη της ανθρώπινης επιστήμης και ιδιαιτέρως εκείνης, που λέγεται θετική επιστήμη, και αναγνωρίζω ολοένα και περισσότερο την αλήθεια των λόγων του Βάκωνος· ότι αν λίγη φιλοσοφία μας κάνει απίστους, πολλή φιλοσοφία μας οδηγεί να γίνουμε Χριστιανοί. Είδα ότι όλες οι επιθέσεις εναντίον της αλήθειας, την οποία αποκάλυψε ο Θεός, έδωσαν νέες αποδείξεις υπέρ αυτής»
(Α.Λ Κωσύ, μεγάλος μαθηματικός του ΙΘ αιώνα, στο Η χριστιανική πίστη στον αιώνα της Επιστήμης, σελ. 230, Νικολάου Βασιλειάδη)
«Από το καθαρτήριο των αμφιβολιών αναπήδησε το δικό μου ωσαννά» (Ντοστογιέβσκη)
«Ενας νέος φοιτητής της Ιατρικής ακονίζει το ξίφος των ερωτημάτων στον όχι και τόσο ηλικιωμένο γέροντα του μοναστηριού του Μεγάλου Μετεώρου. Η ησυχία και η μαγεία της νύχτας, οι υπέροχες τοιχογραφίες του καθολικού, η παρουσία του φωτισμένου γέροντα και η ειλικρινής ανησυχία του νεαρού κάνουν τη συζήτηση να μοιάζει με συμβόλαιο ζωής.
- Μέχρι πού να κυνηγά κανείς τη γνώση γέροντα;
- Μέχρι το έσχατο όριό της, μέχρι την αποκάλυψη όλης της αλήθειας.
- Κι αν αυτή κολλήσει το Θεό στον τοίχο;… κι αν αποκαλύψει πως ο Θεός είναι ανύπαρκτος;
- Αν ο Θεός είναι υπαρκτός, τότε δε φοβάται την έρευνα, αν όμως δεν υπάρχει, τότε καλό είναι να το μάθουμε.
(Στυλιανός Ε. Αντωναράκης, στο Η Γλώσσα του Θεού, Francis S. Collins σελ. 14)