Αυξομείωση μεγέθους γραμμάτων.
03 Απρ

Η εβδομάδα του Σταυρού - π. Αλέξανδρου Σμέμαν

Γράφτηκε από τον 

Στα μέσα της Μ. Τεσσαρακοστής, στο τέλος της τρίτης εβδομάδας των νηστειών, ο Σταυρός μεταφέρεται στο κέντρο κάθε ναού. Οι πιστοί προσερχόμαστε για να τον προσκυνήσουμε, κι έτσι ξεκινάμε να προσεγγίσουμε το πιο σημαντικό και μυστικό θέμα της πίστης μας – το θέμα της σταύρωσης, του πάθους και του θανάτου.

Γιατί είναι θέμα μυστικό; Δεν βρίσκεται ο πόνος στο απόλυτο κέντρο της ζωής; Δεν έχουμε όλοι μας συχνά προσωπική αντίληψη περί αυτού; Ναι, αυτό είναι πράγματι αλήθεια. Όμως εδώ το ερώτημα δεν αφορά εμάς αλλά το Χριστό.

Δεν αποδεχόμαστε το Χριστό ως Θεό; Δεν είναι επίσης γεγονός ότι από το Θεό, από την πίστη, προσδοκούμε παρηγοριά (αν όχι ολοκληρωτική εκμηδένιση των συμφορών μας); Δεν είναι αλήθεια ότι τόσο οι πιστοί όσο και οι επικριτές της πίστης συμφωνούν, κατά περίεργο τρόπο, ότι η θρησκεία σημαίνει πάνω απ’ όλα βοήθεια, παρηγοριά, βάλσαμο, καθώς λένε, στη ψυχή; Κι όμως, στο τέλος της τρίτης εβδομάδας της Μ. Τεσσαρακοστής, έχουμε μπροστά μας το Σταυρό. Και τη Μεγάλη Παρασκευή ο Σταυρός ξαναεμφανίζεται, κι ακούμε πάλι τα ίδια λόγια: ο Χριστός «ήρξατο λυπείσθαι και αδημονείν» (Ματθ. 26,37). Αντί να συνδράμει τους μουδιασμένους απ’ τη θλίψη και την απόγνωση μαθητές Του, ζητά Εκείνος βοήθεια απ’ αυτούς: «μείνατε ώδε και γρηγορείτε μετ’ εμού» (Ματθ. 26,38). Στη συνέχεια υφίσταται εκείνο το μοναχικό μαρτύριο: το φραγγέλωμα, τους χλευασμούς, τα ραπίσματα, τους εμπτυσμούς, τα καρφιά στα χέρια και τα πόδια και, το χειρότερο απ’ όλα, την εγκατάλειψη. Όλοι Τον εγκαταλείπουν, όλοι το σκάνε. Είναι σαν να κρύφτηκε ολόκληρος ο ουρανός, αφού «περί την ενάτην ώραν ανεβόησεν ο Ιησούς φωνή μεγάλη λέγων·…Θεέ μου Θεέ μου, ινατί με εγκατέλιπες;» (Ματθ. 27,46).

Αν επιχειρήσουμε να εξετάσουμε το ζήτημα με ειλικρίνεια, αν το παρατηρήσουμε προσεκτικά, τότε θα διαπιστώσουμε πως εδώ κάτι αλλόκοτο συμβαίνει με την ίδια τη θρησκεία. Μοιάζει να μη μας είναι τίποτα γνώριμο – δεν υπάρχει βοήθεια, δεν υπάρχει υποστήριξη, δεν υπάρχει «ασφαλιστική δικλίδα».

«Άναψε ένα κερί κάνε ένα σαρανταλείτουργο ή ένα μνημόσυνο κι όλα στη ζωή θα πάνε καλά· ο Θεός θα σπεύσει σε βοήθεια, είτε εδώ στη γη είτε στην αντίπερα όχθη, έπειτα από έναν απαίσιο και μυστήριο θάνατο». Αυτή η εξαπλουστευτική αντίληψη για την πίστη δεν είναι που κυριαρχεί μεταξύ των πιστών; Δεν ήταν οι θεραπείες, ή κάθε είδους βοήθεια και η αναζήτηση χρήσιμων και πρακτικών διδαγμάτων που έκαναν τους πιστούς, από τα χρόνια ήδη του Χριστού, να Τον ακολουθούν κατά πλήθη; Αξίζει να προσέξουμε μέσα από τις ευαγγελικές περικοπές πως μειώνεται σταδιακά το πλήθος. Τον εγκαταλείπει εκείνος ο πλούσιος νέος που πιστεύει πως έχει τηρήσει κάθε εντολή της θρησκείας, αλλά που τελικά αδυνατεί να εφαρμόσει τα λόγια του Χριστού: «ει θέλεις τέλειος είναι, ύπαγε πώλησον σου τα υπάρχοντα και δος πτωχοίς, και έξεις θησαυρόν εν ουρανώ, και δεύρο ακολούθει μοι» (Ματθ. 19, 21). Τον εγκαταλείπει ο μαθητής εκείνος που τη νύκτα του Μυστικού Δείπνου της αγάπης φεύγει για να Τον προδώσει. Και στο τέλος Τον εγκαταλείπουν όλοι και διασκορπίζονται.

Στη ζωή μας τα πράγματα ακολουθούν ακριβώς αντίστροφη φορά: ξεκινούμε μόνοι, μέσα στην αφάνεια, και κατόπιν έρχεται η αναγνώριση, η επιβράβευση και το πλήθος εκείνων που μας επιδοκιμάζουν. Στο Ευαγγέλιο ωστόσο, όταν έρχεται το τέλος, ο Χριστός παραμένει μόνος στο Σταυρό. Κι ακόμα, προβλέποντας όσα πρόκειται να ακολουθήσουν, λέει: «ει εμέ εδίωξαν, και υμάς διώξουσιν» (Ιωαν. 15,20), «εν τω κόσμω θλίψιν έξετε» (Ιωαν. 16, 33).

Η αποστολή με την οποία μας επιφορτίζει, η αξίωση που έχει από μας, είναι μόνο μία: να σηκώσουμε και να κουβαλήσουμε το σταυρό μας – και να γνωρίζουμε ήδη τι συνεπάγεται αυτός ο σταυρός…

Πράγματι, κάτι αλλόκοτο συμβαίνει εδώ με τη θρησκεία. Αντί βοηθείας μας δίνεται σταυρός, αντί υπόσχεσης ανέσεων και ευζωίας ακούμε τη βεβαιότητα: «ει εμέ εδίωξαν, και υμάς διώξουσιν». Και όταν βλέπουμε μέσα στο Ευαγγέλιο τους Φαρισσαίους να χλευάζουν τον Εσταυρωμένο – «άλλους έσωσεν, εαυτόν ου δύναται σώσαι• ει βασιλεύς Ισραήλ εστι, καταβάτω νυν από του σταυρού και πιστεύσομεν επ’ αυτώ» (Ματθ. 27,42) – αμέσως μας έρχονται στο νου οι ειρωνείες και οι μομφές που ακούγονται και σήμερα: «Δεν είχε λοιπόν τη δύναμη ο Θεός σου να σε βοηθήσει;»

Και πράγματι, όσο θα περιμένουμε από το Θεό μόνο αυτού του είδους τη βοήθεια, μόνο θαύματα που ελαττώνουν τον πόνο στη ζωή μας, τότε αυτές οι μομφές θα συνεχίζονται. Και θα συνεχίζονται, διότι το οποιοδήποτε φτηνό χάπι μπορεί σίγουρα να ανακουφίσει τον πονοκέφαλο αποτελεσματικότερα από την προσευχή και τη θρησκεία. Όσο περιμένουμε από τη θρησκεία να λειτουργήσει ως ένα τέτοιου είδους χάπι – είτε πρόκειται για θέματα σημαντικά, είτε για επουσιώδη – δεν θα κατανοήσουμε ποτέ το μυστήριο του Σταυρού. Όσο τα πράγματα θα παραμένουν έτσι, ο Σταυρός ανεξάρτητα από το χρυσάφι και το ασήμι που συχνά τον καλύπτει θα παραμένει, όπως λέει ο απόστολος Παύλος, «Ιουδαίοις μεν σκάνδαλον, Έλλησι δε μωρία» (Α΄Κορ. 1,23). Στην προκειμένη περίπτωση, οι «Ιουδαίοι» αντιπροσωπεύουν εκείνους που προσδοκούν μόνο βοήθεια από τη θρησκεία, ενώ οι «Έλληνες» εκείνους που προσδοκούν λογικές και εύκολες ερμηνείες. Κι είναι στ’ αλήθεια γι’ αυτούς ο Σταυρός σκάνδαλο και μωρία.

Ο Σταυρός εξήλθε για μια ακόμη φορά εν πομπή. Η μοναδική αυτή εβδομάδα, η Μεγάλη Εβδομάδα, πλησιάζει. Η Εκκλησία μας καλεί όχι τόσο σε συζητήσεις και αναζητήσεις, αλλά σε σιωπηλή και επίμονη ακολουθία κάθε βήματος του Χριστού. Μας καλεί να ακολουθήσουμε τον αργόσυρτο και ανεπίστρεπτο βηματισμό Του προς το πάθος, τη σταύρωση και το θάνατο. Αυτόν ακριβώς το σταυρό είναι που μας καλεί να σηκώσουμε. Και κάτι παράξενο μας συμβαίνει: ξεφεύγουμε ξαφνικά από τα δικά μας προβλήματα, τις δικές μας δυσκολίες, ακόμα κι απ’ αυτά τα δικά μας βάσανα, και στρέφουμε την προσοχή μας σ’ Εκείνον – στο σιωπηλό, συσπασμένο από τη θλίψη και τον πόνο πρόσωπό Του, στη νύχτα της φρίκης, της προδοσίας, της μοναξιάς, αλλά και της γιορτής, της αγάπης και της νίκης.

Κάτι παράξενο μας συμβαίνει: ίσως χωρίς καλά καλά να το συνειδητοποιούμε, νοιώθουμε πως αυτή η φτηνή και εγωιστική θρησκεία, από την οποία ζητά κανείς εκδουλεύσεις και απαιτεί ακόμα κι ο Θεός να είναι στην υπηρεσία του, αρχίζει σιγά σιγά να ξεφτίζει! Βλέπουμε με καθαρότητα – καθαρότητα πνευματική – ότι η θρησκεία κατά βάθος σχετίζεται με κάτι τελείως άλλο, σχετίζεται τελικά όχι με τις υλικές ανέσεις και τις ιδιοτελείς μας στοχεύσεις, αλλά με τη χαρά και τη νίκη.

Ας ακολουθήσουμε λοιπόν στη συνέχεια – έστω απλώς νοητικά – τα βήματα του Χριστού που σηκώνει το Σταυρό Του στο δρόμο του Γολγοθά. Κι ίσως έτσι μας αποκαλυφθεί για μία ακόμη φορά κάτι αιώνιο, κάτι αιώνια σημαντικό για τις ψυχές μας. Αυτός είναι ο λόγος που στα μέσα της Σαρακοστής μεταφέρεται ο Σταυρός στο κέντρο του ναού. Ενώπιον αυτού είναι που μας τοποθετεί η Εκκλησία κατά τη διάρκεια της λεγόμενης εβδομάδας της Σταυροπροσκύνησης• με σκοπό να ξεκινήσουμε τη δική μας, προσωπική προσέγγιση στο απώτατο κι ίσως το πιο φοβερό, μα σε τελευταία ανάλυση και πιο χαρμόσυνο μυστήριο της πίστης μας.

(π. Αλέξανδρος Σμέμαν, "Έσχατος εχθρός καταργείται ο θάνατος", Εν πλώ, σ. 55-62)

Εύρεση

Δημοφιλή Θέματα (Α-Ω)

αγάπη (542) Αγάπη Θεού (250) αγάπη σε Θεό (180) αγάπη σε Χριστό (131) άγγελοι (44) Αγγλικανισμός (1) Αγία Γραφή (109) Αγιασμός (6) Άγιο Πνεύμα (77) άγιοι (144) άγιος (182) αγνότητα (26) άγχος (35) αγώνας (105) αγώνας πνευματικός (211) Αθανασία (5) Αθανάσιος ο Μέγας (3) αθεΐα (126) αιρέσει (1) αιρέσεις (328) ακτημοσὐνη (14) αλήθεια (89) αμαρτία (247) Αμβρόσιος άγιος (3) άμφια (1) Αμφιλόχιος της Πάτμου (4) Ανάληψη Χριστού (4) Ανάσταση (126) ανασταση νεκρών (24) ανθρώπινες σχέσεις (282) άνθρωπος (176) αντίχριστος (10) αξιώματα (15) απἀθεια (5) απελπισία (2) απιστία (17) απληστία (2) απλότητα (8) αποκάλυψη (8) απόκρυφα (16) Απολογητικά Θέματα (1) αργολογία (3) αρετή (183) Αρσένιος Όσιος (3) ασθένεια (101) άσκηση (42) αστρολογία (2) Αυγουστίνος άγιος (1) αυταπάρνηση (23) αυτεξούσιο (1) αυτογνωσία (126) αυτοθυσἰα (22) αυτοκτονία (6) αχαριστία (2) Β Παρουσία (10) Β' Παρουσία (11) βάπτιση (15) βάπτισμα (26) Βαρβάρα αγία (1) Βαρσανουφίου Οσίου (31) Βασιλεία Θεού (7) Βασίλειος ο Μέγας (25) Βελιμίροβιτς Νικόλαος Άγιος (9) βία (4) βιβλίο (29) βιοηθική (10) Βουδδισμός (5) γάμος (114) Γένεση (5) Γέννηση Κυρίου (4) Γεροντικόν (194) Γερόντισσα Γαβριηλία (1) γηρατειά (10) γιόγκα (2) γλώσσα (64) γνώση (21) γονείς (133) Γρηγόριος ο Θεολόγος (14) Γρηγόριος ο Παλαμάς όσιος (6) γυναίκα (32) δάκρυα (40) δάσκαλος (23) Δεύτερη Παρουσία (15) Δημιουργία (59) διάβολος (185) Διάδοχος Φωτικής όσιος (13) διακονία (1) διάκριση (133) διάλογος (5) δικαιο (3) δικαιοσύνη (27) Διονύσιος Αρεοπαγίτης Άγιος (1) Δογματικα Θέματα (185) Δογματική Τρεμπέλα (1) δύναμη (57) Δωρόθεος αββάς (8) εγκράτεια (11) εγωισμός (232) εικόνες (27) Ειρηναίος Λουγδούνου άγιος (3) ειρήνη (43) εκκλησία (203) Εκκλησιαστική Ιστορία (24) Εκκλησιαστική περιουσία (3) έκτρωση (5) έλεγχος (15) ελεημοσύνη (95) ελευθερία (46) Ελλάδα (19) ελπίδα (48) εμπιστοσὐνη (46) εντολές (8) Εξαήμερος (2) εξέλιξης θεωρία (16) Εξομολόγηση (139) εξωγήινοι (2) εξωσωματική γονιμοποίηση (5) Εορτή (1) επάγγελμα (16) επιμονἠ (32) επιστήμη (107) εργασία (74) Ερμηνεία Αγίας Γραφής (73) έρωτας (17) έρωτας θείος (5) εσωστρέφεια (1) Ευαγγέλια (83) Ευαγγέλιο Ιωάννη Ερμηνεία (33) Ευαγγελισμός (1) ευγένεια (12) ευγνωμοσὐνη (30) ευσπλαχνία (29) ευτυχία (59) ευχαριστία (36) Εφραίμ ο Σύρος όσιος (2) εχεμύθεια (1) ζήλεια (13) ζώα (38) ζωή (14) ηθική (13) ησυχία (29) θάνατος (243) θάρρος (81) θαύμα (193) θέατρο (2) Θεία Κοινωνία (151) Θεία Λειτουργία (114) θεία Πρόνοια (10) θἐλημα (35) θέληση (28) Θεόδωρος Στουδίτης όσιος (36) θεολογία (27) Θεός (195) Θεοφάνεια (5) θέωση (4) θλίψεις (261) θρησκείες (40) θυμός (94) Ιάκωβος Αδελφόθεος Άγιος (1) Ιάκωβος Τσαλίκης Όσιος (7) ιατρική (13) Ιγνάτιος Θεοφόρος (9) ιεραποστολή (47) ιερέας (168) ιερωσύνη (12) Ινδουισμός (12) Ιουδαίοι (1) Ιουστίνος άγιος (2) Ιουστίνος Πόποβιτς Άγιος (1) Ισαάκ ο Σύρος (3) Ισίδωρος Πηλουσιώτης όσιος (34) Ισλάμ (11) Ιστορία Ελληνική (8) Ιστορία Παγκόσμια (14) Ιστορικότης Χριστού (1) Ιωάννης Θεολόγος (1) Ιωάννης Κροστάνδης (214) Ιωάννης Χρυσόστομος (273) Ιωσήφ Ησυχαστής Άγιος (2) Καινή Διαθήκη Ερμηνεία (31) Καινή Διαθήκη κριτικό κείμενο NestleAland (5) Κανόνες Εκκλησίας (4) καρδιά (74) Κασσιανός Όσιος (4) κατάκριση (112) καταναλωτισμός (8) Κατηχητικό (3) καύση νεκρών (1) κενοδοξία (9) κήρυγμα (49) Κίνητρα (2) Κλίμακα (5) κλοπή (5) Κοίμησις Θεοτόκου (15) κοινωνία (165) κόλαση (33) Κουάκεροι (1) ΚράτοςΕκκλησία (1) Κρίσις Μέλλουσα (27) Κύριλλος Άγιος (1) Λατρεία Θεία (73) λείψανα (8) λογισμοί (88) λόγος Θεού (7) Λουκάς Κριμαίας Άγιος (1) λύπη (52) μαγεία (12) Μάξιμος Ομολογητής (2) μάρτυρες (24) μεγαλοσὐνη (7) Μεθοδιστές (1) μελέτη (48) μετά θάνατον (36) μετά θάνατον ζωή (73) Μεταμόρφωση (5) Μεταμόρφωσις (5) μετάνοια (278) Μετενσάρκωση (3) μητέρα (49) μίσος (9) ΜΜΕ (4) μνημόσυνα (7) μοναξιά (19) μοναχισμός (93) Μορμόνοι (1) μόρφωση (20) μουσική (4) Ναός (15) ναρκωτικά (4) Νεκτάριος άγιος (13) νέοι (26) νεοπαγανισμός (5) νηστεία (55) Νικόλαος Άγιος (3) νους (30) οικονομία (2) Οικουμενισμός (3) ομολογία (3) ομορφιά (16) ομοφυλοφιλία (1) όνειρα (31) οραμα (18) οράματα (18) Ορθοδοξία (264) όρκος (1) πάθη (231) πάθος (29) παιδεία (23) παιδιά (131) Παΐσιος Όσιος (260) Παλαιά Διαθήκη (5) Παλαιά Διαθήκη Ερμηνεία (9) παλαιοημερολογίτες (13) Παναγία (228) Παπαδόπουλος Στυλιανός (3) παράδειγμα (36) Παράδεισος (95) Παράδοση Ιερά (6) Παρθένιος ο Χίος Όσιος (1) Πάσχα (20) πατήρ Νικόλαος Πουλάδας (17) πατρίδα (9) Πατρολογία (8) Παύλος Απόστολος (4) πειρασμοί (18) Πεντηκοστή (10) περιέργεια (2) Πέτρος Απόστολος (1) πίστη (467) πλησἰον (47) πλούτος (56) Πνευματικές Νουθεσίες (87) πνευματική ζωή (239) πνευματικός πατέρας (100) πνευματισμός (9) ποίηση (17) πόλεμος (26) πολιτική (25) πολιτισμός (8) Πόποβιτς Ιουστίνος άγιος (17) Πορφύριος Όσιος (243) πραότητα (1) προθυμἰα (9) Πρόνοια (5) Πρόνοια Θεία (83) προορισμός (10) προσευχή (568) προσοχή (30) προσπἀθεια (79) προτεσταντισμός (26) προφητείες (13) ραθυμία (14) Ρωμαιοκαθολικισμός (33) Σαρακοστή (10) σεβασμός (20) Σεραφείμ του Σαρώφ Όσιος (4) σιωπή (7) σοφία (42) Σπυρίδων Άγιος (1) σταθερότητα (1) Σταυρός (70) Σταυροφορίες (4) Σταύρωση (46) συγχώρηση (66) συκοφαντία (1) Συμεών Νέος Θεολόγος όσιος (85) συμπὀνια (16) συνείδηση (18) σχίσμα (33) σώμα (35) σωτηρία (12) Σωφρόνιος του Έσσεξ (26) τάματα (2) ταπεινοφροσύνη (231) ταπείνωση (109) Τέλος Κόσμου (3) Τεσσαρακοστή Μεγάλη (4) τέχνη (1) τιμωρία (11) Τριάδα Αγία (29) τύχη (2) υγεία (9) υλικά αγαθά (38) υπακοή (97) Υπαπαντή (1) υπαρξιακά (73) υπερηφἀνεια (47) υποκρισία (20) υπομονή (196) φανατισμός (5) φαντασία (3) φαντάσματα (2) φιλαργυρἰα (6) φιλαυτἰα (10) φιλία (26) φιλοσοφία (23) Φλωρόφσκυ Γεώργιος (3) φόβος (50) φὀβος Θεοὐ (17) φως (31) χαρά (94) Χαράλαμπος Άγιος (1) χάρις θεία (84) χαρίσματα (31) Χειρόγραφα Καινής Διαθήκης (1) Χριστιανισμός (19) χριστιανός (79) Χριστός (188) Χριστούγεννα (59) χρόνος (34) ψεύδος (22) ψυχαγωγία (9) ψυχή (216) ψυχολογία (24)