ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ με σχόλια Αγίων
Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
ΜΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ & ΣΧΟΛΙΑ
(επιμέλεια αρχιμ. Νικόλαος Πουλάδας)
1) Τα νούμερα παραπέμπουν στο τέλος σε σύντομο σχολιασμό της Λειτουργίας από τον αείμνηστο καθηγητή Λειτουργιολόγο Π.Ν. Τρεμπέλα
2) Με ΜΠΛΕχρώμα η μετάφραση. Με ΠΡΑΣΙΝΟχρώμα ο σχολιασμός από Πατέρες κλπ. κάποιων σημείων.
3) Στο τέλος παρατίθεται σχεδιάγραμμα της ιστορικής εξέλιξης της Θ. Λειτουργίας ανά τους αιώνες
ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΤΟ ΣΥΣΣΙΤΙΟ ΤΟΥ ΝΑΟΥ!
ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΤΟ ΣΥΣΣΙΤΙΟ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΜΑΣ! ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ ΤΟΥΣ ΠΤΩΧΟΥΣ…
¨Ρίχνοντας¨ τ’ όποιο χρηματικό ποσό στο Κυτίο στην είσοδο του Ναού… ή/και…
¨Δίνοντάς¨ το, στους υπευθύνους(1) του ΕΦΤ(Ενορ.Φιλόπτ.Ταμείο)
Προσκομίζοντας ΤΡΟΦΙΜΑ στο Συσσίτιο(3) (ή στο Ναό) προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή του (ή να διανεμηθούν [σε περίπτωση δυνατότητας] σε όσους τα χρειάζονται)… ή/και…
Αγοράζοντας από καταστήματα τροφίμων ΔΩΡΟΕΠΙΤΑΓΕΣ και προσφέροντας τες στο ΕΦΤ, προκειμένου να δοθούν σ’ όσους τις έχουν ανάγκη… ή/και…
Αναθέτοντας τήν αγορά των ΥΛΙΚΩΝ για το συσσίτιο, στους υπευθύνους(2) του … ή/και…
Αναλαμβάνοντας τα έξοδα (όλου ή μέρους) συγκεκριμένου γεύματος (Όσπρια >200 ευρώ, Μακαρόνια κιμά >230, Κοτόπουλο >330), «Υπέρ Αναπαύσεως» αγαπημένου σας προσώπου, σε συνεννόηση με τους υπευθύνους του (2)… ή/και…
Συμμετέχοντας στους κατά καιρούς περιφερόμενους Δίσκους του Ναού...ή/και
Καταθέτοντας στον Τραπεζικό Λογαριασμό του ΕΦΤ:
Τράπεζα Πειραιώς IBAN: GR 66 0172 0380 0050 3807 5349 683
και επικοινωνώντας έγκαιρα μαζί μας για την έκδοση της νόμιμης απόδειξης.
(1)Υπεύθυνος ΕΦΤ:π.Ιωάννης (τηλ. Ναού 210 9335 460)
(2)Συσσίτιο:κα Μαντώ (τηλ. Συσσιτίου 210 93 50 151,Τρίτη και Πέμπτη πρωί:8.00 με 12.00)
(3)Θέση Συσσιτίου: Θεόγνιδος 10, στο ημιυπόγειο της πολυκατοικίας, πίσω από το Ιερό τού Ναού).
1. Οι Άγιοι δεν απουσιάζουν, ανάμεσά μας, ακόμη και μετά την κοίμησί τους. Έτσι, συχνά ακούω στην εκκλησία τη Θεοτόκο να ψάλλη τη θεσπέσια Ωδή της, που είπε στο σπίτι της συγγένισσάς της της Ελισάβετ, μετά τον Ευαγγελισμό. Άλλοτε, ακούω την Ωδή του Μωϋσέως. Ή την Ωδή του Ζαχαρίου, του πατέρα του Τιμίου Προδρόμου. Ή την Ωδή της Άννης, της μητέρας του Προφήτου Σαμουήλ. Ή την Ωδή των Τριών Παίδων. Ή την Ωδή της Μαριάμ, της αδελφής του Μωϋσέως. Και πόσα άλλα πρόσωπα της Αγίας Γραφής πλημμυρίζουν ολόκληρη την Εκκλησία, σε όλα τα πλάτη της γης, με τα ιερά τους άσματα!
Αλλά και η ιερά υμνωδία της λατρείας μας τίνος το πνεύμα έχει και κατανύσσει έτσι τις καρδιές μας; Τίνος άλλου παρά του Θεού και των Αγίων του! Εδώ βρίσκεται η απόδειξις για την αθανασία της ανθρώπινης ψυχής. Όλοι εκείνοι οι άνθρωποι τέλειωσαν τον επίγειο βίο τους. Και όμως, εξακολουθούν ακόμη να καθοδηγούν τη ζωή μας. Έφυγαν απ’ αυτόν εδώ τον κόσμο. Και όμως, εξακολουθούν να μας μιλούν, να μας διδάσκουν, να μας συγκινούν.
2. Όπως ο αέρας είναι απαραίτητος για τη ζωή του σώματος, έτσι είναι και το Άγιο Πνεύμα απαραίτητο για τη ζωή της ψυχής. Ο αέρας και το Πνεύμα μοιάζουν μεταξύ τους. Πνεύμα ακριβώς αυτό σημαίνει: πνοή. «Το πνεύμα όπου θέλει πνεί και την φωνήν αυτού ακούεις, αλλ’ ουκ οίδας πόθεν έρχεται και που υπάγει· ούτως εστί πας ο γεγεννημένος εκ του Πνεύματος» (Ιω. γ’ 8).
3. Πως συμβαίνει οι Άγιοι να μας βλέπουν εμάς και τις ανάγκες μας και να ακούνε την προσευχή μας; Ας φαντασθώ το εξής: Είμαι στον ήλιο και έγινα ένα μαζί του. Ο ήλιος φωτίζει όλη τη γη με τις ακτίνες του. Οι ακτίνες του πέφτουν σε όλα τα σημεία της γης. Μέσα σ’ αυτές τις ακτίνες, βλέπω και εγώ τη γη. Είμαι τόσο μικρός σε σύγκρισι με το άστρο της ημέρας. Και όμως. Έχω γύρω μου τόσες ακτίνες, μια εκθαμβωτική φωτοχυσία. Όποιος λοιπόν είναι ενωμένος με τον πνευματικό Ήλιο, τον Χριστό, βλέπει, μέσα στο άφθονο φως του, τα πάντα. Βλέπει τους ανθρώπους και τις ανάγκες τους, για τις οποίες ο καθένας τους προσεύχεται.
(Η εν Χριστώ ζωή μου - Αγίου Ιωάννου της Κροστάνδης, εκδόσεις Παπαδημητρίου, σελ.19-20)
5- ΑΠΟ ΨΗΛΑ. Όταν το αεροπλάνο υψώνεται στο άπειρο του ουρανού, ο ταξιδιώτης βλέπει σιγά σιγά τους ανθρώπους, τα ζώα, τα δένδρα, τα σπίτια να μικραίνουν, να γίνωνται μικροσκοπικά και σε λίγο ούτε καν να ξεχωρίζωνται. Έτσι και η ψυχή θα βλέπη τα πρόσκαιρα αγαθά, όταν ξέρη να αποσπασθή απ’ αυτά.
8- ΠΟΣΗ ΓΗ ΜΑΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ. Διηγείται ο Τολστόι ότι ένας πλούσιος μεγαλοκτηματίας κάλεσε μια μέρα τον πιο φτωχό υποτακτικό του και του είπε:
-Θέλω να σε ανταμείψω γιατί επί τόσα χρόνια με υπηρέτησες πιστά. Όση γη κατορθώσης να διανύσης αύριο από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύσι, θα είναι δική σου.
Αιώνας φάνηκε η νύχτα για τον τυχερό γεωργό. Νόμιζε πως ωνειρευόταν. Πρωί πρωί, στα πρώτα φώτα της αυγής, ξεκίνησε ο φτωχός, για να μη χάση ούτε λεπτό από τις πολύτιμες ώρες της ευλογημένης μέρας.
Η γη ήταν σκληρή, μα η χαρά του έδινε φτερά στα πόδια και, όταν πιά ο ήλιος μεσουράνησε, σκέφτηκε να σταματήση. Μα υπελόγισε πως το φαγητό θα του στοίχισε μισό μίλλι γης, και δεν ήθελε να χάση ούτε σπιθαμή. Επρόκειτο για το μέλλον της οικογενείας του, των παιδιών του, των εγγονών του και, ακόμη, των μακρυνών απογόνων του.
Περνούσαν οι ώρες και η κούραση άρχισε να γίνεται αισθητή. Τα πόδια του καταματωμένα πονούσαν, το κεφάλι του ζαλισμένο βούιζε, η γη γινόταν όλο και πιο σκληρή, ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι απ’ όλο του το κορμί και πότιζε τη γη, που σε λίγο θα γινόταν δική του.
Με τη ιδέα αυτή έκανε κουράγιο και έσερνε τα ξεσκισμένα πόδια του στις ματωμένες πέτρες.
Οι τελευταίες ηλιαχτίδες φώτιζαν λυπητερά τη γη κι ο ουρανός σκοτείνιαζε με το γοργό ρυθμό της βόρειας Ρωσίας.
Με το χέρι στην καρδιά που χτυπούσε απεγνωσμένα, διάνυσε ο γεωργός τα τελευταία μέτρα….Κι όταν είδε την τελευταία αναλαμπή του ήλιου να χάνεται στον μακρυνόν ορίζοντα, τα χείλη του ψιθύρισαν: φτάνει, αρκετά!
Μα τα πόδια δε βαστούσαν πια, τα μάτια έχασαν το φως τους, η καρδιά απ’ την πολλή προσπάθεια δεν άντεξε και ο άμοιρος χωριάτης σωριάστηκε νεκρός.
Δεν πρόλαβε να χαρή τη γη που απόχτησε. Την άλλη μέρα πρωί πρωί τον είχαν κιόλας θάψει σ’ ένα λάκκο τρία μέτρα επί ένα, επί δυο βάθος.
Η γη που αρκεί για έναν άνθρωπο! Μήκος, πλάτος, βάθος. Τα τρία χαρίσματα που χορεύουν το χορό των πεθαμένων.
Ένας στενόμακρος και βαθύς λάκκος φθάνει για ν’ αναπαυθή ο καθένας μας.
(Θησαυρός Γνώσεων και ευσεβείας, Υακίνθου Γρατιανουπόλεως, σελ. 18-20)
Όταν πηγαίνουμε το καλοκαίρι στη θάλασσα καθόμαστε συνήθως για λίγο στην παραλία και μετά ακολουθεί η ερώτηση ‘ θα βουτήξεις;’ Άλλοτε τρέχουμε προς τη θάλασσα, άλλοτε λέμε αργότερα και άλλοτε επιλέγουμε να κάτσουμε στην ακρογιαλιά. Ο Χριστός είναι ένας απέραντος ωκεανός αγάπης και ελέους! Θα βουτήξουμε σε αυτόν τον ωκεανό ή θα προτιμήσουμε την ακρογιαλιά; Το Χριστό δεν τον γεύεσαι από την ακτή. Χρειάζεται να πέσεις μέσα στο νερό. Και μη φοβάσαι, ακόμα κι όταν δεν πατώνεις ή κινδυνεύεις να πνιγείς Εκείνος θα είναι εκεί να σε τραβήξει στην επιφάνεια! Κι αν δεν ξέρεις κολύμπι, θα σου μάθει Αυτός… είναι ο καλύτερος δάσκαλος… εμπιστεύσου Τον!
Αυτός ο ωκεανός κρύβει στο βυθό του θησαυρούς που δε φαντάζεσαι! Κι όταν βουτήξεις σε αυτή τη θάλασσα δε θα θέλεις να ξαναβγείς στη στεριά γιατί η ψυχή σου θα νιώσει ότι βρίσκεται στο φυσικό της περιβάλλον, όπως το ψάρι μέσα στο νερό. Κι αν κάνει τρικυμία, μη φοβάσαι, ο Κύριος θα την καταλαγιάσει! Και είναι τόσο μεγάλη αυτή η θάλασσα που συνέχεια θα ανακαλύπτεις καινούριες ομορφιές και η ζωή σου θα γίνεται όλο και πιο συναρπαστική! Κι όσο εσύ θα κολυμπάς τόσο πιο δεινός και ατρόμητος κολυμβητής θα γίνεσαι και όλο και πιο πολύ θα γεύεσαι τις χάρες αυτού του ωκεανού!
Και πρόσεξε, απ’αυτή τη θάλασσα θα περάσουν πολλά καράβια που θα θελήσουν να σε πάρουν μαζί τους στα ταξίδια τους αλλά εσύ μην ξεγελαστείς και φύγεις μακριά γιατί μόνο εκεί μέσα είσαι ασφαλής και προστατευμένος και πουθενά αλλού δε θα βρει η ψυχή σου την αγάπη και τη θαλπωρή που θα ζήσει μέσα στον ωκεανό του Χριστού! Αλλά και από τη στεριά άλλες σειρήνες θα σε καλούν να βγεις έξω αλλά εσύ κλείσε τα αυτιά σου και μπες πιο βαθιά μέσα στη θάλασσα!
Γιατί όπως το σώμα που καίγεται από τον καύσωνα του ήλιου ρίχνεται με ορμή στη θάλασσα για να δροσιστεί έτσι και η ψυχή που καίγεται από τον καύσωνα των παθών και των αμαρτιών μας όταν πέσει μέσα στη θάλασσα του Χριστού ανακουφίζεται, δροσίζεται, αγάλλεται και ειρηνεύει! Και ό,τι και να σου συμβαίνει θα θυμάσαι ότι βρίσκεσαι μέσα σε αυτή τη θάλασσα και έτσι θα ηρεμείς! Τί λες λοιπόν; Θα βουτήξεις;… (Α.Κ.Β.)
Ο Μ. Αντώνιος και ο κυνηγός
Ένας κυνηγός, βλέποντας τον «πατριάρχη της ερήμου» Μ. Αντώνιο (251-356) ν’ αστειεύεται με τους υποτακτικούς του, σκανδαλίσθηκε.
Θέλοντας ο όσιος να τον διδάξη ότι μερικές φορές η διάκρισις επιβάλλει κάποια συγκατάβασι στην πολλή αυστηρότητα, του είπε:
-Τέντωσε το τόξο σου.
Ο κυνηγός υπήκουσε. Ο όσιος του είπε πάλι:
-Τέντωσέ το περισσότερο.
Ο κυνηγός το τέντωσε περισσότερο, οπότε ο όσιος του είπε ξανά:
-Τέντωσέ το ακόμα πιο πολύ.
Ο κυνηγός διαμαρτυρήθηκε:
-Αν το τεντώσω περισσότερο, θα σπάση.
-Το ίδιο θα συμβή, αποκρίθηκε ο όσιος, και με τους αδελφούς, εάν αγωνίζωνται συνεχώς σκληρά, χωρίς καμμιά ανάπαυσι και αναψυχή
(Γεροντικόν)
(Χαρίσματα και Χαρισματούχοι, Ι. Μονή Παρακλήτου, τόμος Πρώτος, σελ.16)
Παράδοξον πράγμα: Ο άνθρωπος αποστρέφεται τον αδελφόν αυτού, τον συνάνθρωπον αυτού, τον πτωχόν ή ακάθαρτον. Ο Κύριος όμως, ως η φιλόστοργος μήτηρ συγχωρεί τα τέκνα αυτής, συγχωρεί και εις ημάς τα πάντα και ουδένα αμαρτωλόν αποστρέφεται, μάλλον δε και δίδει εις αυτόν την δωρέαν του Αγίου Πνεύματος.
Εάν οι άνθρωποι εγνώριζον την αγάπην του Κυρίου προς ημάς, θα παρεδίδοντο τελείως εις το άγιον Αυτού θέλημα και θα έζων αναπεπαυμένοι εν τω Θεώ, ως τέκνα βασιλέως. Ο βασιλεύς μεριμνά περί πάντων: και δια το βασίλειον, και δια την οικογένειαν και δια τον υιόν, διάδοχον αυτού. Ο δε υιός ζη ησύχως εις τα ανάκτορα. Οι πάντες υπηρετούν αυτόν και ούτος αμέριμνος απολαύει των πάντων. Ομοίως, και όστις παρεδόθη εις το θέλημα του Θεού, ζη εν ειρήνη, ηυχαριστημένος δια την τύχην αυτού, έστω και εάν είναι άρρωστος ή πτωχός ή καταδεδιωγμένος. Είναι δε ήρεμος, διότι η γλυκεία χάρις του Αγίου Πνεύματος παρηγορεί αυτόν.
Ω! Πως πρέπει να ζώμεν επί της γης, ώστε η ψυχή να αισθάνηται πάντοτε ότι διαμένει εν τω Θεώ! Είπεν ο Κύριος «ουκ αφήσω υμάς ορφανούς», και έδωκεν εις ημάς το Πνεύμα το Άγιον και η ψυχή αισθάνεται ότι το Πνεύμα του Θεού ζη εντός ημών, αισθάνεται ότι ο Κύριος είναι ημέτερος και ημείς είμεθα του Κυρίου. Όστις όμως δεν αισθάνεται ούτως εν τη ψυχή αυτού, εκείνος απώλεσε την χάριν.
(Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, εκδ. Ι. Μονή Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας)
Ο διάβολος έρχεται με τους λογισμούς και σας τραβά από το μανίκι
Κάτι άλλο, που θα ήθελα να πω, διότι έχει μεγάλη σημασία και νομίζω ότι απασχολεί όλους τους ανθρώπους και, ειδικότερα, όλους τους χριστιανούς, είναι το θέμα της αντιμετωπίσεως των πονηρών λογισμών.
Όλοι γνωρίζουμε τον πόλεμο των λογισμών, τον οποίο μας κάμνει ο διάβολος.
Προσωπικά γνωρίζω και από την εμπειρία μου ως πνευματικού πατρός, που με αξίωσε ο Θεός να γίνω, πόσοι πολλοί άνθρωποι μπερδεύονται σ’ αυτό το σημείο και βασανίζονται ,πραγματικά.
Όταν, λοιπόν, κάποια φορά ρωτήσαμε για το πρόβλημα αυτό το Γέροντα Πορφύριο, μας είπε:
«Εσείς προχωράτε στο δρόμο σας. Ο διάβολος έρχεται με τους λογισμούς και σας τραβά από το μανίκι, για να σας αποπροσανατολίσει. Εσείς να μη γυρίζετε να πιάνετε κουβέντα μαζί του ή ν’ αντιδικείτε μαζί του. Εσείς να προχωράτε στο δρόμο σας. Αυτός θα σας τραβά από το μανίκι, αλλά εσείς να προχωράτε στο δρόμο σας και κάπου θα βαρεθεί και θα σας αφήσει». [Ι 80π.]
Βγάλ’ το από τη σκέψη σου το θέμα αυτό
Φίλος, μου τηλεφώνησε, για να με ειδοποιήσει ότι ο Γέροντας θέλει να επικοινωνήσει μαζί μου, διότι «είδε στη σκέψη μου» κάτι που τον ανησύχησε.
Τον επισκέφθηκα επειγόντως και μου είπε: «Χθες είδα τη σκέψη σου να απασχολείται πολύ μ’ εκείνο το θέμα, που είπαμε να μην το σκέπτεσαι πλέον, διότι σου προκαλεί πνευματική ζημία. Γι’ αυτό ανησύχησα και είπα του φίλου σου να σε ειδοποιήσει, για να σου πω να το προσέξεις. Βγάλ’ το, μωρέ, από τη σκέψη σου το θέμα αυτό, μην ταλαιπωρείσαι άσκοπα». .
Έμεινα έκπληκτος για πολλοστή φορά. Πράγματι έτσι ήταν η αλήθεια, όπως μου την είπε. Κατάλαβα το λάθος μου και τον ευχαρίστησα. Μου έδωσε συμπληρωματικές οδηγίες, πως να πολεμώ τους πειρασμούς με μεγαλύτερη επιτυχία. Ήταν φανερό, ότι ο Γέροντας λειτουργούσε σαν υπερτηλεόραση, που έπιανε όχι μόνο τις φυσικές, αλλά και τις πνευματικές εικόνες. [Γ 114π.]
(Ανθολόγιο Συμβουλών, εκδ. Ι. Μονή Μεταμορφώσεως, Μήλεσι, σελ. 246- 247)
Ο άνθρωπος είναι σαν το πουλί, που ο καιρός το στολίζει με πολύχρωμα πούπουλα. Όμως, σαν έρθει ο καιρός θα μαδήσει τα πούπουλά σου. Άμα δέσεις υπερβολικά την ψυχή σου με τα πούπουλα, ο καιρός μαζί με τα πούπουλα θα μαδήσει και την ψυχή σου.
Ο Θεός ο μεγαλύτερος τροχός
Ο μεγάλος τροχός γυρίζει πιο αργά, όμως προφταίνει τον μικρό τροχό που γυρίζει πιο γρήγορα.
Όσο μεγαλύτερος τροχός τόσο πιο αργή κίνηση, τόσο λιγότερος θόρυβος. Όσο μικρότερος τροχός τόσο πιο γρήγορη κίνηση, τόσο περισσότερος θόρυβος. Αυτό ισχύει τόσο για τα πράγματα όσο και για τους ανθρώπους.
Ο Θεός είναι ο μεγαλύτερος τροχός στην ψυχή του ανθρώπου. Η περίμετρός του δεν φαίνεται, ούτε ακούγεται το βάδισμά του στο πλήθος και το θόρυβο των μικρών τροχών.
Όμως, σαν σιωπήσουν στην ψυχή όλοι οι μικροί τροχοί, μόλις τότε μέσα της φαίνεται ο απέραντος θείος τροχός, που περιβάλλει ουρανό και γη. Και μπρος σ’ αυτά έκπληκτη η ψυχή σαν σε σπάνιο όραμα αισθάνεται ανείπωτη χαρά.
(Στοχασμοί περί καλού και κακού, Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς, σελ. 17).
Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ.
Οι Μάγοι είδαν το αστέρι που από τα πολύ παλιά χρόνια περίμεναν οι ειδικοί. Αμέσως τότε ξεκίνησαν, χωρίς καμιά καθυστέρηση, για να βρουν το βασιλιά. Έφτασαν στη φάτνη, γονάτισαν, τον προσκύνησαν λατρευτικά και του πρόσφεραν τα δώρα τους.
Συχνά, όταν μας μιλούν με λιγότερο η περισσότερο λαϊκή γλώσσα για την προσευχή, ακούμε να μας λένε ότι η προσευχή είναι μια συναρπαστική περιπέτεια. Πάρα πολύ συχνά ακούμε: «Μάθε λοιπόν να προσεύχεσαι. Η προσευχή είναι τόσο ενδιαφέρον και τόσο συναρπαστικό πράγμα! Είναι εξερεύνηση ενός νέου κόσμου. Θα συναντήσεις το Θεό, θα ανακαλύψεις πώς θα φτάσεις στην πνευματική ζωή». Φυσικά, κατά κάποιο τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι μας λένε την αλήθεια. Αλλά όταν κανείς προβαίνει σε κάτι τέτοιες διακηρύξεις, ξεχνάει κάτι πολύ πιο σημαντικό. Και αυτό είναι το ότι η προσευχή είναι μια επικίνδυνη περιπέτεια και ότι με κίνδυνο ξανοιγόμαστε σ’ αυτήν. Γιατί, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος, «είναι φοβερό πράγμα να πέσει κανείς στα χέρια του ζώντος Θεού» (Εβρ. 10,31). Σύμφωνα με τους λόγους αυτούς του Απ. Παύλου, το να θελήσουμε προμελετημένα και ενσυνείδητα να συναντηθούμε με τον «Ζώντα Θεό», σημαίνει ότι βάζουμε τους εαυτούς μας σε μια τρομερή περιπέτεια. Κάθε συνάντησή μας με το Θεό είναι κατά κάποιο τρόπο σαν να μας βάζει στις συνθήκες της «έσχατης κρίσης» μας από το Θεό.
Κάθε φορά που κοινωνούμε με το Θεό, είτε μέσα στην προσευχή, είτε μέσα στα μυστήρια, επιχειρούμε κάτι φοβερά επικίνδυνο γιατί, όπως λέει η Αγία Γραφή, ο Θεός είναι φωτιά. Αν λοιπόν δεν είμαστε έτοιμοι να παραδώσουμε τον εαυτό μας χωρίς επιφυλάξεις στη θεία αυτή φλόγα και να γίνουμε σαν την «φλεγόμενη βάτο» της ερήμου, που την έζωναν οι φλόγες, αλλά δεν την έκαιγαν, τότε θα κατακαούμε. Γιατί η εμπειρία της προσευχής μπορεί να βιωθεί μόνο εσωτερικά και δεν είναι σκόπιμο ή ακίνδυνο το να αστειευόμαστε μαζί της.
Κάθε φορά που πλησιάζουμε το Θεό ανακαλύπτουμε δυο πράγματα: Το πρώτο είναι το κάλλος του Θεού και το δεύτερο η απόσταση που μας χωρίζει απ’ Αυτόν. Η λέξη «απόσταση» είναι ακατάλληλη, γιατί δεν φανερώνει το γεγονός ότι ο Θεός είναι άγιος και εμείς αμαρτωλοί. Η απόσταση προσδιορίζεται από τη θέση που θα πάρει ο αμαρτωλός απέναντι στο Θεό. Μπορούμε να προσεγγίσουμε το Θεό μονάχα όταν έχουμε το βίωμα ότι πλησιάζοντας Τον οδηγούμαστε στην κρίση. Αν πλησιάζουμε το Θεό με βιώματα αυτοκατηγορίας, αν ερχόμαστε κοντά Του από αγάπη - παρά το γεγονός ότι δειχνόμαστε απέναντι Του άπιστοι - αν Τον πλησιάζουμε από αγάπη και μόνο και όχι γεμάτοι από ανευλαβή αισθήματα αυτοπεποιθήσεως, τότε η ψυχή μας είναι ανοιχτή να Τον δεχτεί και να κοινωνήσει μαζί Του και Eκείνος είναι έτοιμος να μας προσλάβει και να μας αγιάσει. Έτσι κάθε απόσταση μεταξύ Θεού και ψυχής καταλύεται. Ο Κύριος έρχεται κουτά μας γεμάτος ευσπλαχνία και αγάπη. Αν όμως εμείς στεκόμαστε ενώπιον Του τυλιγμένοι στην υπερηφάνεια μας, στυλωμένοι στις απόλυτες θέσεις μας, αν στεκόμαστε ενώπιον Του σαν να είχαμε το δικαίωμα να βρισκόμαστε εκεί, αν στεκόμαστε και τον ανακρίνουμε, τότε η απόσταση που μας χωρίζει, ως δημιουργήματα από το δημιουργό μας, παίρνει άπειρες διαστάσεις.
Στο βιβλίο «Οι επιστολές του Διαβόλου» ο συγγραφέας C.S.Lewis, αναφέρει σε κάποιο σημείο μιας επιστολής του (19ης) ότι η απόσταση του δημιουργού από το δημιούργημα - με την έννοια που αναφέραμε πιο πάνω - έχει σχέση με τη θέση που παίρνει το δημιούργημα απέναντι στο δημιουργό του: «Κάποτε ο μέγας αρχάγγελος, ο Διάβολος, παρουσιάστηκε ενώπιον του Θεού, με σκοπό να τον ανακρίνει. Δεν είχε βέβαια διάθεση να κατανοήσει με ταπείνωση την απάντηση του Θεού, αλλά πήγαινε με την πρόθεση να επιβάλει στο Θεό να του δώσει Εκείνος λογαριασμό γι’ αυτά που θα τον ρωτούσε. Τη στιγμή ακριβώς που απεύθυνε τις σχετικές ερωτήσεις του προς το Θεό, την ίδια στιγμή βρέθηκε να τον χωρίζει μια χαώδης απόσταση απ’ Αυτόν. Δεν μετακινήθηκε ούτε ο Θεός ούτε ο σατανάς. Παρόλα αυτά, χωρίς να μεσολαβήσει καμιά απολύτως κίνηση, βρέθηκαν άπειρα μακριά ο ένας απ’ τον άλλο».
Κάθε φορά που πλησιάζουμε το Θεό προβάλλει τρομακτικά έντονα η αντίθεση που υπάρχει μεταξύ του τι είναι Αυτός και τι εμείς. Αυτό μπορεί να μην το συνειδητοποιούμε όσο βρισκόμαστε μακριά από το Θεό ή καλύτερα θα λέγαμε όσο η παρουσία ή η θεωρία Του επηρεάζουν αμυδρά τις σκέψεις και τις αντιλήψεις μας. Όσο όμως προσεγγίζουμε το Θεό, τόσο πιο οξύτερα διακρίνεται αυτή η αντίθεση. Οι άγιοι συναισθάνονται τόσο έντονα την αμαρτωλότητά τους, όχι εξαιτίας της συνεχούς ενασχολήσεως τους με αυτή, αλλά εξαιτίας της θέας της αγιότητας του Θεού.
Όταν τοποθετούμε τον εαυτό μας έξω από το γλυκύ πλαίσιο της παρουσίας του Θεού, τότε οι αρετές και οι αμαρτίες μας μικραίνουν και χάνουν τη σημασία τους. Όταν όμως τοποθετηθούμε μέσα στο χώρο της θείας παρουσίας, αυτές προβάλλουν ξεκάθαρα με όλο το βάθος και την τραγικότητά τους.
Κάθε φορά που πλησιάζουμε το Θεό ερχόμαστε αντιμέτωποι με τη ζωή ή με το θάνατο. Η προσέγγισή Του με σωστή διάθεση γίνεται για μας ζωή και ανακαίνιση. Αντίθετα η προσέγγισή Του χωρίς πνεύμα λατρείας και χωρίς συντριβή της καρδιάς γίνεται για μας θάνατος. Θάνατός μας γίνεται, αν είμαστε γεμάτοι υπερηφάνεια και αλαζονεία.
Προτού λοιπόν να ξεκινήσουμε αυτή τη θρυλική περιπέτεια της προσευχής, δεν μπορούμε παρά να επιμείνουμε στο ότι δεν θα υπάρξει ποτέ τίποτα που να προκαλεί περισσότερο δέος, τίποτα πιο σημαντικό από αυτή τη συνάντηση που τολμάμε να έχουμε με το Θεό. Είναι ουσιώδης προϋπόθεση το να έχουμε αποδεχτεί ότι σ’ αυτή την συνάντηση θα χάσουμε τη ζωή μας. Πρέπει να θανατωθεί μέσα μας ο παλαιός Αδάμ. Είμαστε πολύ προσκολλημένοι στον «παλαιό άνθρωπο» και μας είναι πάρα πολύ δύσκολο, όχι μόνο στην αρχή αλλά και μετά από πολλά χρόνια, να νιώσουμε ότι είμαστε τελειωτικά δοσμένοι, όχι στον παλαιό Αδάμ, αλλά στο νέο, το Χριστό.
(Ζωντανή Προσευχή, Αρχιεπ. Antony Bloom, σελ. 18-21)
Ο αγώνας κατά των παθών
- Γέροντα, όταν ο Προφήτης Δαβίδ έλεγε: «πνεύματι ηγεμονικώ στήριξόν με», τι ζητούσε;
- Ο Δαβίδ ζητούσε από τον Θεό να του δώση διοικητικό χάρισμα, επειδή είχε να κυβερνήση ανθρώπους. Αλλά και ο κάθε άνθρωπος χρειάζεται «πνεύμα ηγεμονικό»,
γιατί έχει να κυβερνήση τον εαυτό του, για να μην τον κάνουν κουμάντο τα πάθη του.
- Γέροντα, τι είναι τα πάθη;
- Εγώ τα πάθη τα βλέπω σαν δυνάμεις της ψυχής. Ο Θεός δεν δίνει ελαττώματα αλλά δυνάμεις. Όταν όμως δεν αξιοποιούμε αυτές τις δυνάμεις για το καλό, έρχεται το ταγκαλάκι, τις εκμεταλλεύεται και γίνονται πάθη, και ύστερα γκρινιάζουμε και τα βάζουμε με τον Θεό. Ενώ, αν τις αξιοποιήσουμε στρέφοντάς τες εναντίον του κακού, μας βοηθούν στον πνευματικό αγώνα. Ο θυμός λ.χ. δείχνει ότι η ψυχή έχει ανδρισμό, ο οποίος βοηθάει στην πνευματική ζωή. Κάποιος που δεν είναι θυμώδης και δεν έχει ανδρισμό δεν μπορεί να βάλη εύκολα τον εαυτό του στην θέση του. Ο θυμώδης άνθρωπος, αν αξιοποιήση στην πνευματική ζωή την δύναμη που έχει, είναι σαν ένα γερό αυτοκίνητο που πιάνει την ευθεία και κανείς δεν το φθάνει. Αν όμως δεν την αξιοποιήση και αφήνη ανεξέλεγκτο τον εαυτό του, μοιάζει με αυτοκίνητο που τρέχει με υπερβολική ταχύτητα σε ανώμαλο δρόμο και κάθε τόσο εκτροχιάζεται.
Ο άνθρωπος πρέπει να γνωρίση τις δυνάμεις που έχει και να τις στρέψη στο καλό. Έτσι θα φθάση, με την βοήθεια του Θεού, σε καλή πνευματική κατάσταση. Τον εγωισμό λ.χ. να τον στρέψη εναντίον του διαβόλου και να μην το βάζη κάτω, όταν πάη και τον πειράζη. Την τάση για φλυαρία να την αγιάση καλλιεργώντας την ευχή. Δεν είναι καλύτερα να μιλάη με τον Χριστό και να αγιάζεται παρά να φλυαρή και να αμαρτάνη; Ανάλογα δηλαδή με το πώς θα χρησιμοποιήση ο άνθρωπος τις δυνάμεις της ψυχής, μπορεί να γίνη καλός ή κακός.
(Λόγοι Παϊσίου, τόμος Ε΄, σελ. 21-22)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 38
Έχουμε πει, επειδή ακούσαμε τους πολύ έμπειρους οδηγούς, ότι υπάρχει διάκριση μεταξύ των καλών και των άσχημων ονείρων εμείς πάντως είναι αρκετό να μη πειθόμαστε καθόλου σε καμμιά φαντασία για να προκόπτουμε στην αρετή. Γιατί τα όνειρα τις περισσότερες φορές δεν είναι τίποτε άλλο παρά είδωλα παραπλανημένων λογισμών ή πάλι, όπως είπα, παιγνίδια δαιμόνων. Όποτε μας σταλθεί καμμιά φορά όνειρο από την αγαθότητα του Θεού και δεν το καταδεχθούμε, δεν θα οργισθεί εναντίον μας γι’ αυτό ο πολυπόθητός μας Κύριος Ιησούς, επειδή γνωρίζει ότι φθάνουμε στην άρνησή του εξ αιτίας των δόλων των δαιμόνων. Γιατί είναι βέβαια ακριβής η προαναφερόμενη διάκριση, συμβαίνει όμως στην ψυχή, όταν μιανθεί από κάποια ανεπαίσθητη εξαπάτηση -πράγμα από το οποίο, όπως νομίζω, κανείς δεν εξαιρείται- να χάσει το δείκτη της ακριβούς διαγνώσεως και να πιστεύσει ως καλά τα μη καλά .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 39
Ας μας είναι υπόδειγμα γι’ αυτό ο δούλος που καλείται από τον οικοδεσπότη τη νύχτα μπροστά στον περίβολο της οικίας μετά από μεγάλη αποδημία. Ο δούλος αρνήθηκε εντελώς να του ανοίξει τις θύρες, γιατί φοβόταν μήπως η ομοιότητα της φωνής, παρασύροντάς τον, τον κάνει να γίνει προδότης των πραγμάτων που του εμπιστεύθηκε αυτός. Ο κύριος όχι μόνο δεν οργίσθηκε εναντίον του, όταν ξημέρωσε, αλλά και τον αξίωσε πολλούς επαίνους, γιατί, μη θέλοντας να χάσει τίποτε από τα πράγματά του, νόμισε ότι είναι πλαστή η φωνή του οικοδεσπότη.
(ΕΠΕ,Φιλοκαλία,τόμος 9, έργα Διαδόχου Φωτικής,σελ.161-165)
